حالىق قازىناسىنا ۇلكەن ۇلەسى سىڭگەن، ارتىنا وشپەستەي ءىز قالدىرعان ۋاليبەك احماتۇلى 1948 جىلى تۋىپ، 1995 جىلى 47 جاسىندا قايتىس بولعان.
جەتىم قاپ اكەدەن دە، شەشەدەن مەن،
ومىردەن سوققى كوردىم نەشە جەردەن.
جارىم جوق جەتىمدەردى جەتەلەۋمەن،
جۇباتتىم كوڭىلىمدى وسى ولەڭمەن، – دەپ ءومىرىن ولەڭمەن ۋاتقان ۋاليبەك پەن اقىن، زەرتتەۋشى، تاريحشى انداس وماراقىن اراسىندا قىل وتپەيتىن دوستىق بولدى. انداس وماراقىننىڭ قولجازبالارىنىڭ اراسىنان ۋاليبەكتىڭ ءبىراز مۇراسىن كەزدەستىرىپ قالدىق. بۇل تاقىرىپقا كەيىن كەڭىنەن توقتالامىز.
ال جاراندار، جاراندار،
كەڭەسىمە قاراڭدار.
وتەر قيلى زاماندار،
جاقسى دا بار، جامان بار.
تۇيە بەرسەڭ تۇيمەڭە
الارماندى كۇندەمە؟
داڭدايسىما، داۋىرىقپا،
بايلىق قونسا ىرگەڭە.
قۇرى سەستەن قايمىقپا،
جۋاستاردى جۇندەۋگە.
اساۋ تۇسەر ارباعا،
تەنتەك تۇسەر تۇرمەگە.
قۇر مانساپقا قىزىقپا،
ءىز قالمايتىن بىردەڭە.
وتسە ەكەن ومىرىمدە العا ۇمتىلا،
جەتسە ەكەن يگى ىستەرىم بار جۇرتىما.
تىلەگىم ءتىل مەن جاعىم تالماسا ەكەن.
كوز جۇمىپ كەتكەنىمشە ماڭگى ۇيقىعا.
بولەنىپ تالدان يگەن بەسىككە مەن،
سوندىقتان تالداي جۇمساق ءوسىپ كەلەم.
حالقىمنىڭ قانعا سىڭگەن ءداستۇرى بار،
دوسىما ەتىمنەن ەت كەسىپ بەرەم.
بيىگى بولماسام دا جوتا-قىردىڭ،
توسكەيى بولسام دەيمىن وسى اۋىلدىڭ.
جات ەلدىڭ سۇلتانىنا باس ۇرمايمىن،
ۇلتانى بولسام بولدى وتانىمنىڭ.

كۇنەس اۋدانىنىڭ اقوزەن جايلاۋىندا وتكەن اقىندار ايتىسىندا التاي ايماعىنىڭ اقىنى باتيمامەن ايتىسقاندا:
باتيما:
ريزامىن اقىنىم امانىڭا،
سەندەي اقىن ىزدەسەم تابامىن با.
ەكىنشى رەت باس قوستىق اقوزەندە،
شەكسىز العىس ايتامىن زامانىما، – دەگەندە
ۋاليبەك:
كەۋدەڭىزگە دارىنىڭ جاتسا سىيماي،
كوڭىلىم مەنىڭ قالاما جاقسى اشىلماي.
اق يىعى التايدىڭ سامعايتۇعىن،
مارقابىلدىڭ اتاقتى قاسقاسىنداي.
مىنەزىڭە ساي كەلگەن نۇرلى ءجۇزىڭ،
قىردىڭ قىزىل جيەكتى باسباسىنداي.
ايتىسقانعا وزىڭە ات باسىنداي،
التىن بەرسەم از بولاد ات باسىنداي، – دەپ قولما-قول جاۋاپ بەرەدى.
سوندا باتيما:
اقىن ەكەن اقىنىم ءوز ەلىندە،
جاقسى جاندى جاتىرقاپ بەزەمىن بە؟!
مەن نە دەگەن اقجولتاي بوپ وتىرمىن،
سىزبەن كەلگەن بۇگىنگى كەزەگىمە.
ابدەن قاندىم كوك جايلاۋ جۇپارىڭا،
سەن التايدىڭ كەز كەلدىڭ سۇڭقارىنا.
قولتىعىمنان دەمەسەڭ شىن كوڭىلمەن،
تەڭ كەلەرمىن ىلەنىڭ تۇلپارىنا، – دەيدى.
سوندا ۋاليبەك:
جەڭگەم ەدىڭ باتيما شىن ساعىنعان،
ساعىنىشىم بايقالدى شىرقالۋدان.
اق يىعىم تەگىندە بايقاپ ۇششى،
قالماي جۇرمە قاتۋلى ءبىر قاعۋدان.
جەردە جۇرسەم شىنىندا تۇلپار بولام،
كوكتە ۇشسام اقيىق سۇڭقار بولام.
اق ۇيرەكتەي قاعارمىن سوندا سەنى،
اقسۇڭقارعا اق ۇيرەك ىڭكار بولعان.
اقتالاتىن ءۇمىت قوي ول قالايدا،
اقىن جىرىن مۇندايدا تولعاماي ما؟
بايلىعى ارتىق جەرىمنىڭ، ءوزى كوركەم،
بارىپ كورگەم انا جىل بولبادايعا.
ورتامىزدا سونداعى قارت سمەكەڭ،
ۇقسايتۇعىن سول ءبىر كەز تولعان ايعا.
تارباعاتاي اقىنى زاتەنمەن ايتىسقاندا:
زاتەن:
قاشاندا ءبىز جاسايمىز حالىقپەنەن،
حالىقپەن جاساۋ ءوزى داڭق دەگەن.
بارعاندا بولاشاقتا مارسقا ءبىز،
قاينىما قۇردىڭ قىزىن الىپ بەرەم، – دەگەندە
ۋاليبەك:
جانىما جاقىن تامام كەلشى، كۇنىم،
ولەڭنىڭ سامالىمەن جەلپى، كۇنىم.
قور قىزى دەگەن اتقا جىعىلمايمىن،
الىپ بەرسەڭ الايىن ەڭ سۇلۋىن، – دەيدى.
حالىق اقىنى القىدىرمەن بولعان ايتىستا:
القىدىر:
اقىن دەپ باۋلىعاندا داڭقتى ەلىم،
تۋعان جەر ماعان باقىت، شابىت بەردىڭ.
بوپ جاتىر اۋىلىمدا كوپ جاڭالىق،
جاسادىڭ قۇلجا اۋداننان بالىق كولىن، – دەگەندە
ۋاليبەك:
ايتاسىڭ قۇلجا اۋداننىڭ بالىقتارىن،
جەگەمىز بالىعىڭنىڭ بارىپ ءدامىن.
اعا اقىن بولعاننان سوڭ ەي الەكە،
كەلمەيدى ءسىزدى سوزبەن ايىپتاعىم، – دەپ سىپايى جاۋاپ بەرەدى.
دەرەككوز: دودا: (ايتىستار مەن تاريحي-ەتنوگرافيالىق جىرلارى) / ا. وماراقىن ؛ [قۇراستىرعان: ءا. ماجاي [ج. ب.] .- تالدىقورعان : [ب. ج.]. https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى











