– اكە، ءسىز تۋعان كۇنىڭىزدى تويلاپپا ەدىڭىز؟
– جوق.
– نەگە؟
– قازاق بالاسىنىڭ تۋعان اي، كۇنى ءار ءتۇرلى بولعانىمەن، ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىندە ناۋرىز كوجەدەن ءدام تاتقان قازاق بالاسى ءبىر جاسقا شىقتى دەپ سانالادى. سوندىقتان اتا-بابامىز تۋعان كۇندى جىلدىڭ ءار كۇنىندە ەمەس، جىلدىڭ ءبىر-اق كۇنىندە ناۋرىز مەرەكەسىمەن ورايلاستىرىپ تويلاۋدى سالتقا اينالدىرعان، – دەپ جاۋاپ بەردى.
«بار قازاقتىڭ تۋعان كۇنىن ءبىر-اق كۇنگە سىيعىزعان نەتكەن بەرەكەلى ءومىر» دەپ ىشتەي ءسۇيسىندىم.
تاعى ءبىر دە اكەم ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ شىعۋى تۋرالى قىزىقتى اڭىزدى ايتىپ بەرىپ ەدى. ونىڭ ۇزىن ىرعاسى بىلاي ورىلەتىن.
… وسىدان بەس مىڭجىلدىڭ الدىندا تاۋ باسىنا قونىستانىپ، ءتورت تۇلىكپەن تىرشىلىگىن قامداپ وتىرعان ءبىر تايپا ەل بولىپتى. سول تايپادا اقىلگوي، دانالىعىمەن ەلدى اۋزىنا اۋزىنا قاراتىپ، بەرەكگە ۇيىتقان ناۋرىز اتتى اجە بولعان ەكەن. ءبىر جىلى قاتتى جۇت بولىپ، مال قىرىلىپ، تايپا ادامدارى قىتىمىر قىستان كوكتەمگە ۇزدىگىپ ارەڭ شىعىپتى. كوكتەم كەلىپ، كوك تەبەندەپ، جەردىڭ توڭى ءجىبىپ، مالدىڭ اۋزى كوككە ىلىنگەن ءبىر كۇنى ناۋرىز اجە قىستان امان-ەسەن شىققان تايپالاستارىن جيناپ، اۋىلدىڭ ءدال ورتاسىنا ۇلكەن تاي قازاندى ورناتىپ:
– ەرتەڭ اركىم ۇيىندە قالعان تاماعىن اكەلىپ وسى قازانعا سالاتىن بولسىن، – دەپ بۇيىرىپتى.
ۇلكەننىڭ ايتقانىنان شىقپايتىن ەجەلگى ادەت بويىنشا اركىم ۇيىندە قالعان تاماعىن تاي قازانعا سالادى. ونى ساناپ كورسە 7 ءتۇرلى دامنەن تۇرىپتى. سونىڭ ىشىندەگى كوزگە كورىكتىسى ناۋرىز اجەنىڭ قىسقى سوعىمىنان اسىپ قالعان جالقىنىڭ كارى جىلىك پەن ءتورت جاپىراق مايلى ەت ەكەن.
سونىمەن جۇرت جيىلىپ كارىجىلىك پەن جەتى ءتۇرلى ءدامدى قازانعا سالىپ، ءتورت جاپىراق ەتتى قازاننىڭ ءتورت قۇلاعىنا قويىپ، كوز-كوسىر كوجە جاساپتى. ءبىر قىزىعى، ءبىر قازان كوجەنى تايپاداعىلار ءبىر اي ءىشىپتى، ال كارى جىلىكتىڭ ەتى ءبىر اي بويى جەلىنىپ بىتپەگەن ەكەن. سول جىلى ەل ىرىسى شالقىپ، قوي ەگىزدەن قوزىلاپ، ءىرى قارا قوڭدانىپ، قۇلىن بىتكەن ارعىماق بولىپ ءوسىپتى. وسىدان بىلاي جۇرت سولش كۇندى جىلدىڭ باسى ساناپ، ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى دەپ اتاپتى. مۇنى ناۋرىز اجە باستاعاندىقتان مەرەكەنى ءاز-ناۋرىز دەپ، كارىجىلىكتى باس سۇيەك، جەتى دامنەن تۇراتىن كوجەنى ناۋرىز كوجە دەپ اتاپ كەتىپتى.
بۇل تايپاداعى بەرەكەلى تىرلىكتى كورگەن كورشى تايپالار دا ۋاقىت وتە ناۋرىز اجەنىڭ جولىن ۇستاپ، ناۋرىز مەرەكەسىن تويلايتىن بولىپتى…
قاجەت انداس
«Q-andas» اقپاراتتىق اگەنتتىگى.
