Түрі: Ат әбзелі
Иесі: Омарақын Жансарбайұлы
Материалы: иленген өгіз терісі, ауыздығы-сағалығы темір, таспасы иленген ешкі терісі
Қазақтың дәстүрлі қолөнерінде өрмешілік – былғарыны тілгілеу, таспа дайындау және оны көп өрімге салып ширата отырып, берік әрі көркем бұйым жасау шеберлігі. Алты өрім – беріктік пен әсемдік үйлесімін сақтайтын ең кең тараған құрылымдардың бірі. Иленген өгіз терісінің беріктігі мен ешкі терісінің икемділігі шебердің материал таңдаудағы кәсіби талғамын аңғартады. Мұндай өрім жүктемені біркелкі таратып, ұзақ уақытқа шыдамдылық береді.
Көшпелі қоғамда жүген – ат әбзелдерінің өзегі. Ол ат басқарудың негізгі құралы ғана емес, иесінің әлеуметтік мәртебесін, талғамын танытатын нышан. Сапалы өрме жүген жорықта сенімділік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, тұрмыста ұзақ қызмет еткен. Сондықтан ол утилитарлық қызметімен қатар эстетикалық әрі символдық мәнге ие болды.
Омарақын Жансарбайұлы ел ішінде тек саяси-қоғамдық қайраткер емес, өз дәуірінің өрмешісі ретінде де танылған. Оның қолынан шыққан жүген, ноқта, қамшы секілді бұйымдар өрімінің шымырлығымен, түйіндерінің нақтылығымен және материал сапасымен ерекшеленген. Замандастары оның шеберлігін жоғары бағалап, өрмешілік өнерін үлгі тұтқан.
1940 жылы Қытайдың Нылқы ауданында басталып, кейін ұлттық сипат алған Үш аймақ төңкерісіне қатысып, әскери қару-жарақ жеткізу ісімен айналысады. 1944 жылы құрылған Шығыс Түркістан уақытша үкіметі құрамына депутат болып сайланады. Депутаттарға арнайы ер-тұрманымен ат-көлік берілген. Осы кезеңде пайдаланылған алты өрмелі таспа жүген – оның өмір жолымен тікелей байланысты тарихи жәдігер.
1966 жылғы Қытайдағы Мәдени төңкеріс кезінде көптеген ат әбзелдері жойылғанда, бұл жүгеннің басы топыраққа көміліп, аман сақталған. Сондықтан ол қазақ өрмешілік өнерінің көркем үлгісі, ХХ ғасырдағы саяси оқиғалардың заттық куәсі, жеке шебердің қолтаңбасын сақтаған мәдени мұра.
Алты өрмелі таспа жүген – қазақ өрмешілік өнерінің технологиялық жетістігін, ат мәдениетінің маңызын және Омарақын Жансарбайұлының тұлғалық болмысын тоғыстырған құнды жәдігер. Ол – заттық мәдениет арқылы сақталған тарихи жадының айқын айғағы.
Бұл жәдігер бүгінде Андас отбасылық қорында сақтаулы
Тарих талғарында [Мәтін] : (Тарихи зерттеулер, эссе, мақалалар) / А. Омарақын- Талдықорған : [б. ж.] , 2022.– 500 дана . – ISBN 978-601-7865-39-9, ISBN 978
https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=1657755&simple=true#
жалғасы бар…
