Qazan tóńkerisinen keiin Aqsu, Qapal jáne Taldyqorǵan audandarynyń jerinde Goloshekinniń súrqiya sayasaty 1930-1932 jyldary jazyqsyz jandardyń qanyn sudai aǵyzuy. Osy elge 1921 jyldan bastap qandy qúryǵyn salyp, eldi shildei tozdyryp, tarydai shashu sayasaty ártúrli ádistermen júrgizilip otyrdy.
Onyń bastysy – eldi otyryqshylandyru boldy. Ol eldi jyl mausymyna qaramai meken-jaiynan qonys audaruǵa zorlau. Óziniń ǵasyrlar boiy qalyptasqan ómir súru ortasynan, salt-dástúrinen airylǵan eldiń birden otyryqshylyqqa kóndigui qiyn boldy.
Endigi solaqai sayasat – halyqqa salyq salu. Ol úshin tútin basyna astyqtai, ettei, súttei, júndei jáne teridei, múnymen qosa aqshalai salyq salynǵan. Onyń barlyǵy 24 saǵatta oryndalyp otyru kerek. Múnan qalsa, auyr qylmysqa tartylady.
Endigisi – tárkileu. Tárikke eger jyldyq tabysy mejeli sanynan artyq bolsa, goloshekinshiler kózine kiimi túzik azamat tússe, ol bai, tárkileuge jatqyzylady.
Múnan keiingisi – kollektivtendiru. Ol jer, su yńǵaiyna, kásibine sáikes boluy tiis edi. Biraq, ony búrmalatyp, qazaqty qyrǵynǵa úshyratu úshin qúnarsyz qu dalaǵa, qúmdauyt jerge ornalastyru qajet bolǵan. Mine, osynyń bári, syilap kelgende, el ishinde úlkendi-kishili qobaljular men sol solaqai sayasatqa qarsa narazylyq qozǵalystaryna ákelip soqqany shyndyq. «Mal-ekesh mal da soyarda ayaǵyn serpedi», – demekshi, halyq Goloshekin biligine qarsy kóterilis úiymdastyrdy. Búl halyq qozǵalysy – «Bóribai» kóterilisi dep, batyr babamyz Qaptaǵai, Bóribai atymen atalǵany,keshegi ker zamandaǵy jeri men elin jaudan qorǵap, halyqty qyzyl qyrǵynnan saqtau jolyn jalǵastyrudyń birden-bir belgisi boldy.
Eski kóz atalarymyz ben aǵalarymyzdyń aituyna qaraǵanda, kóterilis 1930 jyly nauryz, kókek aiynda Taraz jaqtaǵy Merke, Semeidiń SHúbartau qozǵalysyna úlasyp, Jetisuda «Bóribai kóterilisi» dep atalyp Búien – Aqsu, Qapal jáne Aqeshki bolysynyń, Qonyr auylynyń azamattary bas kótergen. Kóterilistiń maqsaty – ozbyrlyq pen zorlyqqa ókimet jaǵynan tiym saldyru, qazaqtyń zalyqtyǵyn saqtau.
Sol 1930-1932 jyldary Aqeshki, Qońyr bolysynda 132 adam jazyqsyz atylyp, qany sudai aǵyldy. Basty sebebi – «Bóribai» kóterilisine qatysqandyǵy. Solardyń balasyna bir ǵaibat sóz aitpaǵan, óz basym túsin de, túrin de anyq bilmeitin ákem Qúlahmetúly Qojahmet te ketkenin egemendik alǵan soń zań oryndary arqyly izdep tauyp, jeke is qaǵazyn oqyp, jetpisten jasym asqanda kózime jas alyp, qúran baǵyshtadym.
Sol kisimen birge 1931 jyly 14 mausymda Taldyqorǵanda Jamanbalaúly Qapysh, Qútpaiúly Núrǵali atylǵany málim bolyp otyr.
Aqeshki, Qońyrdanqyzyl qyrǵynda zardap shekkender óte kóp. Solardyń qatarynda Jalbaq balalary Imanqúl, Dármenqúl, Mádibala, Ahmet, SHayahmet, Erbek balasy Ábihan, Aqashbaiúly Qatbek, Mirámúly Súleimen, Abaqaiúly Núradil, Rahymbekúly Sarait, Ormanúly Sareke, Aidarúly Beisen, SHáripúly Qalim, Abyqanúly Abilьfeiz, Sadyqúly Dalaq, Beisenúly Dúisenbai, Beisenúly Ámire, Qútpaiúly Núsip jáne basqalar. Keiinde «halyq jauy» dep quǵanǵa túsp, sottalǵandar Qúlahmetúly Qojaǵúl, Bekúly Aiǵali on jyl stalindik qatygez lagerь qorlyǵyn kórdi.
Elbasynyń qoldauymen biylǵy jyl – Tatulyq pen eske alu jyly dep ataluy kóńil kógin búlttan seiiltip, osyǵan orai oǵan alǵysymyzdy jaudyramyz. Ekinshiden, Elbasy aitqan lebizge qosyla kelip óz pikirimizdi bildirgimiz keledi. Ol 1930-1931 jyldarda amalsyzdan Qytai qashqan qazaq azamattaryn Qapal, Arasan jerinde qyrǵynǵa úshyratqan Sábitov Bari(keibireuleriniń attaryn úmyttym) degen qanisher eken.
Qapal audanynyń Qońyrat auylynyń azamattary jazyqsyz atylǵandardyń túqym-túrpaǵy nemese tuǵan-tuysqandary jinap ún kóterip, Mádeniet úiiniń aldyna eskertkish taqta ornatsa aruaqtar úshin úmytylmas belgi, eldigimizdiń asyl bir sipaty bolatyny sózsiz.
Kákimbai Qojahmetúly,
Úly Otan soǵysy men eńbek ardageri.
Taldyqorǵan qalasy.
Jariyalandy. -Almaty: «Jetisu» gazeti. №57. -2 b.
