Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ حالىق جادى

مەزگىلسىز سۆنگەن جۇلدىزدار

admin
2026/01/29
حالىق جادى
0
Мезгілсіз сөнген жұлдыздар

باسى:

كەڭەستىك بيلىكتىڭ 30-40-شى جىلدارىندا جەنە 50-شى جىلداردىڭ باسىندا, دەلىرەك ايتقاندا, ي. ستاليننىڭ كۆزى تىرىسىندە قاۋىرت جۈرگىزىلگەن قۋعىن-سۈرگىن جەتىسۋ جەرىنىڭ دە وزىق ويلى, ادال جۈرەكتى, ەلىم دەپ ەمىرەنگەن, حالقىم دەپ تەبىرەنگەن ازاماتتارىنىڭ تاعدىرىن تەلكەك ەتىپ, بولاشاعىن بورشالادى.

بۇل كەزەڭنىڭ تاريحقا «ستاليندىك قىزىل قىرعىن» دەپ ەزگىلەگەنى تەگىن ەمەس. دۈنيە جۈزى پرولەتارياتىنىڭ كۆسەمى ۋ.لەنيننىڭ قايتىس بولۋىنىڭ جىلدىعىنا بايلانىستى ي.ستاليننىڭ «رابوچايا گازەتا» رەداكتسيياسىنا حاتى («رابوچايا گازەتا», №17.1925 جىلعى 21 قانتار) جارىققا شىقتى. وسى حاتتاعى: «ىشكى جەنە  سىرتقى جاۋلارمەن كۈرەستە يلьيچشە جەڭىسكە جەتەيىك!», دەگەن قاعيداعا ەرەكگە ەكپىن تۈسىرىلدى.

ونىڭ «سوتسياليزم جاۋلارى پارتييانى لەنيندىك جولدان اداستىرۋدى, سۆيتىپ ەلىمىزدى  قايتادان كاپيتاليزم ەزگىسىنە الىپ كەلۋدى ماقسات ەتەدى» دەگەن سۆزى ۇرانعا اينالىپ, ەل ىشىندەگى جىنە حالىق اراسىنداعى «ىشكى جەنە سىرتقى جاۋلاردى» ىزدەپ تاۋىپ, باتىل ايىپتاپ, «حالىق جاۋلارىن» ورتادان الاستاۋ قاجەت دەپ تابىلدى.

1926 جىلدىڭ باسىندا ي. ستاليننىڭ «لەنينيزم مەسەلەلەر تۋرالى» كىتابى جارىققا شىعىپ, زينوۋьەۋشىلەردىڭ جويىمپازدىڭ-ساتقىندىق ەرەكەتتەرىن ىمىراسىزدىقپەن ەشكەرەلەۋگە مەن بەرىلدى, 1928 – 1929 جىلدارى بۋحارين, رىكوۋ, تومسكيي, ت.ب. ايىپتالىپ, ولاردىڭ كۆزقاراستارى پارتيياعا قاتىستى شابۋىل دەپ ەسەپتەلدى. سونداي-اق, بك/ب/-نىڭ 1928 جىلعى قازان جەنە 1929 جىلعى سەۋىر پلەنۋمدارى لەنينيزمدى ىشكى جەنە سىرتقى جاۋلاردان كۆزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋعا شاقىردى.

1930 جىلدىڭ بەسىنشى قاڭتارىندا ورتالىق كوميتەت «كوللەكتيۋتەندىرۋ ىسىنىڭ قارقىنى جەنە كولحوز قۇرىلىسىنا مەملەكەتتىك كۆمەك شارالارى تۋرالى» قاۋلى قابىلدادى. مۇنان سوڭ 3 ناۋرىزدا ي. ستاليننىڭ «تابىستان باس اينالۋ» اتتى ماقالاسى جارىققا شىقتى. مۇنداعى ماقسات – پارتييا ساياساتىنىڭ جۈزەگە اسىرىلۋىنا استىرتىن قىرسىعىن تيگىزىپ جۈرگەن سىلىمتىكتەردى اۋىزدىقتاۋ, ىشكى جەنە سىرتقى جاۋلاردى ولارمەن اۋىز جالاسقان يمپەرياليزم اگەنتتەرىن تۈبىرىمەن جويۇ ۈشىن كۈش بىرىكتىرۋ ەدى. ال وسىنداي ىس-ەرەكەتتەردىڭ  بارىسىندا ۇلى كۆسەم تاراپىنان حالىقتىڭ ساياسي ۆرەسى, بىلىمى مەن تۇرمىسى, جاڭا قوعام ورناتۋداعى دەرمەنسىزدىگى  ەسەپكە الىنبادى. سۆيتىپ, اق پاتشانىڭ ەزگىسىندەگى بەيشارا حالىق قىزىلداردىڭ سەمسەرىنىڭ استىندا قالتىراعان كۈي كەشتى. دەل وسى كەزدە قازاقستان بك/ب/پ ۆلكەلىك  كوميتەتىن باسقارۋ, ياعني 1925 – 1933 جىلداردا ف. گولوششەكينگە جۈكتەلدى. قانقايۇلى فۋنكتسيونەر قازاقتارعا قاسىرەت بولىپ جابىستى. ول: «قازاق اۋىلىن قازان رەۋوليۇتسيياسىنىڭ سىپىرعىشىمەن ۇشىقتايمىز» دەگەن كەسىر سالدى جەنە ونىسى بەلسەنە جۈزەگە اسىرىپ وتىردى. سونىڭ سالدارىنان قازاقتىڭ بەتكە ۇستار ازاماتتارى لەك-لەگىمەن, توپ-توبىمەن «حالىق جاۋىنىڭ» قالپاعىن كيدى. ولاردىڭ سانىنىڭ جەدەل كۆبەيگەنى سونداي, ەستىگەن قۇلاق تۇنىپ, جان تۈرشىكتى.

ارادا جىلدار ۆتكەن سوڭ اقيقاتتىڭ اق تۋى كۆتەرىلىپ, ەلىن سۈيگەن, ونىڭ كەلەشەگى ۈشىن جانىن بەرگەن ازاماتتارىمىز «حالىق جاۋى» دەگەن ناقاق جالادان ارىلىپ, «سۈتتەن اق, سۋدان تازا» كەلبەتىمەن ورتامىزعا ورالدى. ولار ۆز ۇلتىنىڭ شىن مەنىندەگى ماقتانىشىنا اينالدى. سوناۋ 1990 جىلدىڭ بىرىنشى قاڭتارىنا دەيىن بۇرىنعى تالدىقورعان وبلىسىنىڭ پروكۋراتۋراسى مەن سوتى 2,5 مىڭعا جۋىق ازاماتتى ىس-ەرەكەتتەرىندە قىلمىستىق بەلگىلەر بولماۋى سەبەپتى جازىقسىز دەپ تانىپ, ولاردى تولىق اقتاۋ جۆنىندە شەشىم قابىلدادى. سونىڭ ىشىندە كوممۋنيستەردىڭ پارتيياعا مۈشەلىگى دە قالپىنا كەلتىرىلدى.

قارا ۈڭگىردىڭ ىشىندە, كۆزدەن تاسادا وققا ۇشقاندار ەسىمدەرى قايسارلىق پەن ۇلتجاندىلىقتىڭ ۈلگىسى رەتىندە تانىلىپ, قيىر شىعىسقا, يتجەككەنگە ايدالعانداردىڭ جانى اماندارى تۋعان جەردىڭ تۆسىندە اعايىن-تۋىسقاندارىمەن قايتادان قاۋىشىپ, جىلاپ كۆرىستى. سولاردىڭ بىرى – اقسۋ اۋدانىنىڭ سۈيىكتى اقساقالى مۇحامەتقالي دەۋرەنبەكوۋ بولاتىن. بۇل اتانىڭ وسىدان جيىرما جىلداي كەيىندەگى سۇحبات-ەڭگىمەسى ەلى ەسىمدە. قارييا سول ۋاقىتىندا سەكسەن بەس جاستا بولاتىن.

  • مەن سەندەرگە قالاي «حالىق جاۋى” بولعانىمدى ايتىپ بەرەيىن,- دەگەن ەدى مۇحاڭ جارىقتىق. – اقسۋ اۋپاتكومىنىڭ حاتشىسىمىن, 1942 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ويدا-جوقتا ۇلتشىل-كونتررەۋوليۇتسيياشىل توپتىڭ مۈشەسى بولىپ شىعا كەلدىم. نكۋد تۆتەنشە مەجىلىسىنىڭ شەشىمىمەن ون جىلدى ارقالاپ, پارتييا مۈشەلىگىنەن دە شەتتەتىلدىم. مۇنان سوڭعى ۆمىرىم كومي اكسر جەرىندەگى كۆمىر كەنىشىندە جالعاستى. سودان 1960 جىلى تۋعان جەرىمە, اقسۋ بويىنا قايتا ورالدىم. ايداۋدا جۈرگەن جىلداردا اۋىلداعى اعايىندارعا حات-حابار جولداۋعا,  باسقا دا بايلانىس جاساۋعا تىيىم سالىندى.

سوندا اۋپارتكوم حاتشىسى م. دەۋرەنبەكوۋتىڭ ىستى بولۋىنىڭ سەبەبى, 1937 جىلى قازاق تىلى باسشىلارىنىڭ بىرى ۇزاقباي قۇلىمبەتوۋ اقسۋ اۋدانىنا قىزمەت بابىمەن كەلىپ, كەدەي شارۋالار تۇرمىسىمەن تانىسىپ, الماتىعا كەلىسىمەن ول دا «حالىق جاۋى» رەتىندە, تۇتقىنعا الىندى. ەندىگى جەردە وسى اداممەن بىرگە يۇبولعاندار, ونىڭ سۆزىن تىڭداعاندار «حالىق جاۋى» بولۋى تيىس. ۇزاقباي قۇلىمبەتوۋ وسىلاردى ۆزىنىڭ سەنىمدى جاقتاستارى ەتىپ ىقپالىنا كۆندىرىپ الىپتى-مىس. ۆزارا اۋىز جالاسىپ كەڭەستىك قۇرىلىسقا تىلدەرىن تيگىزگەن دەپتى.

سونىمەن اقسۋ اۋداندىق پارتييا كوميتەتىنىڭ بىرىنشى حاتشىسى جايلاۋ الدابەرگەنوۋ, حاتشىلارى ساتىبالدى حاميتوۋ, مۇحامەتقالي دەۋرەنبەكوۋ, ومسومول ۇيىمىنىڭ حاتشىسى سايلاۋباي دەۋلەتوۋ, وقۋ بۆلىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەبدىكەرىم تۆتەنوۋ, كولحوز باسشىلارى تۇرىسبەك ەركەنوۋ, ورىسباي كەنەنباەۋ, بايقوجا امانباە جەنە باسقالار ەرتۈرلى جازاعا تارتىلدى. ايىپتالعانداردىڭ ىشىندە 1924 جىلى ۋ.لەنين قايتىس بولعان سوڭ پارتييا قاتارىنان سانالى ساياسي كۈرەسكەرلەرمەن تولىقتىرۋ ۈشىن قابىلدانعان كوممۋنيستەر دە بولدى.

اقسۋ ۆڭىرىنىڭ تاماشا ازاماتتارىنىڭ بىرى – جاقىپ مايلين اتتى اكىل مۇعالىمى بولاتىن. ول 1938 جىلدىڭ باسىندا «كولحوزشى-شارۋالاردى كەڭەس ۈكىمەتىنە قارسى ۈگىتتەدى» دەپ ايىپتالىپ, نكۋد «ۈشتىگىنىڭ» شەشىمى 19 اقپاندا ۈكىم ورىندالدى, وعان اتۋ جازاسى بەرىلدى. ىستىڭ سونشالىقتى جەدەل جۈرگىزىلىپ, ۈكىمنىڭ دە جەدەل ورىندلۋى سەبەبى جاقىپ مايلين بىلەل سۈلەەەۋتىڭ, قازاقتىڭ تۇڭعىش حالىق اعارتۋ كوميسسارىنىڭ تۋىسى ەكەندىگىندە. راسىندا بىلەلدىڭ ەكەسى سۈلەي مەن مايلى تۋىستار.  بىلەل سۈلەەەۋ 1937  جىلى ۇستالىپ, ول دا «حالىق جاۋى» دەپ تابىلعان-دى. مۇنىڭ سىرتىندا بىلەل سۈلەەەۋ, ىليياس جانسۈگىروۋ پەن جاقىپ مايلين ەسىمدەرى تۋعان جەرىندە عانا ەمەس, جەتىسۋدا, تىپتى قازاق اراسىندا بەدەلگە يە بولىپ كەلە جاتقان-دى.

تەك اقسۋ اۋدانىنان عانا «حالىق جاۋى» دەپ ايىپتالىپ, كەيىننەن اقتالىپ, ورتامىزعا ورالعانداردىڭ كەيبىرەۋلەرىنىڭ اتى-جۆندەرىن قولداعى دەرەكتەرگە سۈيەنىپ, ەلگە تانىستىرۋدى پارىز دەپ بىلەمىز.

ولار: جازىباي بايبولوۋ, دۈيسەنقۇل دۈيسەباەۋ, مۇرىن باباشەۋ, اعاداي جامبىنوۋ, پەتر كۋليكوۋ, بەيسەنقۇل سمايىلوۋ, جەنىبەك بييالاەۋ, سۈلەيمەن بەكەەۋ, ەسەنامان بالابەكوۋ, نۆكەربەك ەلۋباەۋ, ەيتكەرىم ەركەتانوۋ, قايىربەك قارىنوۋ, قاۋپەن قاشىمبەكوۋ, قۇنداقباي كۈنتۋەۋ, تىلەۋ كۆمەكباەۋ, سەيسەمبەك تايپىلوۋ, قۇرماش تولقىنبەكوۋ, رىسباي تۈلكىباەۋ جەنە باسقالار. وسى اتالعانداردىڭ بۈگىندە بىردە-بىرى ارامىزدا جوق. سوندىقتان ولاردى ەسكە الىپ, ماقتانىش ەتەمىز, زدەرىن بولماسا دا سوڭىندا تۇقىم-تۇقيياندارىنىڭ بارىن بىلەمىز.

سارقان اۋدانىندا عۇمىر كەشكەن بەيمۇحامەت قۋاتباەۋ (بەلگىلى كومپازيتور كۈنسايىن قۋاتباەۋتىڭ ەكەسى) اقساقال 1942 جىلدىڭ مامىر ايىندا «وراز جاندوسوۋ, وراز يساەۋ, ۇزاقباي قۇلىمبەتوۋ جەنە باسۇا قازاق ۇلتشىلدارىنىڭ سىبايلاسى» دەپ ايىپتالدى. وسىناۋ ەل باسشىلارى سارقان اۋدانىندا بولعاندا  اۋپارتكوم نۇسقاۋشىسى بايمۇحامەت قۋاتباەۋ  ولارمەن ەكى-ۈش كۈن دەمدەس بولىپ قالىپتى. ونىڭ ۇزاق جىلعا سوتتالۋىنا وسىنىڭ ۆزى «بۇلتاتپاس» دەلەل بولىپتى. توسىننان جابىسقان «حالىق جاۋى» قارعىسىنان 1954 جىلدىڭ 22 قاراگا ايىندا عانا قۇتىلدى.

جان تۈرشىگەرلىك ازاپتا تاس قورشاۋدىڭ ىشىندە ون جىلىن ۆتكىزگەن بايمۇحامەت قۋاتباەۋ سارعايعان قويىن دەپتەرىنەن زۇلمات زامان تۋرالى مىنا ۆلەڭ جولدارىن وقىپ بەرگەن ەدى. سونىڭ بڭر ۈزىگىن قاز-قالپىندا كەلتىرەيىن:

الدىمەن جاۋاپ الدى ابۋزاروۋ,

اقىرادى داۋىسى جەردى جارىپ.

وتىر ەدىم كەۋدەمنەن تەپتى كەلىپ,

جىعىلىپ ۈنىم شىقپاي قالدىم تالىپ.

سونان سوڭ سۇراق الدى ۋاسيۇك دەگەن,

ويى جوق وبال عوي دەپ ەسەپتەگەن.

پيستولەتپەن بىر ۇردى ماڭدايىمنان,

ىسى جوق مەن سورلىعا كۆرسەتپەگەن.

سۇم تاعدىر جەندەتتەرمەن الىستىردى,

اش قاماپ بۈيىرىمدى قابىستىردى.

جاۋاپتا وتىر ەدىم بىرەۋ كەلدى –

زامناركوم سەكەنوۋ دەپ تانىستىردى.

مىنا سۇم ەلى جۆنگە كەلمەدى دەپ,

تەرگەۋشى مەنى وعان شاعىستىردى.

وسىناۋ «اسىرا سىلتەۋ بولماسىن, اشا تۇياق قالماسىن» دەگەن سۇمدىق زاماندا بايمۇحامەت قۋاتباەۋپەن  ىرگەلەس تەمىر توردا قاماۋدا وتىرعان سارقان اۋداندىق پارتييا كوميتەتىنىڭ بىرىنشى حاتشىسى تىلەۋبەك مولداحمەتوۋتەن تەرگەۋشىلەر ول تۋراسىندا قارالاپ مىنەزدەمە بەرۋدى سۇرايدى. ول ۆزىنىڭ پارتييالاس جەنە قىزمەتتەس جولداسى تۋرالى جالالى نيەتتەن باس تارتاتىنىن مەلىمدەدى. وسى كەزدە تەرگەۋشى اشۋعا بۋلىعىپ, ايعايعاي باسىپ, ونسىز دا سىرقاتتى اسقازانىنان اۋىرىپ جۈرگەن تىلەۋبەكتى ىشىنەن تەۋىپ, ۇزىنىنان تۈسىرەدى. وسىلاردى كۆزىمەن كۆرگەن بايمۇامەت قۋاتباەۋ تىلەۋبەك مولداحمەتوۋتىڭ كەلىنشەگى جەميلاعا جەنە ەكى ۇلىنا ايتىپ بەرەدى.

قازاق اراسىن جايلاعان «قىزىل نەۋبەت» پانفيلوف (بۇرىنعى جاركەنت) اۋدانىنان اۋنالىپ ۆتكەن جوق-تى. اۋدانداعى پەدوگوگيكا كۋرسىنىڭ ديرەكتورى بەيسەنعالي توعىزьاەۋ, «ترۋد پاحتالىق» كولحوزى تۆراعاسى ناسىر ۋشۋرباكيەۋ, تۆگەرەك اۋىلدىق كەڭەسىنىڭ تۆرەايىمى سارقىت تىلەۋباەۋا, لەنين اتىنداعى كولحوز تۆرەاعاسى عيسا سەيتوۋ اۋداندىق جەر بۆلىمى باستىعى يبراھيم روزيەۋ, اۋداندىق گازەت رەداكتورى ساعىمبەك قوجابەرگەنوۋ,  «ستالين-بىرلىك» كولحوزىنىڭ تۆرەاعالارى دجامال يۋەسوۋ پەن يميار زۋلبپۋكاروۋ, پارتييا ۇىمىنىڭ حاتشىسى اكرام ازيزوۋ, «ەڭبەكشى» كولحوزىنىڭ تۆراعاسى سادىقجان عاپپاروۋ, كۆكتال اۋىلىنىڭ ۋاقىتشا جۇمىسسىز شارۋاسى سەتىمباي بەردەۋلەتوۋ, اۋداندىق جەر بۆلىمىنىڭ باستىعى كۋربان گايتوۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى بانكىنىڭ اعا ينسپەكتورى ناسىر يليەۋ, «يلьتىز» كولحوزى تۆراعاسى يبراھيم مۋسьياروۋ, اۋداندىق وقۋ بۆلىمىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرى ابۋباكير مۋساەۋ پەن مولوت نييازوۋ, «ەلتاۋ» كولحوزىنىڭ تۆراعاسى يمير حودجوشەۋ, تۇرعىن ۈي شارۋاشىلىعىنىڭ باستىعىنىڭ ورىنباسارى ناسىر ساديروۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمى ديرەكتورى كاماردين ساتتىروۋ, كيروۋ اتىنداعى كولحوز تۆراعاسى اۋاحري گايتوۋ, قورعاس اۋىلدىق كەڭەسىنىڭ تۆراعاسى پوحا باەيەۋ, ساقشى حالىق بۈركىتباەۋ جەنە باسقالارعا قيىننان قيىستىرىلىپ تاعىلعان پەلە-جالانىڭ بەرى بىر سارىندى, قىسقارتا ايتقاندا, ولار كەڭەستىك جۈيەنى ىشتەن شىرىتىپ, قۇلاتۋعا ەرەكەتتەنگەن-مىس.

قاراتال اۋدانىنىڭ بىرنەشى قايسار ازاماتىنا دا قۇرعىن-سۈرگىننىڭ سويىلى باتا تيدى. تەمىر توردىڭ ىشىندە تارىعىپ, تەپكىلەنگەندەر قاتارىندا اۋپارتكومنىڭ حاتشىسى جۇماعۇل قارىمساقوۋ پەن اۋاتكوم تۆراعاسى قۇسايىن اقجانوۋ, تەمىر جولشى رومان گاليچ, بىرىنشى ماي كولحوزى تۆراعاسى ەرەش كۆشەرباە, «ۈشتۆبە» كەسىبي ارتەلىنىڭ تۆراعاسى گيرمان تسوي, تاعى باسقا دا ازماتتار بولى. وسىلاردىڭ قاي-قايسىسى بولسىن, سوتسياليزمنىڭ كەلەشەگىنە سەنىپ, بەيبىت ەڭبەكتى نەسىپ ەتكەن, العاشقى بەم جىلدىقتىڭ  العى لەگىندەگى سوتسياليستىك جارىستىڭ ۇيىتقىلارى مەن وزاتتارى ەدى, بىراق, ولاردىڭ اينالىپ كەلگەندە, ەڭبەگى ەش, تۇزى مور بولىپ, اۋىر جازالاندى.

سول بىر كەساپاتتا, جەتىسۋ جەرىن مەكەندەگەن «ستاليندىك قىزىل قىرعىندا» جوعارىدا اتتارى اتالعان جەنە ازاماتتاردىڭ جەكە باسىن جوق ەتۋ ۈشىن نەبەرى بىر ەكى وق اتىلسا, سونىمەن ناقاق كۆز جۇمسا, ولاردىڭ سوڭىنداعى جۇبايلارى مەن ۇرپاقتارىنىڭ ەڭىرەگەندە ەتەگى تولدى. ولاردىڭ كۆكىرەگى شەرلى, جان دۈنيەسى زارلى ەدى. ولار ۇزاق جىل بويى تۆمەنشىكتەپ ۆمىر سۈردى. ولاردىڭ ەيەلدەرى «حالىق جاۋىنىڭ جەسىرى», بالا-شاعالارى – ىشكى جاۋدىڭ «جۇرناقتارى» دەپ كەمسىتىلدى. سۆيتىپ, ۆز ۇلتىنىڭ قاتارىنان قالدى, ۆز زامانداستارىمەن قول ۇستاسىپ, قولتىقتاسىپ جۈرە المادى.

سوندا دا بولسا, قىس سوڭىندا كۆكتەم لەبىنىڭ, جاز شۋاعىنىڭ سەۋلە شاشۋى قانداي زاڭدىلىق بولسا, اق نيەت, ادال جۈرەكتىڭ كىرلەمەيتىنى دە سونداي اقيقات ەكەنىن تاريح تاعى دا دەلەلدەپ بەردى. وزبىر ساياساتتاعى زورلىق پەن زومبىلىق پەلە مەن جالانىڭ بەت-پەردەسى قارس ايرىلىپ, كەشتەۋ بولسا دا, تالاي ۇلىلاردان كۆز جازىپ قالساق تا, ساياسي قۋعىن سۈرگىن قۇرباندارىن ەسكە الىپ, ۆلگەنىمىز تىرىلىپ, ۆشكەنىمىز جانعانداي, كۆڭىلىمىز ۆسىپ, كەلەشەگىمىز كۆركەيىپ, عاسىرلار بويى كۈتكەن جەنە ارمانداعان تەۋەلسىزدىككە ۇلاستى. حالقىمىزدىڭ داڭقتى پەرزەنتى باۋىرجان مومىشۇلى: «ەرلىكتىڭ اتاۋسىز قالۋى – حالىقتىڭ كەساپاتى» دەگەن ەكەن. بىزدىڭ ەلىمىز جىل سايىن مامىردىڭ سوڭعى كۈنىندە ساسي قۋعىن-سۈرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋدى ۇلى دەستۈرگە اينالدىردى. دەمەك, ەلىمىز اعا ۇرپاق ەرلىگىنە ادال, حالقىمىز دا باقىتتى. ستاليندىك زۇلمات قۇرباندارى بىزبەن بىرگە, ۇرپاقتار ساناسىندا.

 

بولات بيسۇلتانۇلى,

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۈشەسى.

جارييالاندى. -تالدىقورعان: “جەتىسۋ” گازەتى. №61.2009. -5 ب.

جالعاسى بار…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 20
Ақиқат айтылмай қалды
حالىق جادى

اقيقات ايتىلماي قالدى

August 12, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
حالىق جادى

بايىرشا ابىلايحانوۆتىڭ بەيمالىم تاعدىرى

August 10, 2026
Айбат
حالىق جادى

ايبات

August 4, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
حالىق جادى

كەلمەسكە كەتسىن سول زۇلمات…

July 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
حالىق جادى

جاركەنت وڭىرىندەگى «الجير»

July 30, 2026
Екпемен елін сақтаған…
حالىق جادى

ەكپەمەن ەلىن ساقتاعان…

July 27, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz