Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ حالىق جادى

ءبورىباي (اقسۋ-بۇيەن) كوتەرىلىسىنىڭ قۇرباندارى

admin
2026/04/03
حالىق جادى
0
Бөрібай (Ақсу-Бүйен) көтерілісінің құрбандары

قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن اقسۋ، قاپال جانە تالدىقورعان اۋداندارىنىڭ جەرىندە گولوشەكيننىڭ سۇرقيا ساياساتى 1930-1932 جىلدارى جازىقسىز جانداردىڭ قانىن سۋداي اعىزۋى. وسى ەلگە 1921 جىلدان باستاپ قاندى قۇرىعىن سالىپ، ەلدى شىلدەي توزدىرىپ، تارىداي شاشۋ ساياساتى ءارتۇرلى ادىستەرمەن جۇرگىزىلىپ وتىردى.

ونىڭ باستىسى – ەلدى وتىرىقشىلاندىرۋ بولدى. ول ەلدى جىل ماۋسىمىنا قاراماي مەكەن-جايىنان قونىس اۋدارۋعا زورلاۋ. ءوزىنىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنان، سالت-داستۇرىنەن ايرىلعان ەلدىڭ بىردەن وتىرىقشىلىققا كوندىگۋى قيىن بولدى.

ەندىگى سولاقاي ساياسات – حالىققا سالىق سالۋ. ول ءۇشىن ءتۇتىن باسىنا استىقتاي، ەتتەي، سۇتتەي، جۇندەي جانە تەرىدەي، مۇنىمەن قوسا اقشالاي سالىق سالىنعان. ونىڭ بارلىعى 24 ساعاتتا ورىندالىپ وتىرۋ كەرەك. مۇنان قالسا، اۋىر قىلمىسقا تارتىلادى.

ەندىگىسى – تاركىلەۋ. تارىككە ەگەر جىلدىق تابىسى مەجەلى سانىنان ارتىق بولسا، گولوشەكينشىلەر كوزىنە كيىمى تۇزىك ازامات تۇسسە، ول باي، تاركىلەۋگە جاتقىزىلادى.

مۇنان كەيىنگىسى – كوللەكتيۆتەندىرۋ. ول جەر، سۋ ىڭعايىنا، كاسىبىنە سايكەس بولۋى ءتيىس ەدى. بىراق، ونى بۇرمالاتىپ، قازاقتى قىرعىنعا ۇشىراتۋ ءۇشىن قۇنارسىز قۋ دالاعا، قۇمداۋىت جەرگە ورنالاستىرۋ قاجەت بولعان. مىنە، وسىنىڭ ءبارى، سىيلاپ كەلگەندە، ەل ىشىندە ۇلكەندى-كىشىلى قوبالجۋلار مەن سول سولاقاي ساياساتقا قارسا نارازىلىق قوزعالىستارىنا اكەلىپ سوققانى شىندىق. «مال-ەكەش مال دا سوياردا اياعىن سەرپەدى»، – دەمەكشى، حالىق گولوشەكين بيلىگىنە قارسى كوتەرىلىس ۇيىمداستىردى. بۇل حالىق قوزعالىسى – «ءبورىباي» كوتەرىلىسى دەپ، باتىر بابامىز قاپتاعاي، ءبورىباي اتىمەن اتالعانى،كەشەگى كەر زامانداعى جەرى مەن ەلىن جاۋدان قورعاپ، حالىقتى قىزىل قىرعىننان ساقتاۋ جولىن جالعاستىرۋدىڭ بىردەن-ءبىر بەلگىسى بولدى.

ەسكى كوز اتالارىمىز بەن اعالارىمىزدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، كوتەرىلىس 1930 جىلى ناۋرىز، كوكەك ايىندا تاراز جاقتاعى مەركە، سەمەيدىڭ شۇبارتاۋ قوزعالىسىنا ۇلاسىپ، جەتىسۋدا «ءبورىباي كوتەرىلىسى» دەپ اتالىپ بۇيەن – اقسۋ، قاپال جانە اقەشكى بولىسىنىڭ، قونىر اۋىلىنىڭ ازاماتتارى باس كوتەرگەن. كوتەرىلىستىڭ ماقساتى – وزبىرلىق پەن زورلىققا وكىمەت جاعىنان تيىم سالدىرۋ، قازاقتىڭ زالىقتىعىن ساقتاۋ.

سول 1930-1932 جىلدارى اقەشكى، قوڭىر بولىسىندا 132 ادام جازىقسىز اتىلىپ، قانى سۋداي اعىلدى. باستى سەبەبى – «ءبورىباي» كوتەرىلىسىنە قاتىسقاندىعى. سولاردىڭ بالاسىنا ءبىر عايبات ءسوز ايتپاعان، ءوز باسىم ءتۇسىن دە، ءتۇرىن دە انىق بىلمەيتىن اكەم قۇلاحمەتۇلى قوجاحمەت تە كەتكەنىن ەگەمەندىك العان سوڭ زاڭ ورىندارى ارقىلى ىزدەپ تاۋىپ، جەكە ءىس قاعازىن وقىپ، جەتپىستەن جاسىم اسقاندا كوزىمە جاس الىپ، قۇران باعىشتادىم.

سول كىسىمەن بىرگە 1931 جىلى 14 ماۋسىمدا تالدىقورعاندا جامانبالاۇلى قاپىش، قۇتپايۇلى نۇرعالي اتىلعانى ءمالىم بولىپ وتىر.

اقەشكى، قوڭىردانقىزىل قىرعىندا زارداپ شەككەندەر وتە كوپ. سولاردىڭ قاتارىندا جالباق بالالارى يمانقۇل، دارمەنقۇل، ءمادىبالا، احمەت، شاياحمەت، ەربەك بالاسى ءابىحان، اقاشبايۇلى قاتبەك، ءمىرامۇلى سۇلەيمەن، اباقايۇلى ءنۇرادىل، راحىمبەكۇلى سارايت، ورمانۇلى سارەكە، ايدارۇلى بەيسەن، ءشارىپۇلى قالىم، ابىقانۇلى ابيلفەيز، سادىقۇلى دالاق، بەيسەنۇلى دۇيسەنباي، بەيسەنۇلى امىرە، قۇتپايۇلى ءنۇسىپ جانە باسقالار. كەيىندە «حالىق جاۋى» دەپ قۋعانعا ءتۇسپ، سوتتالعاندار قۇلاحمەتۇلى قوجاعۇل، بەكۇلى ايعالي ون جىل ستاليندىك قاتىگەز لاگەر قورلىعىن كوردى.

ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن بيىلعى جىل – تاتۋلىق پەن ەسكە الۋ جىلى دەپ اتالۋى كوڭىل كوگىن بۇلتتان سەيىلتىپ، وسىعان وراي وعان العىسىمىزدى جاۋدىرامىز. ەكىنشىدەن، ەلباسى ايتقان لەبىزگە قوسىلا كەلىپ ءوز پىكىرىمىزدى بىلدىرگىمىز كەلەدى. ول 1930-1931 جىلداردا امالسىزدان قىتاي قاشقان قازاق ازاماتتارىن قاپال، اراسان جەرىندە قىرعىنعا ۇشىراتقان ءسابيتوۆ باري(كەيبىرەۋلەرىنىڭ اتتارىن ۇمىتتىم) دەگەن قانىشەر ەكەن.

قاپال اۋدانىنىڭ قوڭىرات اۋىلىنىڭ ازاماتتارى جازىقسىز اتىلعانداردىڭ تۇقىم-تۇرپاعى نەمەسە تۋعان-تۋىسقاندارى جيناپ ءۇن كوتەرىپ، مادەنيەت ءۇيىنىڭ الدىنا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتسا ارۋاقتار ءۇشىن ۇمىتىلماس بەلگى، ەلدىگىمىزدىڭ اسىل ءبىر سيپاتى بولاتىنى ءسوزسىز.

كاكىمباي قوجاحمەتۇلى،

ۇلى وتان سوعىسى مەن ەڭبەك ارداگەرى.

تالدىقورعان قالاسى.

جاريالاندى. -الماتى: «جەتىسۋ» گازەتى. №57. -2 ب.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 13
Ақиқат айтылмай қалды
حالىق جادى

اقيقات ايتىلماي قالدى

August 12, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
حالىق جادى

بايىرشا ابىلايحانوۆتىڭ بەيمالىم تاعدىرى

August 10, 2026
Айбат
حالىق جادى

ايبات

August 4, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
حالىق جادى

كەلمەسكە كەتسىن سول زۇلمات…

July 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
حالىق جادى

جاركەنت وڭىرىندەگى «الجير»

July 30, 2026
Екпемен елін сақтаған…
حالىق جادى

ەكپەمەن ەلىن ساقتاعان…

July 27, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz