انداس, ايشا:
ويلاعان ەل مۇراتىن, حالىق قامىن,
جاڭا ۆمىر سەنەن مۈلدە جالىقپادىم.
بويىما قۋات الىپ, جىرعا شابىت,
ۆلەڭنىڭ ۆلكەسىندە قالىقتادىم.
بۈگىنگى نۇرلى ۆمىرگە جەتتىك ەيتەۋىر,
لاقتىرىپ ۆتكەن ۆمىر سالىقتارىن.
كۆردىڭدەر ازاتتىقتىڭ اتقان تاڭىن,
جاس-كەرى, ۈلكەن-كىشى بارلىقتارىڭ.
ويىڭنان شىعىپ كەتتى كەشە كۈنگى,
ىشەر اس, كيەر كيىمنەن تارىققانىڭ.
سوندىقتان باس پايدانى العا قويماي,
بىرىنشى ويلاۋ كەرەك حالىق قامىن.
جاستارعا ۈلگى, ۆنەگە بەرۋ كەرەك,
ەركىندىك, ەركەلىكتىڭ جاعىپ شامىن.
سەزىنسىن جال باسىندا جۈرگەن قازاق,
قىتىمىر ازاپ-مۇڭنان ايىققانىڭ.
جاڭا ۆمىر, جاڭا زامان باعىت نۇسقاپ,
تالىقپاي جىرمەن بيىك شارىقتادىم.
سىز بىزدى قىراعى ەتىپ ۆسىردىڭىز,
سوندىقتان دوسپەن جاۋدى پارىقتادىم.
قاراڭعىدان كۆڭىلى قالعان جۇرتتىڭ,
قۇشتار بولىپ كەلەدى جارىققا مىڭ.
ەندەشە, بىز ايتايىق جاڭا ۆمىردىڭ,
جاقسىلىق, تابىسىنىڭ جايىپ بەرىن.
ەزگى كۆرگەن ەلىمنىڭ زۇلىمدىقتان,
جىرلايىق مەڭگى باقي ايىققانىن.
انداس:
ەنىڭ تۋىپ ەرىپتەس تىڭ دارىننان,
استىڭ بيىك تالدىنىڭ شىڭدارىنان.
ەيەل زاتى بولساڭ دا تىرلىگىڭدە,
ۆتتىڭ نەلەر كۈرەستىڭ سىندارىنان.
تابيعاتتى يگەردىك ەڭبەكپەنەن,
ماي تۋلادى جوڭعاردىڭ قۇمدارىنان.
مال مىڭعىرىپ, دەن ۆسىپ بۇل دالادان,
ىرىس اقتى ويمەنەن قىرلارىمنان.
ايشا:
بىز كەلەمىز ەرىپتەس قادام تاستاپ,
جاڭا زامان تۇرعان سوڭ العا باستاپ.
تابيعاتتى جەڭۋدە ۈلگى بولىپ,
قيىندىقتان كۆرمەدىم تايعاناقتاپ.
ەڭبەكشى ەلىم باقىتتى الىپ بەردى,
شۇعىلالى تاريحىمدى جازىپ بەردى.
كۈرەس جولى سەرپىلتىپ جانىمىزدى,
تاۋسىلماس رۇحاني ازىق بەردى.
انداس:
كۆسەمدەردىڭ نۇسقاۋى قولىمدا تۇر,
بولاشاققا كۆرسەتكەن ورىندى اقىل.
ولاردىڭ ادامزاتتىڭ قوعامىنا,
قوسقان ىزگى ۈلەسى تولىپ جاتىر.
وقىساڭىز كۆزدەن جاس تۆگىلەدى,
ۇيالاتىپ زور سەنىم بويىڭا كىل.
ايتقان سۆزى بۈگىندە اقيقات بوپ,
ايتقاندارى اپ-اناق بولىپ جاتىر.
كەشەگى ەسىكتەگى قۇل مەن كۈڭدەر,
بۈگىن, مىنە, جەڭىستىڭ جولىندا جۈر.
كۆش ۆتە الماس قۇز-قييا, بەل-بەلەستە,
جارقىراعان اسفالьت جولىم جاتىر.
باسىمنان بىر كەزدەرى ۇشقان باقىت,
بۈگىن, مىنە, قايتادان قونىپ جاتىر.
ايشا:
اندەگە, ايتا بەرسەڭ قۋانىش كۆپ,
كۆڭىلگە قوناقتايدى جۇبانىش بوپ.
ۆتكەن كۈن مەنىڭداعى ويىمدا بار,
قاشان ايتىس جاساپ ەك قۋانىپ كەپ.
تىرشىلىككە كەرەكتىڭ بەرى دايىن,
قۋات الساق بولدى سودان نەر الىپ تەك.
كەدەيدىڭ ۆتكەندەگى كۈنى قۇرسىن,
اقىمىزدى بايلاردان الا الىپپا ەك.
جوق سونشا جولى اشىلماس پەندەمىز بە?
كەرەگى جوق قوقىستان جارالىپ پا ەك.
انداس:
ايشاجان, بازىناڭدى سەزىپ تۇرمىن,
ۆزىڭدى دەل كەزىندە كەزىكتىردىم.
ويدا جۈرگەن ەدەمى سىردى قوزعاپ,
جاڭا ۆمىرگە جاڭاشا ەلىكتىردىڭ.
ەندەشە سول كەزەڭدىك جايدى ايتايىن,
بىرىمىن عوي نامىستى بۆرىكتىنىڭ.
جانىما مەنىڭ داعى جالداۋ بولىپ,
كۆرگەن جوق قۋ تىرشىلىك بەرىپ تىنىم.
ال قازىر نە ىستەسەمدە جولىم اشىق,
نە ايتسام دا ۆزىمشە ەرىكتىمىن.
مەن ايتسام وسى جارقىن كۈندى ايتامىن,
ارالاستىرماي جالعاندىق شىندى ايتامىن.
كۆنەلىكتى كۆكسەۋمەن جۈرگەندەر بار,
بۇرىنعى مايلى جىلىك قيماي تاعىن.
الاۆكپە, باسبۇزاردا تولىپ جاتىر,
قويمايتىن ەل اراسىن شيمايلاۋىن.
ساناسىنان ۆشپەيتىن كۆنە سارىن,
قويا الماي جۈر كەيبىرەۋ ۋگايلارىن.
بەلسەندى بوپ تاعى دا بىرەۋلەر جۈر,
دەل باسىپ تۈسە المايسىڭ شىن-جالعانىن.
كۆرسەقىزار, كۆرە الما» بىرەۋلەر جۈر,
تۆڭكەرىستىك سەزىمنىڭ بۈر جارعانىن.
ەل اراسىن توزدىرىپ, سالقىندىق ساپ,
ەرىك بەرگەن ەسىرگەن ايعايعا مىڭ.
مەن وندايعا ەشقاشان ەرىك بەرمەيم,
قايتا جولىن كەسەمىن وندايلاردىڭ.
قاراشى اينالاعا شالقىعان كۈن,
كۆتەرىلدى كەۋدەسى جالشىلاردىڭ.
ەگىستىكتە جايقالىپ كۆك مايسالار,
كۆي ۆرگىزدى مىڭعىرىپ مالشىلارىڭ.
جالاڭاياق دەرىگەر ادام ەمدەپ,
كۆمەكتەسىپ كەلەدى جالپىعا مىڭ.
مەن ۆزىمدىك ۈلەستى قوسپاقشى بوپ,
كۈنى-تۈنى تىربانىپ القىنامىن.
وسى كۈنگە جەتكىزگەن باسشىلارمەن,
العىس ايتام مىڭ رەت حالقىما مىڭ.
ايشا:
ايتىپ تاۋىسا المايمىن ۆرلىكتەردى,
ەيەلدەرگە بۇل دەۋىر ەرىك بەردى.
سالپاڭ ەتەك قازاقتىڭ قىز-قىرقىنى,
ۇستاز بولىپ بۇل كۈنى كۆرىكتەندى.
ەمحانالار سالىنىپ ەر اۋىلدا,
ىعىستىردى دەرىگەر كۆرىپكەلدى.
قولمەن سوقا سۈيرەگەن دەۋىر ۆتىپ,
استىعىڭدى تەحنيكا تەرىپ بەردى.
ەل باسقارار ادامدى جۇرت سايلادى,
قويا سالۋ جوعالدى ەرىككەندى.
الان-اشىق جاتاتىن اۋىل شەتى,
قالا بولىپ ىرگەسى بەرىكتەلدى.
قانشا ماقتاۋ ايتساڭ دا تىل جەتپەيدى,
كۆپكە ۈلگى عىپ وسىناۋ كۆرىكتى ەلدى.
ەيەل جايىن ايتايىن قىز بولعاسىن,
بىر كەزدەرى بولىپ ەد مۇڭ جولداسىم.
باستا ەرىك جوق, بايلاۋلى تىزگىنىمىز,
كەتە بەردىك ساتىلىپ بىر قويعا شىن.
قاتىن قۇمار شونجارلار قىزىق قۋعان,
ۆمىر سۈردى ۆزى ۈشىن, كىمدى ويلاسىن.
قيسىنسىز ىس بولسا دا كۆندىك تالاي,
باسىمىزعا مەيلى سور, مۇن بايلاسىن.
كۆنە بەردىڭ تاعدىردىڭ سالعانى دەپ,
قالاي عانا اشىماس مۇنادايعا ىشىڭ.
قازىر, مىنە, بەرى دە جاڭالاندى,
باستان قييال باقىتپەن تازالاندى.
ەيەلدى كۈڭ, ەردى قۇل دەپ سانايتىن,
سوقىر سەنىم مەيلىنشە جازالاندى.
جالپاق ەلدىڭ نامىسىن جارعا يتەرگەن,
زومەكەردىڭ جۈرەگى جارالاندى.
تۆرت تۈلىكتىڭ سوڭىندا جۈرگەن قىزدار,
وقۋ ىزدەپ بۇل كۈندە قالا باردى.
بۇرىن ەشبىر مۈمكىندىك بولماۋشى ەدى,
الىپ جۈرمىز بۇل كۈندە قالاعاندى.
ەمىن-ەركىن وسىنداي بەيبىت زامان,
ىنتىقتىرىپ كەلەدى بار ادامدى.
انداس:
قاشاندا جاقىن مەنىڭ سىرعا جانىم,
جالتىلداپ كۆز اربايدى سىرعالارىڭ.
مەن داعى وسى كۈننەن جارىق الىپ,
بيىككە قولىن سوزعان بىر بالامىن.
تۆسىنە ورمان ورناپ, باق ۆسىرگەن,
كەلبەتىنە قۇمارتام تىڭ دالانىڭ.
دەل وسى كۈن بۇيىرعان ماڭدايىنا,
زور بولار ما شىركىن-اي مونشا باعىم.
شات زامان جىگەرىمە جالاۋ بەرىپ,
از ەمەس قول جەتكىزگەن ولجالارىم.
جىگىتكە جەتى ۆنەر دە از بولادى,
ۈيرەك ۇشقان كۆلگە دە قاز قونادى.
مۇز قۇرسانعان دالانىڭ توڭى جىبىپ,
كۆكتەم ۆتىپ, ارتىنان جاز بولادى.
سەنىڭ ايتقاندارىڭنىڭ بەرىن بىلەم,
بايقاسام ول ايتقانىڭ از بولادى.
قالعانىن مەن دە جالعاپ جىبەرەيىن,
جاقسى ويدىڭ جاقسى ەمەس پە مازداعانى?
كۆنە ۆمىر, كۆنە زامان, كۆنە تىرلىك,
باي كەلسە بارلىعىمىز ۆرە تۇردىق.
شىبىنداپ وتىردىق بىز باستى شۇلعىپ,
بولماسا دا ماڭايدا كۆرەتىن تۈك.
اۋزى قيسىق بولسا دا باي بالاسى,
سۆيلەدى عوي بولماسا دا ۆرەسى تۈك.
باسىمىزعا تىسشا دا لەپ دەمەدىك,
ناداندىقپەن جۈرسە دە قۇر ەسىرىپ.
ال قازىر باسىمىزعا باق ورنادى,
ورىندالدى جارلىنىڭ بار ارمانى.
ەركىن ۆمىر جولىنا باستىق قادام,
ادىرا قاپ قورقىنىش سانامداعى.
عىلىم, بىلىم مەڭگەردىك تالىقپاستان,
ارماندارمەن الىسىپ الىپ قاشقان.
بۇنداي باقىت بىزگە دە بۇيىرماس ەد,
جارقىن دەۋىر بولماسا جارىق شاشقان.
جارىق سەۋلە بولماسا جول باستايتىن,
جاداۋلىقتان ەرينە ايىقپاس جان.
ۇلى جولدىڭ ەمەس پە جاقسىلىعى,
جاتىرمىز عوي سول جايلى جازىپ داستان.
تۆرت قۇبىلام تەڭەلىپ بۈگىن, مىنە,
دۇرىس باعدار ورنادى قالىپتاسقان.
اققا جارىپ اۋزىمىز, يىن كيىمگە,
كۈن كەشەمىز ەندى بىز تارىقپاستان.
سوندىقتان دا بورىشىم ەلىم ۈشىن,
ەڭبەك ەتۋ مەنىڭ دە جالىقپاستان.
ايشا:
اعاجان, ايتقانىڭدى ۇناتامىن,
شىقپاعان ەكەن سىزدىڭ قۇر اتاعىڭ.
مەنداعى باقىتى ۈشىن وتانىمنىڭ,
كۆكەيدەن وتتى ۆلەڭ قۇلاتامىن.
ىنتىماق, بەرەكەدەن ايرىلمايىق,
بەرىمىز ۇرپاعىمىز بىر اتانىڭ.
باعىمىز باسىمىزدان تايماي مۈلدە,
نۇر شاشىپ اتا بەرسىن قۇلا تاڭىم.
زومەكەردى ۆلەڭمەن جازالايمىن,
جارلىلاردى جىرىممەن ۋاتامىن.
ەلىمدە شەشەك اتسا بىرلىك گۈلى,
مەنىڭ دە جايناي تۈسەر قاۋاشاعىم.
جول باستار جولباسشى بار الدىمىزدا,
باقىتسىز بولماس ەندى بولاشاعىم.
انداس:
قارىنداس, ايتقانىڭا قوسىلامىن,
ەندەشە, مەن نەسىنە توسىلامىن.
تەڭدىكتىڭ تۇعىرى بيىك بۇل دەۋىردە,
جاۋلارىڭ سالا المايدى بوس ىلاڭىن.
جالىندى شابىت بەرگەن بۇل دەۋىردىڭ,
كەلەمىن بەيگەسىنە قوسىپ ەنىن.
ەندگى قامال الار باعىت ۈشىن
بەرەكە, تاتۋلىقتى ۇسىنامىن.
جىلت ەتكەن جاڭالىقتى كۆزىم شالسا,
كۆكەيدەن كۈي, جىردان شاشۋ ۇشىرامىن.
الىس كەتتى قىڭىرلىق ەندى ەلىمنەن,
نۇر-سەۋلە تۆگىپ جاتىر باسىما كۈن.
وسى ەلدىڭ باقىتى ۈشىن تۋعاننان سوڭ,
ارشىنداپ, العا قادام باس, ۇلانىم.
انداس, ايشا:
ايامايمىن ەش نەرسە ەل دەگەندە,
قۋانامىز باقىتى ۆرلەگەندە.
حالىق ايتسا, ەرينە, قالت ايتپايدى,
ۆلى بالىق جولىعار ۆلمەگەنگە.
بىر كەزدەرى تىرلىكتەن قينالىپ ەك,
شات ۆمىرگە كەز بولدىق ەندى, مىنە.
بار بيلىك ەڭبەكشى ەلدىڭ قولىنا ۆتتى,
ريزامىن وسىناۋ تەڭدىگىمە.
شابىتتىڭ وتىن كۆسەپ, ەلدىڭ باعىن,
جەتكىزەر وراي ناعىز كەلدى مىنە.
وسىنداي بەرەكەدەن ايىرىلمايىق,
تولىعاتىن تابىسپەن كەمدىگىڭدە.
ازاتتىقتىڭ اق تاڭىن كۆرگەننەن سوڭ,
ادام تۈگىل جايقالىپ جەر كۈلۋدە.
جاقسىلىققا قاشاندا قۇمار حىلىق,
وتىرعان جاراسپايدى قييالدانىپ.
بىر كەزدە بويدا قايرات بولسا داعى,
توپ جارىپ, توپتان وزىپ شىعا المادىق.
كۆزگە شىققان سۈيەلدەي سۈمىرەيىپ,
ۆتتى تالاي ۋاقىت سىڭار قالىپ.
كەۋدەڭىزدىڭ جالىنى باسىلعان سوڭ,
باتىلدىقتان ايىرىلىپ ۇياڭدادىق.
باسىمىزدان كەتپەدى قىرسىق قييال,
وسى كۈندى تالاي جان جۈردى ارمان عىپ.
مىنە, ەندى سول ارماندار ورىندالىپ,
بولشاق جەڭىسى ۈشىن ۇراندادىق.
ەندەشە, وسى كۈندەر باقىت بولسىن,
ورتامىزعا ىرىس-قۇت شالقىپ تولسىن.
بەرىمىزدى جەلپىنتىپ جاڭا زامان,
كۆرمەگەن كۈن كۆرگەن كۈننەن قىزىق بولسىن.
1985 جىل ارالتۆبەدە كۆشىرىلدى.
دەرەككۆز: دودا: (ايتىستار مەن تاريحي-ەتنوگرافييالىق جىرلارى) / ا. وماراقىن ; [قۇراستىرعان: ە. ماجاي [ج. ب.] .- تالدىقورعان : [ب. ج.]. https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى











