Basy: «Qazaqtyń» 287-shi nómirinde bosqyn qazaq-qyrǵyz 164 myń, qyrylǵany 83 myń, qaitpai qalǵany 12 myń dep kórsetilip eli. Endi sol turaly anyǵyraq esep jasap kórsetpekpiz. Búl tómengi kórsetilgen esep edi. Mólsheráinen az bolsasa, kóp emes. Pishpek, Perjiyalь uezderinen qashqan qyzǵyr, Almaty, Jarkent úiezderinen qashqany qazaq úlysynyń adamy.
| Uez | úlys | Barlyq adam | Qashqan jan | Qyrylǵan jan | ||||
| PISHPEK | SHamsy | 7225 | 1250 | |||||
| Burana | 1740 | 500 | ||||||
| Tynai | 8780 | 3500 | 300 | |||||
| Sarbaǵysh | 7730 | 7350 | 2400 | |||||
| Ateke | 4865 | 4850 | 1600 | |||||
| PRJEVALЬ | Qurtqa mergen | 2400 | 2400 | 1250 | ||||
| Baqashy | 5390 | 5350 | 3000 | |||||
| Kúngei Aqsu | 6125 | 6100 | 3400 | |||||
| Qurmekti | 7340 | 7000 | 4000 | |||||
| Keńsu-Birnazar | 9250 | 9250 | 5000 | |||||
| Túp | 7350 | 7350 | 4300 | |||||
| Túrgen | 11640 | 11600 | 6000 | |||||
| Kúnshyǵys jeti ógiz | 5070 | 5050 | 1650 | |||||
| Kúnbatys jeti ógiz | 8785 | 6700 | 2200 | |||||
| Zauke | 5640 | 5500 | 2500 | |||||
| Barhyqauyn | 3525 | 3500 | 1600 | |||||
| Jambai | 4965 | 4950 | 2500 | |||||
| Torǵai | 5820 | 5800 | 3000 | |||||
| Janibek | 5400 | 3900 | 2000 | |||||
| Alaqol | 5165 | 3650 | 1800 | |||||
| Semizbel | 5890 | 5850 | 2900 | |||||
| Niyazbek | 2670 | 2400 | 800 | |||||
| Boruqshy | 3650 | 3350 | 1000 | |||||
| Juanaryq | 6120 | 5850 | 1900 | |||||
| SHirek | 5390 | 3900 | 400 | |||||
| Jaqyratpa | 6570 | 3750 | 800 | |||||
| Naryn | 4155 | 1900 | 600 | |||||
| Adjy | 3600 | 3600 | 1200 | |||||
| On arsha | 9155 | 8150 | 2000 | |||||
| JARKENT | Ivanovskii | 3950 | 3950 | 2500 | ||||
| Bayankól | 4300 | 4300 | 2700 | |||||
| Qúrman | 4635 | 4250 | 2600 | |||||
| Aljan | 4515 | 4000 | 2500 | |||||
| Kegen | 4870 | 4150 | 2500 | |||||
| Ait | 4560 | 4100 | 2500 | |||||
| Qońyr bórik | 5610 | 4550 | 2800 | |||||
| Sartoǵai | 3385 | 2450 | 1500 | |||||
| Serge | 5845 | 5600 | 3500 | |||||
| SHelek | 5530 | 2900 | 1900 | |||||
| Tory aiǵyr | 3885 | 3400 | 2100 | |||||
| Qojbambet | 6755 | 1209 | 2600 | |||||
| Bódety | 4015 | 2700 | 1700 | |||||
| ALMATY | Qyzyl bórik | 5645 | 4500 | 2500 | ||||
| Barlyǵy: | 43 | 238795 | 201205 | 95200 | ||||
*Eskertu: Búl jerde Torǵai, Yrǵyz, Semei, Lepsi kóterilisterindegi qashqan, qyrylǵan adamdardyń sanaǵy júrgizilmegen.
Joǵarydaǵy esep boiynsha qashqany – 43 úlys, tútin 759 bolady. Onyń qashqany – 250 tútin, qyrylǵany – 95 myń bolady. Qatty jábir kórip, qúruǵa jaqyndaǵan elder joǵarǵy esepke kiredi Olardan gópi táuirirek dep esepke qospaǵanymyz:
Pishpek uezinen 1) Janys, SHómish ruynyń qazaǵy. Búlar Sarbaǵysh, Aiteke qyrǵyzdaryna qarai auyp, solarmen birge qashyp, Qoshqar qaqtyǵysynda shapqynshylyqqa úshyrap, eki jaǵynan kelgen eki otryad myltyqtyń astyna alyp, sonan soń tau ainalyp Merke (Áulieata úiezine) qashyp, qarashada óz eline jetken. Qashqyndar maldan júrdai airylyp, kempir – shal, jas balasynyń jartysyn joǵaltqan;
2) Toqpaq pen Pishpektiń ortasyndaǵy qyrǵyzdar jáne tau jerine 10 bolys qyrǵyz. Búlardyń 4 -ten 3 – i qashyp, jarym – jartysy Qytai shekarasyna jetpei kaitqan, jarym-jartyly Ferǵanadan kúnshyǵys jaqta, Qytai jerinde Kúngeide otyryp, qaita tilenip, jerine keldi.
3) Aqsu bólimshesinde tamyz aiynda bip kúnde 600 – 700 qyrǵyz qyrylǵan (búl turaly búrynǵy pristav bolǵan Gribanovskiidiń ici sotta);
4) Prjeval úiezinen – Marinka poselkesindegi dúngen jáne bólek bolys (500 shamaly úi) sart – qalmaq degen el. Búlar úlken qiynshylyqqa túsip qyrylǵan, búl kúnde Qytai jerinde otyr;
5) Naryn uezindegi 5 bolys qyrǵyz. Búlardyń arasynan 500 – 400 tútin qashqan, Kóbi jazda qaityp kelip, kóp eldiń arasyna tarap kirip ketti;
6) Almaly úiezinen botpai, Kúnbatys Qastek jáne ózge elderden 50, 80 úidei qashqan, kóbi qaityp keldi;
7) Lepci úiezinen – Qaraqol, Emil jáne ózge elderden biren-saran qashqandar. Búlar maldaryn tauysyp, birsypyrasy qiynshylyq kórip keldi, bipaq bastary aman desti.
Múhametjan.
«Qazaq» gazeti, №254, 2-3-bet, 1917 jyl.
Túp núsqa arab harpinde.
Audarǵan Qajet Andas.











