Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Qajet derek

«OYAN QAZAQ!» (Bosqyn qyrǵyz bauyrlaryma arnau!)

admin
2026/08/30
Qajet derek
0
«ОЯН ҚАЗАҚ!» (Босқын қырғыз бауырларыма арнау!)

Basy: 25-mausym jarlyǵynyń kesirinen búlinshilikke túsip, Qytaiǵa qashqan qyrǵyzdardyń haldarynyń qandai nasharlyǵyn kózimen kórgen tilshi «Qazaqtyń» 213 nómirinde jazyp otyr. Ár jerden barǵan járdemniń qansha ekenin ótken nómerde jazyp kórsetip otyrmyz. Berilip jatqan járdem, ash-jalańash qalǵan qyrǵyzdardyń haldaryna qaraǵanda joq esebinde. Sondyqtan Túrkistan komitetiniń tóraǵasy (Torǵai oblysynyń komissary) Álihan Bókeihanov sol komitettiń aǵzasy (Jetisu oblysynyń komissary) Múhametjan Tynyshpaevqa jedelhat jiberdi: «Bosqyn qyrǵyzdar úshin 200 myń som qazynadan qaryz súrau kerek» dep. Sondai bir ret beriletin molyraq somamen qyrǵyzdar halyn jiyp almasa, azdap jinalǵan kómek qyrǵyzdardyń tolyp jatqan maúqtajdyǵynyń birine jetse, birine jetpei tapshylyq qyla bermekshi.

Bir jaǵynan qaryz aqsha berip, bir jaǵynan járdem jinasa, qazirgidei qymbatshylyq zamanda qyrǵyz siyaqty isherge tamaǵy joq, kierge kiimi joq, panalauǵa úii joq, júrdai bolyp sorlaǵan múqtajdyqqa jeter qarjy sonda ǵana jinalady.

Ańsap óleiin dep jatqan adamnyń auzyna su tamyzǵandai, az-kóp demei, árkim áline qarai járdem etu úly adamshylyq, ekinshiden,  aǵaiynshylyq júzinen kimge bolsa da borysh.

Búny airyqsha aityp, Alash azamattarynyń esine salyp otyrǵanymyz: qyrǵyz aǵaiyndarynyń aldyndaǵy aǵaiynshylyq boryshtaryn úmytpai óteuleri tiis degenimiz.

         Álihan Bókeihanov, Ahmet Baitúrsynov, Mirjaqyp Dulatov, Seidálim Kadyrbaev, Aman Álimbekov, Janúzaq Janybekov, Ahmet Mámetov, Eldes  Ǵúmarov…

 

 

«OYAN QAZAQ!»

(Bosqyn qyrǵyz bauyrlaryma arnau!)

 

Oqyrmandarǵa málim, «Oyan qazaq!» atty óleńimdi eski úkimet sham kórip, «Qazaq oyanyp ketedi dep» qorqyp, 1911 jyly meni sotqa berdi. Sonyń sebebinen jyl jarymnan asa uaqyt abaqtyda jatyp shyqtym. «Oyan qazaq!» halyq arasyna taramasyn dep, úkimet tiym saldy. Sodan keiin qolǵa túspegen 1000 dana shamaly «Oyan qazaq!» alty jyldan beri bir orynda jatyr edi. Endi azattyq tańy atty. Eski úkimet múldem ketti. SHaǵymshy «Bauyrlarymyzdyń da» kózi joǵaldy. Jauyz úkimettiń jauyzdyǵymen byltyr 25-mausym jarlyǵynan qazaq halqy qan jylady. Bárimizden artyǵyraq qyrǵyz bauyrlarymyz qyrǵynǵa úshyrady. Kúni búginge deiin sol qyrǵyz bauyrlarymyzdan kóp el Qytai jerinde – bosqynda, asharshylyqta, qyrǵynda. Jas balalaryn bir shelek bidaiǵa, bir toyatyn tamaqqa satyp, qatyn-qyzdaryn bir qoidyń pulyna aiyrbastap, estiyarlary moinyna dorba salyp, tilenshi bolyp ketkendigi málim bolyp túr.

Sondyqtan saqtauly túrǵan myń dana álgi «Oyan qazaqtyń!» aqshasyn bosqynda júrgen jetim-jesirlerdiń paidasyna baǵyshtasam. Búrynǵy qúny 20 tiyn edi. Endi puly mynadai qaiyrly iske júmsalatyn bolǵan soń, alushylarǵa baǵasy 50 tiyn bolsyn dep mólsherledim. Poshta quny kitap basy 2 tiyn. Bir kisige 50 kitaptan kem satylmaidy. Aqshasyn tómengi meken-jaii boiynsha kún búryn jiberu kerek. Búlai deuimniń sebebi – tezirek ótip, aqshasy asharshylyqtaǵy bauyrlarǵa tezirek tapsyrylsyn degenim. 1000 dana kitap tez satylsa, sodan óngen 500 som shamaly aqsha, kóp pul bolmasa da, el-júrt, jer-su, múlkinen aiyrylyp, búl kúnde bir tilim nanǵa zar bolyp túrǵan sorlylarǵa az da bolsa kómek bolar edi. Búl beishara bauyrlarymyzdy eskeru, ólimnen-qyrǵynnan qútqaru Alash azamattarynyń boryshy!

«Oyan qazaqty!» joǵarǵy shartpen aldyruǵa nieti bar, sorly bolǵan bauyrlaryna jany ashyǵan azamattar mynau ádiristegi Júmaǵali Tileulinnen aldyrsyn. Mekekn-jaiy:

G. Petropavlovsk , Aqmolinskaya oblastь. Uvadnaya bolьnitsa, felьdsheru Djumagaliyu Tleulinu.

 

Mirjaqyp Dulatov.

ISHKI HABAR

 

25-mausym jarlyǵy taqyrypty Torǵai uezinde bolǵan oqiǵalardy qazaq bolyp keńesuge, halyq arasyn tynyshtandyruǵa oblystyq komissardyń shaqyruymen Torǵai ueziniń aqsaqaldary jinalyp, sóilesip, jańa arada Torǵai uezindegi arǵyn-qypshaq aǵaiyndar bitim qyldy. Halyq tynyshtaldy, Torǵai oblysyndaǵy  ásker qaitaryldy.

«Qazaq» gazeti, №233, 2-bet. 1917 jyl.

Túp núsqa arab harpinde.

Audarǵan Qajet Andas.

 

 

 

NARODU ALASHA! (KAZAHSKOMU NARODU)

 

Iz-za nepodchineniya Prikazu o prizyve mnogie kirgizy podverglisь goneniyam i byli vynujdeny bejatь v Kitai.

O bedstvennom polojenii kirgizov v Kitae  v №213 gazety «Kazah», pisal nash korrespondent, vydevshii vse svoimi glazami. V proshlom nomere my pisali ob okazyvaemoi pomoshi.

Okazyvaemaya pomoshь golodayushim kirgizam kak kaplya v more. Poetomu chlen Turkestanskogo komiteta (komissar Turgaiskoi oblasti) Alihan Bokeihanov obratilsya telegrammoi chlenu etogo je  komiteta (komissaru Semirechenskoi oblasti) – Muhamedjanu Tynyshbaevu o neobhodimosti prositь u kazny (gosudarstva), dlya kirgizskih bejentsev, 200 000 rublei. Takaya summa razom mojet reshitь vse voprosy kirgizskih obezdolennyh, a postepenno postupayushaya pomoshь ot komitetov, uchrejdenii i naroda nikak ne reshit mnogochislennyh problem kirgizov. Tolьko pri podderjke gosudarstva i narodnoi  pomoshi mojet reshitь vse voprosy kirgizov, u kotoryh net ni edy, ni odejdy, ni krova. Kajdyi doljen chuvstvovatь sebya obyazannym, po vozmojnosti, protyanutь ruku pomoshi bratskomu kirgizskomu narodu, eto kak kaplya vody mechtayushemu tolьko o smerti, cheloveku.

Eti slova my adresuem osobenno kazahskomu narodu: my prosto obyazany ispolnitь svoi bratskii dolg pered kirgizskim narodom.

Alihan Bokeihanov, Ahmet Baitursynov, Myrjakyp Dulatov,  Seidalim Kydyrbaev, Aman Alimbekov, Januzak Janibekov, Ahmet Mametov, Eldos Gumarov.

 

«OYAN KAZAH!» (PROSNISЬ KAZAH)

(Posvyashenie obezdolennym kirgizskim bratьyam)

 

Nashim chitatelyam izvestno, chto za stihi «Prosnisь kazah», v 1911 godu menya sudili. Staroe Pravitelьstvo ispugalosь, chto kazahi deistvitelьno «prosnutsya», stanut prosveshennymi. YA provel bolee polutora let v tyurьme. Boyasь rasprostraneniya etih stihov v narode, ego zapretili. Posle etogo, okolo 1000 ekzemplyarov stihov (Prosnisь kazah) shestь let prolejali na polke. Teperь nastupila svoboda. Staroe Pravitelьstvo ushlo v nebytьe. «Dobrojelateli» toje ischezli.

Iz-za kovarstva starogo pravitelьstva ot Ukaza ot 25- iyunya proshlogo goda, kazahskii narod plakal krovьyu. Bolьshe vseh postradal kirgizskii narod, on okazalsya na grani vymiraniya. Do segodnyashnego dnya kirgizy, vo mnojestve, nahodyatsya na kitaiskoi zemle, golodnye, bespravnye, podvergayutsya vsyakim goneniyam i unijeniyam. Doshlo do togo, chto za vedro pshenitsy prodayut svoih malyh detei, a jenshin i devok za odnogo barana. A vzroslye povesiv na plechi kotomki, poshli poproshainichatь, i eto nam izvestno.

Poetomu denьgi vyruchennye ot prodaji teh 1000 ekzemplyarov «Prosnisь kazah» napravlyayu v pomoshь kirgizam nahodyashimsya v izgnanii. Ranьshe tsena knijki bylo dvadtsatь kopeek. Teperь kogda resheno, chto vyruchka polnostьyu poidet na blagoe delo, kniga budet stoitь dlya chitatelei- 50 kopeek . Usluga pochty- 2 kopeiki za knijku, skidok net.

Otpravka ne menee 50 knig v odin adres.

Oplatu proshu proizvoditь predvaritelьno, tak kak postupivshie sredstva nemedlenno budut napravleny  v pomoshь bratьyam-kirgizam.

Esli budut raskupleny 1000 ekzemplyarov knigi, vyruchennye 500 rublei  nebolьshaya summa, no vse-je pomoshь, otrezannym ot svoego naroda, ne imeyushim ni krova, ni kuska hleba kirgizam.

Pozabotitьsya o sudьbe obezdolennyh kirgizov, spasti ih ot vymiraniya, istrebleniya – bratskii dolg kazahskogo naroda. Otvetstvennyi za realizatsiyu knig i sbor sredstv dlya kirgizov D.Tleulin.

Obrashatьsya po adresu: g. Petropavlovsk, Akmolinskaya oblastь, Uvodnaya

bolьnitsa, felьdsheru Djumagali Tleulinu.

Myrjakyp Dulatov.

 

VNUTRENNIE NOVOSTI

 

Dlya obsujdeniya i razъyasneniya suti prikaza ot 25-go iyunya dlya uspokoeniya narodnyh volnenii, imevshih mesto v Turgaiskom uezde, po priglasheniyu oblastnogo komissara v Turgae proshlo soveshanie s aksakalami uezda.

Kazahi rodov Argyn, Kipchak, prishli k soglasheniyu. Narod uspokoilsya, voennye otryady otozvany.

 

Gazeta «Kazah» № 233, str 2, 1917 god.

  Material podgotovlen po perevodu Kajeta Andasa.
Perevod na russkii yazyk
– Sabyrjan Kaliev.
Istochnik: informatsionnoe agentstvo “Q-Andas”.

Jalǵasy bar…

5 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 19
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Qajet derek

Taldyqorǵandaǵy kóne kinoteatrlar

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Qajet derek

Qala kinoteatrlary qalai ózgerdi?

September 24, 2026
45 тағдыр
Qajet derek

45 тағдыр

September 8, 2026
Qajet derek: Taldyqorǵan –  keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH
Qajet derek

Qajet derek: Taldyqorǵan – keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Qajet derek

Búien-Aqsu kóterilisiniń jetekshileri kim?

August 31, 2026
Бұл қай Ерденбаев?
Qajet derek

Búl qai Erdenbaev?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz