– 16 jeltoqsan kúni keshke Almatyda túratyn ápkemniń úiine qonaqqa bardym. Radioda bolǵan oqiǵa turaly habarlap jatty. Ony estip, bolyp jatqan jaǵdaidy biraz talqyladyq. Ertesi tańerteń saǵat 10-dar shamasynda ápkem jáne bir dos qyzym bar, úsheumiz alańǵa keldik. Oiymyzda eshqandai alańdaushylyq joq. Alańda joǵary oqu oryndarynda oqityn balalar bir-birimizdi kórip, jaǵdai súrastyq. Sol jerde jerlesim Baǵlan Jailaubaevty kezdestirip, birge úrandatyp, «Meniń Qazaqstanym!», «Atameken» ánderin qosyla aittyq. Kóp ótpei qatarymyzǵa Saniya Rahimova, Qairat Sársenbekov, Almagúl Túlekova bastaǵan alakóldik qyz-jigitter qosyldy. Bári de: «Qazaqstandy basqaratyn bir qazaq tabylmady ma?» degen súraq tóńireginde áńgime órbitip, talqy júrgizip jatty.
Keshke qarai dúrbeleń tudy. Alańdaǵy jastardy ásker qorshap aldy. Kózdi ashytatyn tútin jiberdi. Suyq su shashyldy. Bir kezde alasapyran bastaldy da ketti. Janyma jarq etip bir nárse tústi de jaryldy. Betpe-bet kelgen bir áskeri adam dubinkasymen qaǵyp jiberdi. Qúlap bara jatqanymdy bilemin. Bir kezde esimdi sál jiǵanda bir top qazaq jigiti soqqy alyp, jaralanǵandardy qaltarys kóshelermen tasyp, taksige otyrǵyzyp, qorǵashtap júrgenin kórdim. Aralaryndaǵy bir jigit ápkem ekeumizdi úilerdiń arasymen súirelep ótkizip, taksi tauyp, otyrǵyzyp jiberdi. Qúlaǵymda aiǵai-shu, kóz aldymda súrapyl, súrkeili estelik qaldy, – deidi Lázzat Maqatqyzy.
Biyl Almatyda ótken jeltoqsanshylardyń jiynynda Qúrmanǵali degen azamat 17 jeltoqsan kúni basynan jaraqattanyp es-tússiz jatqan qyz ben ápkesin qútqarǵany turaly áńgimeleidi. Tipti, jas qyzdyń kiim-keshegin, túr-túlǵasyn úmytpapty. Lázzat óziniń qútqarushysymen osylai kezdesip, qaita tanysady.
– Basymda jaraqat bolǵan soń birneshe kún oquǵa bara almadym. Sosyn maǵan tergeu bastaldy. Onyń qaisy birin aitasyń. Ómirim ayaq astynan ózgerip shyǵa keldi. Alańda birge bolǵan jerles qyz-jigitter de azapty kórdi. Qairat Sársenbekov ekeumiz tergeuge alynyp, oqudan shyǵarylyp, jauyńa da tilemeitin qysymnyń san túrin bastan ótkizdik. Baǵymyzǵa orai, Egemendik alyp eńsemiz kóterildi, – deidi jeltoqsanshy.
Degenmen, táuelsizdiktiń alǵashqy jyldary da artynan ańdu ketpepti. Tipti keiin áskeri Mádeniet úiinde qyzmet etken tústa QR Qorǵanys ministrligine deiin «Últshyldar osyndai jerde nege qyzmet etedi?» degen mazmúnda aryz jazǵandar bolypty. Biraq isi aq, maqsaty aiqyn bolǵandyqtan japqan jalasy ótpepti. Qazir Baǵlan Jailaubaev pen Almagúl Túlekova Qazaqstan auylyndaǵy mektepte tarih páninen sabaq beredi. Qairat Sársenbekovtyń jeke sharuashylyǵy bar. Taǵy bir alakóldik jeltoqsanshy Súleimen Sasanov Almatyda kásipkerlikpen ainalysady.
– Keiin Jeltoqsanda zardap shekkender aqtala bastaǵanda: «Biz qazaq halqynyń namysyn qorǵap, eldiń bútindigin saqtau úshin kóteriliske qatystyq. Ne úshin aqtaluymyz kerek?» degen oimen júrdik. Biraq zaman talabyna sai arhiv qújattarynan derekter jinap, Baǵlan, Qairat úsheuimiz sotqa júginip, aqtaldyq. Al alańda auyr jaraqat alǵan Súleimen Sasanov pen Almagúl Túlekova bastaǵan biraz saptasymyz áli aqtala almai keledi. Sol jaǵy janymyzdy qinaidy, – deidi Lázzat Maqatqyzy.
«Ashtyqta jegen qúiqanyń dámi ketpeidi» degendei, alakóldik jeltoqsanshylardyń 1986 jylǵy jeltoqsandaǵy berekesi men birligine áli kúnge syzat túsken joq. Búginde olar Lázzat Maqatqyzynyń basshylyǵynda igilikti bastamalardy júzege asyryp, júrttyń yqylasyna bólenip keledi. Árbir úsynysy men bastamasyna Alakól audany ákimdigi qoldau kórsetip túrady. Oǵan dálel retinde 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisine qatysqandarǵa arnalǵan eskertkish alǵash Alakól audanynda boi kótergenin aituǵa bolady. Alakóldik jeltoqsanshylar jyl saiyn 16 jeltoqsan kúni sol eskertkishtiń basynda taǵzym etip, eske alu sharasyn ótkizedi. Eskertkish mańyn abattandyru, sol jerde jastarmen túrli taqyryptaǵy kezdesuler úiymdastyru dástúrge ainalǵan. Alakóldegi qaiyrymdy isterdiń basynda jeltoqsanshylar júredi.
Lázzat Maqatqyzy ójettigi men úiymdastyrushylyq qabiletiniń arqasynda zeinetkerlikke shyqqanǵa deiin Úsharal qalasyndaǵy áskeri garnizonnyń áskeri Mádeniet úiiniń basshysy bolyp eńbek etti. 2018 jyly «LM» prodyuserlik ortalyǵyn ashty. 2019 jyly «Jyl óner adamy» nominatsiyasy, 2021 jyly «QR Táuelsizdigine – 30 jyl» merekelik medalimen marapattaldy. Minsiz qyzmeti úshin QR Qaruly kúshteriniń jáne QR Qorǵanys minis- trliginiń Alǵys haty men medalin keudesine taqty. 2024 jyly Respublika kúni merekesinde Alakól audanynyń Qúrmetti azamaty atandy. Sondai-aq, tórt bala tárbielep ósirgen meii- rimdi ana. Úrpaqtarynyń bolashaǵy úshin kúndi túnge jalǵap, eńbektenip júrgen abzal jan.
Qajet ANDAS











