Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت انداس وماراقىن ىزىمەن

امانات ارقالاعان ەۋەسحان اپا

admin
2025/02/01
انداس وماراقىن ىزىمەن
0

تالدىقورعان قالاسىندا بىر ەۋلەتتىڭ بىرنەشە عاسىرلىق مۇراسىن ساقتاپ, بۈگىنگە جەتكىزگەن ەۋەسحان ماجاي اتتى اپا تۇرادى. كەۋدەسىندە «التىن القاسى» جارقىراپ تۇراتىن اپا بىلتىر تاعى بىر مەرتەبەلى وردەنگە يە بولعان. ونى جەتىسۋ ۆڭىرىنە ىسساپارمەن كەلگەن مەملەكەت باسشىسىچ قاسىم-جومارت توقاەۋتىڭ ۆزى تاپسىرعان. سول جولى پرەزيدەنت ەۋەسحان ماجايقىزىنىڭ ساقتاپ, بۈگىنگى جەتكىزگەن بۈتىن بىر ەۋلەتتىڭ مۇراسىنان بىر مۋزەي اشۋعا بولاتىنىن ايتقان. شىنىندا, ەۋەسحان ماجايقىزى بىر ەۋلەتتىڭ بىرنەشە عاسىرلىق مۇراسىن ۇقىپ­تاپ ساقتاپ, شەكارانىڭ سان قىسپا­عىن ۆت­كەرە جۈرىپ, قىتايدان اتاجۇرتقا جەتكىزگەن.

– انداس ەۋلەتى اتالارىنان بەرى بيلىك ۇستاعان, الىس-جاقىنعا سىيلى ەدى. جۈز ساربازىمەن قالماقتارمەن سوعىسىپ قايتىس بولعان قۇداينازار باتىر, تسين پاتشا­لى­عىنىڭ پاتشاسى تسييانلۇنمەن كەزدەسكەن قازاقتىڭ العاشقى بىتىمگەر­لەرىنىڭ بىرى ەسەنگەلدى بي, ىنىسى سولتانگەلدى مىرزا, قارا­كەرەي قوڭىز باتىرمەن قىتاي وتارشىل­دارىنا قارسى شاپقان ۇلتاراق باتىر, ۆز كەزىندە قىلتاماقتى ەمدەپ, ەل ىشىن­دە «جان قالسا, جانساربايدان قالادى» دەگەن سۆز قالعان جانسارباي ەمشى اتا­لارىمىز جايلى ۈلكەندەر جيى ايتاتىن. ۆكىنىشكە قاراي, 1952 جىلى قىتايداعى ۇجىمداستىرۋ كەزىندە اتا­لارىمىز قۋعىن­دالىپ, بار مۈلكى تەركى­لەندى. 1966 جىلى باستالعان مەدەني تۆڭكەرىس كەزىندە دە كۆپ قيىندىق كۆردى. مەن وسى ەۋلەتكە 1969 جىلى كەلىن بولىپ تۈستىم. سول 1969 جىل­دان 1976 جىلعا دەيىن بىزدىڭ ۈيى­مىزگە 3 رەت تىنتۋ جۈرگىزدى. مەن كەلمەي تۇر­عاندا دا بىر­نەشە رەت تونالعان ەكەن. قىزىل بەل­سەندىلەر الدىمىزداعى قاسىعىمىزعا دەيىن تارتىپ الىپ, قوقىسقا اپارىپ تاس­تاي­تىن. تۈندە اتام وماراقىن جانسار­بايۇلى مەنى ەرتىپ الىپ, ەلگە كۆرسەتپەي سول زاتتاردى ۈيگە ەكەلىپ, قورا-قوپسىعا تىعىپ قوياتىن­بىز. تىپتى, جەدىگەرلەردىڭ اراسىندا 40 جىل جەر­گە كۆمىلىپ جاتىپ, كەيىن قازىپ الىن­عان­دارى دا بار. اتام 1976 جىلى قاي­تىس بولار الدىندا مەنى شاقىرىپ الدى دا بار­لىق جيعان-تەرگەن جەدىگەرلەردىڭ اتىن اتاپ, قاي اتامىزدىڭ مۇراسى ەكەنىن قاعازعا جاز­دى­رىپ, ۆز قولىمەن جاساعان ۈلكەن اعاش سان­دىققا سالدىردى دا: «تىر­لىگىمدە قادىرىنە جەتە المادىم, تاپسىراتىن جەرىنە ۆز قو­لىڭمەن ۆتكىز», – دەپ ۆسيەتىن ايتىپ, قايتىس بولدى. ول كەزدە جاسپىن, مۇنىسى نەسى دەپ تاڭعالىپ ەدىم. سول اماناتتىڭ استارىنا نە جات­قانىن بۈگىن بىلىپ جۈرمىن, – دەيدى كەيۋانا.

ەۋەسحان اپا بۇل اماناتتى ەلگە جەتكىزۋى دە وڭاي بولماپتى. سول ۈشىن قازاق-قىتاي شەكاراسىن 90 رەت كەسىپ ۆتىپتى. باسىندا شەكاراشىلاردىڭ بىرى «كۆنە زاتتى قايتەسىز, اپا. لاقتىرا سالمايسىز با?» – دەپ ەجۋا­لا­سا, كەيبىرى جەدىگەردى ساتىڭىز دەپ قولقا سا­لىپتى. وسىلاي جۈرىپ اتاسى­نىڭ قارا سان­دىققا جيناتقان دۈنيەسىن تولىعىمەن ەلگە جەتكىزگەن. ونىڭ ىشىندەگى الىپ جۈرۋگە قولايسىز ەجەلدەن كەلە جاتقان مىس قازان, جادى سيياقتى زاتتاردى قحر-داعى كۈنەس اۋداندىق مۋزەيىنە تاپسىرىپ كەتىپتى. قازىر اپا­نىڭ قولىندا وسىنداي قۇندى جەدىگەر­دىڭ 700-دەن استام داناسى بار. 2019 جىلى 100-گە جۋىق جەدىگەردى «رۋ­حاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا «اتامەكەن» تا­ريحي-مەدەني ورتالى­عى­نىڭ قورىنا تاپ­سىرىپ, مەملەكەت­تىك تىزىمگە قوستىرىپتى. قۇندى جەدىگەرلەردىڭ قاتارىندا سولتانگەلدى بيدىڭ كۈمىستەلگەن ەر-تو­قىمى, (XVIII عاسىر), شەكىل اقتۈبىت­ۇ­لى­نان قالعان بۈركىتتىڭ تۇمسىعى (XVIIى عاسىر), ۇلتاراق باتىردىڭ (حىح عاسىر) قارۋ-جاراعى, جان­سار­باي ۇلتا­راقۇلىنىڭ (Xىح-حح عاسىر) ەمشىلىككە پايدالانعان قۇرال-جاب­دىعى, اڭشى­لىق بۇيىمدارى, حىح عاسىردا رەسەي­دە جاسالعان ساماۋرىن, وماراقىن زەڭگىنىڭ (حح عاسىر) ۆزى ۆر­گەن ات-ەب­زەلدەردى سەكىلدى دۈنيەلەر بار. ەلگە كەلگەن سوڭ قاراپ جاتپاي, سول مۇرالارىن استانا, الماتى, تۈر­كىستان, تاراز, تالدىقورعان قا­لالارى مەن جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اۋدان-قالا­لارىندا ۆتكەن كۆرمە­لەرگە اپارىپ, جۇرتقا تانىستىرىپ, ەلگە ۆنەگە كۆر­سەتىپ كەلەدى. وسىدان كەيىن بىر ەۋ­لەت­تىڭ قۇندى مۇرالارىن قانشا قيىندىق كۆرسە دە ەلگە جەت­كىزىپ, ۇرپاققا ۆنەگە ەتىپ وتىرعان ەۋەسحان اپانىڭ تاباندىلىعى, اتا اما­ناتىنا ادالدىعى مەن يگى ىسىن پا­راساتتى­لىق دەۋگە بولادى. قازاقتا وتباسى قۇندىلىعى, ەرلى-زا­يىپتىلار ورتاسىنداعى سىيلاستىق, ەكە-بالا ورتاسىنداعى سۈيىسپەنشىلىك دەگەن باعا جەتپەس قۇندىلىق بار. ەۋەسحان اپا وسىلار­دىڭ بارلىعىن بويىنا جيىپ, ونى ۇرپاق­تارىنىڭ ساناسىنا ۇيالاتىپ كەلەدى. اپانىڭ قوساعى انداس وماراقىن ۆز كە­زىندە تالاي ايتىستا توپ جارعان ايتىسكەر, شەتەلدەگى قازاقتاردىڭ تاريحىن زەردەلەگەن تا­ريحشى, قالامىن قارۋ ەتكەن جازۋشى بولعان. 1944 جىلى قىتايدىڭ كۈ­نەس دەگەن جەرىندە تۋىپ, 2015 جىلى تالدىقورعان قالاسىندا مەڭگىلىك ساپارىنا اتتا­نىپ­تى. انداس اعامىز – ۆزگە ەلدىڭ سولاقاي سايا­ساتى­نىڭ كەسىرىنەن «باي-ماناپتىڭ بالا­سى» اتا­نىپ, شەت­قاقپاي كۆرىپ, شى­عارما­شى­لىق­پەن اي­نالىسۋعا شەك­تەۋ قو­يىلعان جاننىڭ بىرى. جاس كەزىندە جازعان دۈنيە­لە­رىن قىزىل بەلسەندىلەر ۆر­تەپ كەتسە دە, ۆمىرىنىڭ سوڭ­عى ون جىلىندا قى­تاي­­داعى ساياسي جاع­داي­دىڭ تۈزەلگەن تۇستا قى­تاي­داعى قازاقتار­دىڭ تاريحىنا قاتىستى 17 كىتاپ شىعارىپ, سول ەڭ­بەگى ۈشىن 2010 جىلى قحر مەم­لە­كەت دەرەجەلى سىي­لىعى بەرىلىپتى. ەۋەسحان اپا اتا­لارى­نىڭ جەدىگەر­لەرىن ساقتاۋمەن بىرگە جول­داسى ان­داستىڭ باسپا بەتىن كۆرمە­گەن بىرنەشە مىڭ بەتتىك قولجاز­باسىن, بى­لايشا ايتقاندا, بىر جاپىراق قاعا­زىنا دەيىن قالدىرماي, ەلگە الا كەلىپتى. ۆتكەن جىلى بالالارىن ۇيىم­داس­تىرىپ, انداس وماراقىننىڭ 7 توم­دىق ەڭبەگىن جيناق­تاپ, ونىڭ «تاريح تالعارىندا» (تاريحي زەرتتەۋلەر, «دودا» (ايتىستار), «جىل­دار ىزى» (ۆلەڭدەر جي­ناعىن) اتتى ۈش تومدىعىن ۆز قا­را­جا­تىمەن شى­عارىپ, وقىرماندارعا ۇسىن­دى. بۈگىندە سول ەڭ­بەك جاس ۇرپاقتىڭ بو­يىنا ۇلت­تىق قازى­نامىزدى سىڭىرۋدىڭ قۇ­رالىنا اينالدى. جەتىسۋ وب­لىسى ەكىم­دىگى بى­لىم باسقار­ماسى, انداس ەۋلەتى بىر­لەسە وتىرىپ, «انداس وما­­راقىن وقۋ­لارى» اتتى ۈلكەن جوبانى قول­عا الدى. وعان وب­لىستاعى ىنتالى, ەدە­بيەت پەن تا­ريحقا, اي­تىس پەن ۆلكەتا­نۋعا قۇشتار وتىز وقۋ­شى قاتىسىپ جا­تىر. جا­رىس نەتي­جەسى جاز­عا قاراي شىعارىلادى. ايتا كەتەرلىگى, بىلتىر ەۋەسحان اپا باس بولىپ, جەتىسۋ وبلىستىق مەملەكەتتىك ار­حيۋىنىڭ جانىنان انداس ەۋلەتىنىڭ وتباسىلىق عىلىمي تەكتىك قورىن اشىپ, وعان 56 ىس, مىڭ­نان اسا قولجازبا قۇجات, كىتاپ, باسپا ماتەريالىن, عىلىمي ديسسەر­تاتسييالىق جۇ­مىس­تىڭ تۈپنۇسقاسىن ۆتكىزدى.

– قىتايدا اتامىز «حالىق جاۋى» اتا­نىپ, كۈيەۋىم سوۋەتتى اڭسايتىن «ساسىق زييالى» دەپ تانىلىپ, 30 جىل قىسىمنىڭ سان تۈرىن كۆردىك. 1980 جىلدار­دان كەيىن قى­تايداعى جاعداي تۇراقتالعان سوڭ بىزدىڭ ۆمىرىمىز دە تۈزەلە باستادى. با­لالارىمنىڭ بەرى اتا جولىن قۋىپ, ەكە اماناتىن ارداق­تاپ كەلەدى, – دەيدى ول.

اپامىزدىڭ بالالارى بۈگىندە ەر سالادا جۇمىس ىستەيدى. ولار قىتايدىڭ جەنە قا­زاقستاننىڭ تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىن بى­تىرگەن. ايتا كەتەرلىگى, انداس وتباسى مۈشە­لەرى قالامگەرلىك پەن عىلىمدى تەڭ ۇستاعان. بۈگىندە 8 بالاسىنىڭ جەتەۋى عىلىم ماگيسترى. ادال ەڭبەك قاشاندا ادامدى العا جەتە­لەيدى. ۆتكەن جىلى ەۋەسحان اپامىز ۇيىتقى بولعان انداس وتباسى «مەرەيلى وتباسى – 2022» ۇلتتىق بايقاۋىنىڭ رەسپۋبليكا بو­يىنشا لاۋرەاتى, جاڭادان قۇرىلعان جەتى­سۋ وبلىسى بويىنشا العاشقى جەڭىم­پازى اتاندى. ۆتكەندە عانا ەۋەسحان اپا تاعى دا جاقسى دۈنيەنى قولعا الدى. ۆزىنىڭ زەينەت­اقىسىنان جينالعان قاراجاتىمەن جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اۋدان-قالاسىنداعى 30 وقۋ­شىنى جەتىسۋ وبلىستىق «جەتىسۋ» گازەتىنە جازدىرىپ, قا­زاق باسپاسۆزىنە قولداۋ تانىتتى.

– بۇل ىستى اقشامىزدىڭ كۆپتىگىنەن ىستەگەنىمىز جوق, اتاق-ابىروي الايىق دەگەن نيەتىمىز دە بولمادى. ەگەر ەل ۆركەندى, جۇرت بەرەكەلى بولسىن دەسەك, الدىمەن رۋحا­نيياتقا قايىرىمدىلىق جاسالۋى كەرەك. وسىناۋ ىزگىلىكتى قادامدى باسقا جانداردى دا رۋ­حانييات سىندى ورتاق ىسكە تارتايىق دەگەن ويمەن قولعا الدىق, – دەيدى اپامىز.

ەۋەسحان اپا بۈگىندە تالدىقورعان قا­لاسىنىڭ ەركىن اۋىلىندا تۇرادى. قارا­پايىم عانا ۆمىر سۈرىپ, بالالارىنا اقىل ايتىپ, نەمەرەلەرىنە ۈلگى-ۆنەگە كۆرسەتىپ جۈر.

بولات اباعان, جەتىسۋ وبلىسى

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 19
Қышқыш қалай жасалған?
انداس وماراقىن ىزىمەن

قىشقىش قالاي جاسالعان

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
انداس وماراقىن ىزىمەن

ادامنىڭ پايدا بولۋى

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن جانە جۇلدىزدار

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن مەن جەر

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
انداس وماراقىن ىزىمەن

اسپاننىڭ بيىكتەۋى

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
انداس وماراقىن ىزىمەن

جەر-كوكتىڭ ايىرىلۋى جونىندە (كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى)

July 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz