Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
  • Қазақ
  • توتە جازۋ
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Muraǵat Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Omaraqyn Jansarbaiúly soqqan úzeńgi

admin
2026/03/04
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
0
Омарақын Жансарбайұлы соққан үзеңгі

Úzeńgi – at ábzelderiniń negizgi ári mańyzdy bólshekteriniń biri. Onyń paida boluy kóshpeli órkeniettiń damuymen tikelei bailanysty. Tarihshylardyń pikirinshe, úzeńginiń alǵashqy túrleri b.z. I myńjyldyqtyń alǵashqy kezeńderinde Ortalyq Aziya dalasynda paida bolyp, keiin Euraziya keńistigine taraǵan. Búl jańalyq salt atty mádeniettiń damuyna úlken yqpal etip, atty áskerdiń kúshin arttyrǵan mańyzdy tehnikalyq jetistik boldy.

Qazaq halqynyń ómirinde at – kólik qana emes, túrmys pen tirshiliktiń, erkindik pen erliktiń simvoly bolǵan. Sondyqtan atqa qatysty barlyq qúral-jabdyqtar – er-toqym, júgen, noqta, qamshy, úzeńgi – kóshpeli mádeniettiń ajyramas bóligine ainaldy.

Úzeńgi salt atty adamnyń at ústinde tepe-teńdigin saqtauǵa, atqa minip-túsuge jáne úzaq jol júruge qolailylyq tuǵyzady. Sonymen qatar ol jauyngerlik áreketterde de mańyzdy qyzmet atqarǵan. Sadaq tartu, naiza salu nemese qamshy qoldanu kezinde úzeńgi adamnyń tiregi bolyp, at ústinde berik otyruǵa múmkindik beredi.

Qazaq sheberleri úzeńgini tek qajetti qúral retinde ǵana emes, estetikalyq túrǵydan da kórkemdep jasaǵan. Kúmis qaptalǵan, altyn jalatylǵan nemese órnekti úzeńgiler iesiniń áleumettik mártebesin kórsetetin sándik búiym retinde de baǵalanǵan.

Jádiger iesi Omaraqyn Jansarbaiúly (1903–1976) óz qolymen birneshe túrli úzeńgi soqqan. Ókinishke qarai qytaidaǵy (1966-1976) jyldardaǵy mádeni tóńkeris kezinde onyń kóbi qoldy bolǵan, joǵalǵan. Búginge deiin saqtalǵan joǵarydaǵy eki túri ǵana. Onyń birinshisi – úlken temir úzeńgi. Ol kúndelikti saparǵa, kósh-qonǵa jáne sayatshylyqqa shyqqanda qoldanylǵan. Temirden soǵylǵan búl úzeńgi berik ári praktikalyq maqsatqa laiyqtalǵan. Úlken boluy salt atty adamnyń ayaǵyn erkin ornalastyryp, atqa minip-túsudi jeńildetken.

Ekinshisi – mystan soǵylǵan shaǵyn úzeńgi. Múndai úzeńgi qoǵamdyq jiyndarǵa, jer dauy men jesir dauyna bailanysty sъezderge barǵanda taǵylǵan. Búl onyń tek túrmystyq qúral ǵana emes, belgili bir mádeni ári áleumettik mánge ie bolǵanyn kórsetedi.

Sonymen birge kúmistelgen jáne altyn jalatylǵan eki úzeńginiń bolǵany aitylady. Múndai búiymdar qazaqtyń dástúrli zergerlik óneriniń úlgisi sanalady.

Qazaq qoǵamynda at ábzelderi – kóshpeli mádeniettiń materialdyq múrasy. Árbir ábzeldiń óz qyzmeti, óz atauy jáne ózindik jasalu dástúri bar. Úzeńgi, er-toqym, júgen siyaqty búiymdar arqyly halyqtyń túrmys-tirshiligi, qolóner sheberligi jáne dúnietanymy kórinedi.

Osyndai jádigerler – ótken dáuirdiń únsiz kuágerleri. Olar arqyly belgili bir adamnyń ǵana emes, tútas bir kezeńniń ómir saltyn tanuǵa bolady.

Búgingi tańda urbanizatsiya men tehnologiyalyq ózgeristerge bailanysty jastardyń dástúrli kóshpeli mádenietpen bailanysy álsirep bara jatqany baiqalady. Sondyqtan qazaqtyń at ábzelderin, onyń ishinde úzeńgi siyaqty búiymdardy túsindiru – últtyq tarihi sanany qalyptastyrudyń mańyzdy joldarynyń biri.

Biz jastarǵa at ábzelderiniń tarihyn tanystyru arqyly qazaq halqynyń kóshpeli órkenietin túsindiruge, dástúrli qolónerdiń qúndylyǵyn nasihattauǵa, últtyq mádenietke degen qúrmet pen qyzyǵushylyqty arttyruǵa bolady.

Múndai jádigerlerdi muzeilerde, kórmelerde, bilim beru jobalarynda nemese tsifrlyq platformalarda tanystyru – tarihi jadyny saqtaudyń tiimdi tásili. Búl ásirese ólketanu júmystary men mádeni múrany nasihattauda erekshe mańyzǵa ie.

Qysqasy, úzeńgi – qazaqtyń at mádenietiniń mańyzdy bóligi ári kóshpeli órkeniettiń tehnikalyq jetistikteriniń biri. Omaraqyn Jansarbaiúly qoldanǵan temir jáne mys úzeńgiler sol dáuirdegi túrmys, salt jáne áleumettik qatynastar turaly mol málimet beretin qúndy jádiger bolyp tabylady.

Múndai búiymdardy zertteu jáne ony keiingi úrpaqqa tanystyru – últtyq mádeni múrany saqtaudyń mańyzdy baǵyty. Óitkeni ótkenniń osyndai materialdyq belgileri arqyly búgingi úrpaq óz tarihyn tereńirek túsinedi, al últtyq bolmystyń tamyry úzilmei jalǵasady.

Búl jádiger Andas otbasylyq qorynda saqtauly

Qajet Andas,

Q–Andas aqparattyq agenttigi

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 8
Қонақ шақыру ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Qonaq shaqyru oiyny

April 23, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 21, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 20, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 27, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 24, 2026
Андас Омарақынұлының қамшысы
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Andas Omaraqynúlynyń qamshysy

February 23, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Төккен тердің қадірі

Tókken terdiń qadiri

June 11, 2026

Зобалаң жылдардың зорлығы

Zobalań jyldardyń zorlyǵy

June 10, 2026

1932 jylǵy Qytaiǵa aua kóshkenderdiń tizimi: arhiv qújaty neni ańǵartady?

1932 jylǵy Qytaiǵa aua kóshkenderdiń tizimi: arhiv qújaty neni ańǵartady?

June 10, 2026

Ауылын көріп, азаматын танисың

Auylyn kórip, azamatyn tanisyń

June 3, 2026

Ұстаз ананың хаты

Ústaz ananyń haty

June 3, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2025. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • Қазақ
  • توتە جازۋ
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz