– 16 جەلتوقسان كۈنى كەشكە الماتىدا تۇراتىن ەپكەمنىڭ ۈيىنە قوناققا باردىم. راديودا بولعان وقيعا تۋرالى حابارلاپ جاتتى. ونى ەستىپ, بولىپ جاتقان جاعدايدى بىراز تالقىلادىق. ەرتەسى تاڭەرتەڭ ساعات 10-دار شاماسىندا ەپكەم جەنە بىر دوس قىزىم بار, ۈشەۋمىز الاڭعا كەلدىك. ويىمىزدا ەشقانداي الاڭداۋشىلىق جوق. الاڭدا جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن بالالار بىر-بىرىمىزدى كۆرىپ, جاعداي سۇراستىق. سول جەردە جەرلەسىم باعلان جايلاۋباەۋتى كەزدەستىرىپ, بىرگە ۇرانداتىپ, «مەنىڭ قازاقستانىم!», «اتامەكەن» ەندەرىن قوسىلا ايتتىق. كۆپ ۆتپەي قاتارىمىزعا سانييا راحيموۋا, قايرات سەرسەنبەكوۋ, الماگۈل تۈلەكوۋا باستاعان الاكۆلدىك قىز-جىگىتتەر قوسىلدى. بەرى دە: «قازاقستاندى باسقاراتىن بىر قازاق تابىلمادى ما?» دەگەن سۇراق تۆڭىرەگىندە ەڭگىمە ۆربىتىپ, تالقى جۈرگىزىپ جاتتى.
كەشكە قاراي دۈربەلەڭ تۋدى. الاڭداعى جاستاردى ەسكەر قورشاپ الدى. كۆزدى اشىتاتىن تۈتىن جىبەردى. سۋىق سۋ شاشىلدى. بىر كەزدە الاساپىران باستالدى دا كەتتى. جانىما جارق ەتىپ بىر نەرسە تۈستى دە جارىلدى. بەتپە-بەت كەلگەن بىر ەسكەري ادام دۋبينكاسىمەن قاعىپ جىبەردى. قۇلاپ بارا جاتقانىمدى بىلەمىن. بىر كەزدە ەسىمدى سەل جيعاندا بىر توپ قازاق جىگىتى سوققى الىپ, جارالانعانداردى قالتارىس كۆشەلەرمەن تاسىپ, تاكسيگە وتىرعىزىپ, قورعاشتاپ جۈرگەنىن كۆردىم. ارالارىنداعى بىر جىگىت ەپكەم ەكەۋمىزدى ۈيلەردىڭ اراسىمەن سۈيرەلەپ ۆتكىزىپ, تاكسي تاۋىپ, وتىرعىزىپ جىبەردى. قۇلاعىمدا ايعاي-شۋ, كۆز الدىمدا سۇراپىل, سۈركەيلى ەستەلىك قالدى, – دەيدى لەززات ماقاتقىزى.
بيىل الماتىدا ۆتكەن جەلتوقسانشىلاردىڭ جيىنىندا قۇرمانعالي دەگەن ازامات 17 جەلتوقسان كۈنى باسىنان جاراقاتتانىپ ەس-تۈسسىز جاتقان قىز بەن ەپكەسىن قۇتقارعانى تۋرالى ەڭگىمەلەيدى. تىپتى, جاس قىزدىڭ كيىم-كەشەگىن, تۇر-تۇلعاسىن ۇمىتپاپتى. لەززات ۆزىنىڭ قۇتقارۋشىسىمەن وسىلاي كەزدەسىپ, قايتا تانىسادى.
– باسىمدا جاراقات بولعان سوڭ بىرنەشە كۈن وقۋعا بارا المادىم. سوسىن ماعان تەرگەۋ باستالدى. ونىڭ قايسى بىرىن ايتاسىڭ. ۆمىرىم اياق استىنان ۆزگەرىپ شىعا كەلدى. الاڭدا بىرگە بولعان جەرلەس قىز-جىگىتتەر دە ازاپتى كۆردى. قايرات سەرسەنبەكوۋ ەكەۋمىز تەرگەۋگە الىنىپ, وقۋدان شىعارىلىپ, جاۋىڭا دا تىلەمەيتىن قىسىمنىڭ سان تۈرىن باستان ۆتكىزدىك. باعىمىزعا وراي, ەگەمەندىك الىپ ەڭسەمىز كۆتەرىلدى, – دەيدى جەلتوقسانشى.
دەگەنمەن, تەۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى دا ارتىنان اڭدۋ كەتپەپتى. تىپتى كەيىن ەسكەري مەدەنيەت ۈيىندە قىزمەت ەتكەن تۇستا قر قورعانىس مينيسترلىگىنە دەيىن «ۇلتشىلدار وسىنداي جەردە نەگە قىزمەت ەتەدى?» دەگەن مازمۇندا ارىز جازعاندار بولىپتى. بىراق ىسى اق, ماقساتى ايقىن بولعاندىقتان جاپقان جالاسى ۆتپەپتى. قازىر باعلان جايلاۋباەۋ پەن الماگۈل تۈلەكوۋا قازاقستان اۋىلىنداعى مەكتەپتە تاريح پەنىنەن ساباق بەرەدى. قايرات سەرسەنبەكوۋتىڭ جەكە شارۋاشىلىعى بار. تاعى بىر الاكۆلدىك جەلتوقسانشى سۈلەيمەن ساسانوۋ الماتىدا كەسىپكەرلىكپەن اينالىسادى.
– كەيىن جەلتوقساندا زارداپ شەككەندەر اقتالا باستاعاندا: «بىز قازاق حالقىنىڭ نامىسىن قورعاپ, ەلدىڭ بۈتىندىگىن ساقتاۋ ۈشىن كۆتەرىلىسكە قاتىستىق. نە ۈشىن اقتالۋىمىز كەرەك?» دەگەن ويمەن جۈردىك. بىراق زامان تالابىنا ساي ارحيۋ قۇجاتتارىنان دەرەكتەر جيناپ, باعلان, قايرات ۈشەۋىمىز سوتقا جۈگىنىپ, اقتالدىق. ال الاڭدا اۋىر جاراقات العان سۈلەيمەن ساسانوۋ پەن الماگۈل تۈلەكوۋا باستاعان بىراز ساپتاسىمىز ەلى اقتالا الماي كەلەدى. سول جاعى جانىمىزدى قينايدى, – دەيدى لەززات ماقاتقىزى.
«اشتىقتا جەگەن قۇيقانىڭ دەمى كەتپەيدى» دەگەندەي, الاكۆلدىك جەلتوقسانشىلاردىڭ 1986 جىلعى جەلتوقسانداعى بەرەكەسى مەن بىرلىگىنە ەلى كۈنگە سىزات تۈسكەن جوق. بۈگىندە ولار لەززات ماقاتقىزىنىڭ باسشىلىعىندا يگىلىكتى باستامالاردى جۈزەگە اسىرىپ, جۇرتتىڭ ىقىلاسىنا بۆلەنىپ كەلەدى. ەربىر ۇسىنىسى مەن باستاماسىنا الاكۆل اۋدانى ەكىمدىگى قولداۋ كۆرسەتىپ تۇرادى. وعان دەلەل رەتىندە 1986 جىلعى جەلتوقسان كۆتەرىلىسىنە قاتىسقاندارعا ارنالعان ەسكەرتكىش العاش الاكۆل اۋدانىندا بوي كۆتەرگەنىن ايتۋعا بولادى. الاكۆلدىك جەلتوقسانشىلار جىل سايىن 16 جەلتوقسان كۈنى سول ەسكەرتكىشتىڭ باسىندا تاعزىم ەتىپ, ەسكە الۋ شاراسىن ۆتكىزەدى. ەسكەرتكىش ماڭىن اباتتاندىرۋ, سول جەردە جاستارمەن تۈرلى تاقىرىپتاعى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋ دەستۈرگە اينالعان. الاكۆلدەگى قايىرىمدى ىستەردىڭ باسىندا جەلتوقسانشىلار جۈرەدى.
لەززات ماقاتقىزى ۆجەتتىگى مەن ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا زەينەتكەرلىككە شىققانعا دەيىن ۈشارال قالاسىنداعى ەسكەري گارنيزوننىڭ ەسكەري مەدەنيەت ۈيىنىڭ باسشىسى بولىپ ەڭبەك ەتتى. 2018 جىلى «LM» پروديۇسەرلىك ورتالىعىن اشتى. 2019 جىلى «جىل ۆنەر ادامى» نوميناتسيياسى, 2021 جىلى «قر تەۋەلسىزدىگىنە – 30 جىل» مەرەكەلىك مەدالىمەن ماراپاتتالدى. مىنسىز قىزمەتى ۈشىن قر قارۋلى كۈشتەرىنىڭ جەنە قر قورعانىس مينيس- ترلىگىنىڭ العىس حاتى مەن مەدالىن كەۋدەسىنە تاقتى. 2024 جىلى رەسپۋبليكا كۈنى مەرەكەسىندە الاكۆل اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاندى. سونداي-اق, تۆرت بالا تەربيەلەپ ۆسىرگەن مەيى- رىمدى انا. ۇرپاقتارىنىڭ بولاشاعى ۈشىن كۈندى تۈنگە جالعاپ, ەڭبەكتەنىپ جۈرگەن ابزال جان.
قاجەت انداس











