Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Qajet derek

Jetisudaǵy qazaq-qyrǵyzdyń kóterilisin basuǵa ókimet tarapynan qylynǵan qamdar

admin
2026/08/31
Qajet derek
0
Жетісудағы қазақ-қырғыздың көтерілісін басуға өкімет тарапынан қылынған қамдар

Basy

Jetisudy alǵannan beri orystyń ókimi kúshke tayanyp, ásker, qamshy, abaqtymen el bilep kele jatqandyǵy aitylyp keledi. Qalai da orys ókimeti Jetisuǵa orys keltirip, ony «senimsiz kóshpelige» kúzetshi qyldy. Olarǵa jabdyq úlestirdi. Kazak-orystyń erkek kindigine myltyq, jabdyq úlestirilip jáne tuysymen jer kesip berildi.

1914 jylǵy nemispen soǵys shyqqanda Jetisu orystaryna myltyq-qaru qaita úlestirildi. Oǵymen berdańka berildi. Búlarǵa ózin-ózi qorǵaushy drujina jasauǵa erik etildi.

Jetisuda kóterilis bolatynynyń aldynda orystyń qolyndaǵy kúsh mynadai edi: Qapalda, Almatyda jáne Jarkentte bir-bir saqtyq áskeriniń drujinasy. Búlardyń árqaisysynda 885-ten besatar bar edi. Baqtyda 221 myltyqpen bir rota jáne Ayagózde 55 myltyqpen bes qarauyldyq komanda bar edi. Lepside 90 myltyq, Pishpekte 194, Qaraqolda 75, Narynda 75 myltyq bar edi jáne Pishpektiń jergilikti komandasynda 24, Almatynyń jergilikti komandasynda 44 besatar bar edi. Búdan basqa Almatydaǵy zeńbirek qoimasynda 101 myltyq bar edi. Múnyń ústinde jabdyqsyz atty zapastyń 3 bólimi bar edi. Múnyń ústine Baqtyda, Jarkentte, Narynda kazak-orystyń bir-birden polki túrushy edi. Múnyń arqasynda 100-den, 120-dan qylysh bar edi. Almatydaǵy kazak-orys zapasynda 264 qylysh bar edi. Baqty, Naryn, Almaty men Qapaldaǵy drujinanyń eki-ekiden pulemeti bar edi. Osy joǵaryda kórsetilgenderden Almatynyń drujinasynyń 1-rotasy Áulieataǵa, 20 kazak-orysy, 30 ratnik Baqtydan SHáueshekke baryp túrushy edi.

Oblysta otryadqa at alatyn bolǵandyqtan zapastyń adamdary barlyǵy da oblystan qazaq-qyrǵyzǵa at aluǵa bytyratylǵanda, búlardyń jergilikti komandasy konvoi qyzmetin atqardy.

Sóitip ókimet qolyndaǵy kúshtiń úzyn sany 3736 edi. Osy áskerge qazaq-qyrǵyz kóterilgende tapsyrylǵany.

  • Baqty, Jarkentte Qytai men Qazaq astasyp ketpes úshin shekarada kúzet qylu.
  • SHtabtar páterin kúzetu (ásirese Almatyda)
  • At aluǵa, oblys boiynsha bólingen 13 uchaskedegi konvoilyq qyzmetin atqaruǵa 175 soldat. (Búlardyń bári at minetin boluy kerek).
  • Orys qalalaryn saqtau.
  • Jaza (karatelьnyi) otryadyn jasau. Jaza otryady qóbinese jergilikti kazak-orys soldatynan jasalady.

Ol uaqytta búgin oblysta kazak-orys stanitsasymen 230-den asa mújyq qalasy bar edi. Joǵarǵy aitylǵan myltyqtar ylǵi besatar bolyp, olar orystardyń búrynǵy qolyndaǵy berdańka, qos atar syqyldy jabdyǵynyń ústine qosymsha edi.        Sonyń úshin álgi ásker jabdyǵy men ókimet Qytai shegi men dungan syqyldy qauipti jerlerge qoiyldy.

Jetisudyń ár jerinen kóterilis úshyqty. «Oblys soǵys halynda» dep jariyalanǵanda, Jetisu 17 uchaskege bólindi. Árbir uchaskeniń basynda bir-bir komendant belgilendi. Olardyń qolynda belgili mólsherde ásker kúshi boldy.

Ayakózde, Baqtyda, Taldyqorǵanda, Aqsuda (Pishpek), Toqpaqta, Zagornyida (qyrǵyz), Qarqarada, Qyrǵyzsaida (Jarkent), Qaraqolda, Narynda jáne Úzynaǵashta uchaske bastyǵy men pristavtardyń árqaisysynda 15 attydan soldaty boldy. Búlar eń kerekti kúsh sanaldy. Óitkeni, pristavtar óziniń qaruly soldattarymen óz uchaskesin, ne júmys bolsa da tynbai aralap túrdy. Búl qazaq-qyrǵyz kóńilin basuǵa, Almatydaǵy gornizonda, Almaty uezinda tártip saqtauǵa, qala-qalany qorǵauǵa qatty kiristi. Pishpektegi gornizon taratylmady. Onda 100-dei sarbaz atqa mingizildi jáne jazalau otryadynyń barlyǵy da attydan boldy. Óitkeni, qazaq aralauǵa ásker tauǵa, qúmǵa, dalaǵa júrip-túruǵa kerek boldy.

Túp núsqa arab harpinde

Audarǵan Qajet Andas

Jalǵasy bar… 

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 8
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Qajet derek

Taldyqorǵandaǵy kóne kinoteatrlar

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Qajet derek

Qala kinoteatrlary qalai ózgerdi?

September 24, 2026
45 тағдыр
Qajet derek

45 тағдыр

September 8, 2026
Qajet derek: Taldyqorǵan –  keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH
Qajet derek

Qajet derek: Taldyqorǵan – keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Qajet derek

Búien-Aqsu kóterilisiniń jetekshileri kim?

August 31, 2026
Бұл қай Ерденбаев?
Qajet derek

Búl qai Erdenbaev?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz