Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ حالىق جادى

الاشوردا ءمينيسترى

admin
2026/03/05
حالىق جادى
0
Алашорда министрі

تاريحتان ءمالىم، بازارباي مامەتوۆ – قازاقتىڭ العاشقى زاڭگەرلەرىنىڭ ءبىرى، الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ بەلدى مۇشەسى، جەتىسۋ جەرىندەگى الاش قوزعالىسىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرى. الەمدىك وركەنيەتكە جاپپاي ۇمتىلعان حح عاسىردىڭ باس كەزىندە قازاق قوعامى «رۋحاني سىلكىنىس» ءداۋىرىن باستان كەشىردى. زامانا كەلبەتى مىڭ قۇبىلىپ، بيلىك جۇيەسىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسىنداي الاساپىران ۋاقىتتا قازاق وقىعاندارى بوداندىقتىڭ بۇعاۋىنان بوساپ شىعىپ، ازاتتىققا جىلدام قول جەتكىزۋدى ويلاستىرىپ باقتى. قالىڭ ەلدىڭ قارايعان ساۋاتىن اشىپ، ەركىندىكتىڭ ەتەگىنەن مىقتاپ ۇستاۋعا ۇمتىلعان قازاق زيالىلارى جاپپاي جاڭا ۇكىمەت قۇرۋدىڭ جوسپارىن جاسادى. ناتيجەسىندە الاشوردا ۇكىمەتى ومىرگە كەلدى. مۇندا ۇلتىن شىنايى سۇيگەن الاش ارىستارى قىزمەت ەتتى. جاڭا كىتاپتا اۆتورلار كوپشىلىككە بەيمالىم بولىپ كەلگەن بازارباي مامەتوۆتىڭ كەيبىر قايراتكەرلىك قىرىن الاش ارىستارىمەن بىتە قايناستىرىپ، تۇشىمدى زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. سونىمەن بىرگە، ونىڭ ءومىر جولىن حالىققا ايشىقتاپ، كەڭ تۇردە ناسيحاتتاپ كورسەتۋ ءۇشىن قوس اۆتور ەلىمىزدىڭ مۇراعاتتارىندا شاڭ باسىپ جاتقان تاريحي، عىلىمي جانە ادەبي دەرەكتەردى مولىنان پايدالانادى. بازاربايدىڭ ۇستازى مۇحامەدجان تىنىشباەۆ سالىپ كەتكەن سارا جول دا جاڭا كىتاپتىڭ باستى ارقاۋىنا اينالعان. زەرتتەۋشىلەر سياسى كەپپەگەن جاڭا كىتابىندا جەتىسۋ توپىراعىندا تۋعان الاش ارىستارىنىڭ ءومىرىن تىزبەكتەۋمەن شەكتەلىپ قالماي، كەيىنگى كەزدە توپ جارىپ شىققان ايگىلى تۇلعالاردى دا كەلتىرىپ وتەدى. كىتاپ ىشىندە ەل ءۇشىن تۋعان اسىلداردىڭ تاعدىرىنا ءاتۇستى قارامايتىن اعايىن ءۇشىن قۇندى دەرەكتەر وتە مول.

كىتاپتىڭ باستى زەرتتەۋ نىسانىنا اينالعان بازارباي مامەتوۆ 1888 جىلى جەر جانناتى جەتىسۋدا، اساۋ لەپسى وزەنىنىڭ بويىندا، قازىرگى سارقان اۋدانىندا تۋعان. بالا كەزىنەن بىلىمگە قۇشتار بولىپ وسكەن ول كوشپەلى قازاق مادەنيەتىنە قانىعىپ وسەدى. بازارباي ون ەكى جاسىندا الماتىداعى ۆەرنىي ەرلەر گيمنازياسىنا وقۋعا قابىلدانادى. گيمنازيانىڭ قابىرعاسىندا ءبىلىمىن شىڭداعان وقۋشى بالانىڭ ەندىگى ارمانى ماسكەۋ قالاسىنداعى الەكسەەۆ اسكەري ۋچيليشەسىنە وقۋعا ءتۇسۋ بولدى. بىراق تا جاس جىگىتتىڭ جولى قازان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىمەن قيىلىسادى. ىرگەلى وقۋ ورنىنان زاڭگەرلىك ماماندىقتى يگەرىپ شىققان بازارباي ستۋدەنت كەزىنەن-اق ۇلت مۇددەسىن ويلاي باستايدى. ۇزاق جىل حالىقتىڭ تابانىن ءتىلىپ، قانىن سورعان ادىلەتسىز پاتشا بيلىگىنىڭ اياعى اسپاننان كەلگەن 1917 جىلى بازارباي دا وقۋىن اياقتاپ، زاڭگەرلىك ماماندىقتى يگەرىپ شىعادى.

جاڭا كىتاپتىڭ العاشقى بەتىندە: «بۇگىن 84 جاسقا تولىپ وتىرعان ساۋلە بازاربايقىزى 1946 جىلى ولگەن اكەسىن 63 جىلدان كەيىن قايتا ىزدەپ وتىر. جۋرناليستەردى، جازۋشىلاردى، عالىمداردى تاڭداپ تاۋىپ الىپ، اكە جولىن حاتقا تۇسىرمەك ەكەن. سونى سەزگەندەي وكىتاي احمەتوۆ پەن ەرمەك ۇندەگەنوۆ وزدەرى ىزدەپ ساۋلەنى تابادى. جاراتقاننىڭ ءوزى تابىستىرىپ تۇر عوي. پەيىلى، پيعىلى ءتۇزۋ، نيەتى وڭ ەكى ەر الاش جولىمەن ساۋلەنى ىزدەيدى. ەكەۋىن دە ەشكىم مىندەتتەپ وتىرعان جوق. پاتريوتتىق سەزىم، ۇلتتىق نامىس، ازاماتتىق بورىش ەكەۋىن دە الدىعا سالىپ يتەرمەلەپ اكەلگەن. ەكەۋى دە وسى مىندەتتىڭ وزدەرىنە بۇيىرعانىنا ءماز. ونىڭ ۇستىنە ساۋلەدەي ابىز انانىڭ ەستەلىگى، كورەگەندىگى شابىتقا شابىت قوسىپ وتىر»، – دەگەن سويلەم كوزگە بىردەن جىلى ۇشىرايدى. كىتاپ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى وكىتاي احمەتوۆتىڭ ىزدەنىس جولىنداعى ىنتاسىنىڭ قانشالىقتى ەكەنىن وسى ءبىراۋىز ءسوز ايعاقتاپ تۇرعانداي. ول ءوزى جيناستىرىپ، تىڭعىلىقتى زەرتتەپ، باسپاعا ۇسىنعان جاڭا كىتابىندا بازارباي مامەتوۆتىڭ جارقىن عۇمىرىنان باستاپ، قوعام ءۇشىن اتقارعان ابىرويلى قىزمەتىنە دەيىن تەرەڭ ءۇڭىلىپ، ساراپتاما جاسايدى.

كىتاپتاعى دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتسەك، بازارباي مامەتوۆتىڭ ەسىمى اسپاننان الىنباعان. ول تۋرالى بەلگىلى جۇيرىك اقىن، تانىمال قالامگەر ساكەن سەيفۋللين قۇندى دەرەك قالدىرىپ كەتكەن. ايگىلى «تار جول، تايعاق كەشۋ» تاريحي رومانىندا اۆتور «سارىارقا» گازەتىندە 1918 جىلى جالپىقازاق سەزىنىڭ قاۋلىسى باسىلعاندىعىن ايتىپ وتەدى. روماندا جينالىس قاۋلىسىنىڭ ورىنبوردا بولعاندىعى، وعان سەگىز وبلىستان ارنايى وكىلدەر كەلگەندىگى ايتىلادى. سولاردىڭ ىشىندە الاشوردا ۇكىمەتىنە ءار ايماقتان باسشىلىققا سايلانعانداردىڭ تىزىمىندە بازارباي مامەتوۆ تە اتالادى. كىتاپتا اۆتورلار بازارباي تۋرالى باسىلىم بەتىندە جارىق كورگەن ماقالالاردى توپتاستىرىپ، تۇلعالىق قاسيەتىن كەڭىنەن اشا تۇسەدى. جاڭا ەڭبەك لەپسى كەنتىندەگى زيراتىن انىقتاۋ، قۇلپىتاس ورناتۋ جۇمىستارىن دا نازاردان تىسقارى قالدىرماعان. سونىمەن بىرگە، كىتاپتاعى ساۋلە بازاربايقىزىنىڭ اكەسى تۋرالى تولعانعان ەستەلىگى وتە قۇندى مالىمەتتەردى ءبىرى ەكەندىگىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى.

«بازارباي ماحەتۇلى العاشقى ساۋاتىن اۋىل مولداسىنان اشقان. باستاپقىدا ماسكەۋدەگى اسكەري ۋچيليشەگە تۇسسەم دەپ ارمانداپ، وزىنە قولداۋشى رەتىندە مۇحامەدجان تىنىشباەۆتى تاشكەنتكە ىزدەپ بارىپ، كومەك سۇرايدى. ول وقيمىن دەپ تۇرعان جاس جىگىتتىڭ كوڭىلىن جىقپاي، 1911 جىلى قازان ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا قابىلدانۋىنا سەبەپكەر بولادى، – دەيدى ساۋلە بازاربايقىزى. – ادميرال كولچاكتىڭ قازاق اۋىلدارىنا جاساعان ايۋاندىق ىستەرىن، ونداعى وتىنشى ءالجانوۆتىڭ ەرلىككە تولى ءولىمىن سەمەي حالقىنا العاشقى جەتكىزگەن جانە ونى «اباي» جۋرنالىنا ىبىرايىم جايناقوۆ پەن بازارباي مامەتوۆ باستىرعان بولاتىن». ساۋلە بازاربايقىزى بۇدان ارى قاراي اكەسىنىڭ كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا تۇتقىندالعان ساتتەرىن اڭگىمەلەيدى. بازارباي 1929 جىلى ءۇش جىلعا ساراتوۆقا ايدالادى. سوڭىنان جارى زەينەپ نيازوۆا ەكى بالاسىمەن بىرگە كەلەدى. ورىستىڭ ەكى بولمەلى پاتەرىن جالداپ، تسەمەنت زاۋىتىنا قاراپايىم جۇمىسشى بولىپ ورنالاسادى. جەر اۋدارىلعان بازارباي ەلگە تەك 1935 جىلى عانا قايتادى.

ستۋدەنتتىك جىلدارىندا-اق ساياسي ساۋات جيناپ، ءبىلىم بۇلاعىنان سۋسىنىن قاندىرا ىشكەن بازارباي قاراڭعىلىقتىڭ قۇشاعىندا جاتقان تۋعان حالقىن ازاتتىققا باستاۋدىڭ قامىنا كىرىسەدى. ەلىم، جۇرتىم دەگەن قازاق وقىعاندارىنىڭ قاسىنا بىرىگەدى. قازاق حالقىنىڭ تۇتاستىعىن، شەكاراسىنىڭ بەرىكتىگىن، رۋحاني دەربەستىگىن ويلاعان ول 1916 جىلى اتىشۋلى «ماۋسىم جارلىعى» شىعىپ، قازاقتىڭ ورىمدەي ۇلدارىن وق پەن وتتىڭ ورتاسىنداعى قارا جۇمىسقا ايداعان كەزدە زىعىردانى قايناپ، اشۋعا بۋلىعادى. استىرتىن بيلىككە قارسى ارەكەتتەرگە كوشەدى. نامىسقا تىرىسقان بازارباي قاسىنداعى زامانداس ستۋدەنتتەرمەن بىرگە تىل جۇمىسىنا بارا جاتقان قازاق باۋىرلارىنا قول ۇشىن سوزادى. ورىس ءتىلىن مەڭگەرمەگەن، ساياسي ساۋاتى جوق، بۇرىن-سوڭدى قارۋ ۇستاپ كورمەگەن بوزداقتارعا كومەكتەسەدى. ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزىپ، ءبىلىم بەرەدى. سول كەزدەگى «قازاق» گازەتى ارقىلى قارا جۇمىسقا اتتانعان باۋىرلاستارىنا رۋح بەرىپ، ۇندەۋ جولدايدى. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا ءبىر توپ ستۋدەنتتەرمەن بىرىگىپ وسىنداي تىڭ باستاما كوتەرگەن بازاربايدى ەندىگى كەزەكتە ەشكىم دە توقتاتا الماس ەدى. جاستىق جىگەرمەن لۇپىلدەپ سوققان جاس جۇرەگى تەك حالىقتىڭ مۇددەسىن عانا ويلاپ تۇردى.

قازان ۋنيۆەرسيتەتىن اياقتاعان بازارباي بىردەن الاش قوزعالىسىنىڭ قوعامدىق جۇمىستارىنا بەلسەنە ارالاسىپ كەتەدى. 1917 جىلدىڭ شىلدە ايىندا جالپىقازاق سەزى ءوتىپ، سول باسقوسۋدا بازارباي مامەتوۆ جەتىسۋ وبلىسىنان بۇكىلرەسەيلىك قۇرىلتاي جينالىسىنا دەپۋتاتتىققا ۇسىنىلادى. سونىمەن بىرگە، مۇسىلماندار كەڭەسىنە وكىل بولىپ تاعايىندالادى. ەل ىشىندە ابىرويى تاسقىنداپ، ۇلكەن بەدەلگە يە بولعان جەتىسۋدىڭ پەرزەنتى ازامات سوعىسى جىلدارىندا ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قالعان قازاق جۇرتىن قورعاۋ ماقساتىندا الاش پولكىن جاساقتاۋعا ات سالىسادى. سەمەي قالاسىندا قولعا الىنعان يگى باستامانىڭ ناتيجەسىندە الاش ساربازدارى جازىقسىز جاپا شەككەن قازاق وتباسىلارىن قاڭعىعان وقتان قورعايدى. جابايى پاتشا اسكەرى مەن قىزىلدار وكىمەتىنىڭ قاندىقول جەندەتتەرىنە جەم بولعان تۇرعىنداردىڭ مۇددەسى ءۇشىن جان اياماي كۇرەس جۇرگىزەدى. ازامات سوعىسى مەن جاڭا بيلىكتىڭ ورنىعۋى سالدارىنان جايىلعان اشتىققا دا بازارباي بەي-جاي قاراي المايدى. جەتىسۋ جەرىندە وزەك جالعايتىن تالشىق تاپپاي، شاراسىز كۇي كەشكەن وتباسىلارىنا ارناپ كومەك كوميتەتىن ۇيىمداستىرادى.

بازارباي مامەتوۆ 1918 جىلدىڭ تامىز ايىندا لەپسىدە وتكەن الاشوردانىڭ جەتىسۋ وبلىستىق ەكىنشى سەزىنە قاتىسىپ، كەڭەس مۇشەلىگىنە الىنادى. سان ءتۇرلى بيلىكتىڭ قۇرساۋىندا قالعان قازاق ەلى كولچاك پەن دۋتوۆتىڭ، ۋاقىتشا وكىمەت پەن بولشەۆيكتەردىڭ تالان-تاراجىنا ءتۇستى. قارۋى مىقتى، قارىمى كەڭ بيلىكتىڭ قايسىسى كۇشتى، سول قازاق حالقىنا قوقان-لوققى جاساپ باقتى. ولاردىڭ قاتارىندا قازاقتىڭ قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى عانا ەمەس، وقىعان زيالىلارى دا قاتتى زارداپ شەكتى. سونداي جازىقسىز جالانىڭ ءبىر ۇشى ەل مۇددەسى جولىندا كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن بازارباي مامەتوۆكە تيەدى. كولچاكتىڭ جاندايشاپتارى الاشتىڭ ارىسىن قىزىلدار بيلىگىمەن استىرتىن بايلانىسى بار دەپ ايىپتاپ، تەمىردىڭ توردىڭ ار جاعىنا توعىتادى. حالىققا دەگەن جاناشىرلىق جاس جۇرەكتى اباقتىمەن دە مويىتا قويمايدى. كوپ ۇزاماي سوڭىنان ەرگەن ىنىسىنە ايگىلى تاريحشى، ۇلت زيالىسى مۇحامەدجان تىنىشباەۆ ارا ءتۇسىپ، بوساتىپ الادى. ەسىل ەر بۇدان كەيىن دە كەڭەس وكىمەتى تاراپىنان قۋعىن-سۇرگىننىڭ قاندى شەڭگەلىنە ىلىگەدى. اقىر سوڭىندا وتباسىمەن بىرگە ساراتوۆ ماڭىنا قاتاڭ باقىلاۋدا جەر اۋدارىلادى. قوعامنىڭ كەمشىن تۇسىنا كىرپىش بولىپ قالانىپ، جۇرتى ءۇشىن جان اياماي ەڭبەك ەتۋدى ويلاعان بازارباي ۇزاق جىلدار بويى تارازدا، تالدىقورعاندا، قاراقالپاقستان مەن ساراتوۆ جەرىندە ءار ءتۇرلى شارۋاشىلىقتاردا جۇمىس ىستەيدى.

بازارباي قۋعىن-سۇرگىننەن كوز اشپاي، اقىرىندا لەپسى بەكەتىندە 1946 جىلى نەبارى توعىز كۇن اۋىرىپ اياقاستى قايتىس بولادى. «اكەمنىڭ قويىلعان جەرىن قامىسپەن قورشاپ، توپىراق كىرپىشپەن ۇستاتقان كورىنەدى. سول ۋاقىتتا ءوزىمنىڭ ءۇش بالام بولدى دا، قۋ تىرشىلىكپەن اكەمنىڭ باسىنا جاڭالاپ بەلگى قويا المادىم. كەيىن اكەمنىڭ قابىرىن تاپپاي قالدىم»، – دەيدى ساۋلە بازاربايقىزى. كەيىننەن اكە الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە اسىققان اياۋلى قىز لەپسىدەگى قورىمنىڭ تازا جەرىنە ءمارمار تاستان ەسكەرتكىش ورناتادى.

قۋانىش تۇڭعاتار.

جاريالاندى. -تالدىقورعان: «جەتىسۋ» گازەتى.№94.2013. -4 ب.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 16
Ақиқат айтылмай қалды
حالىق جادى

اقيقات ايتىلماي قالدى

August 12, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
حالىق جادى

بايىرشا ابىلايحانوۆتىڭ بەيمالىم تاعدىرى

August 10, 2026
Айбат
حالىق جادى

ايبات

August 4, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
حالىق جادى

كەلمەسكە كەتسىن سول زۇلمات…

July 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
حالىق جادى

جاركەنت وڭىرىندەگى «الجير»

July 30, 2026
Екпемен елін сақтаған…
حالىق جادى

ەكپەمەن ەلىن ساقتاعان…

July 27, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz