تالدىقورعان مەملەكەتتىك ارحيۋىندە «اتادان قالعان اسىل مۇرا» اتتى وتباسىلىق قور اشىلدى. وندا حالىق شىعارماشىلىعى, قازاق فولьكلورى, جۋرناليستىك زەرتتەۋلەر جيناقتالعان. انداس وتباسى – اتا-بابالارى 5 عاسىر بويى تۇتىنعان مۇرالاردى ۇرپاقتان-ۇرپاققا اماناتتاپ, بۈگىنگە جەتكىزگەن ۈلگىلى جانۇيا.
جالپى, انداس ەۋلەتىنە تيەسىلى 700-دەن استام جەدىگەر بار. ونىڭ بىر بۆلىگى قحر كۈنەس اۋداندىق مۇراجايىندا ساقتاۋلى. ال 100-گە جۋىق جەدىگەر «اتامەكەن» مەدەني ورتالىعىنىڭ قورىنا تاپسىرىلعان. انداس ەۋلەتىنىڭ مۈشەلەرى جازىپ, قۇراستىرعان 44 كىتاپ قازاق رۋحانيياتىنا ۆلشەۋسىز ۈلەس قوسۋدا. ونىڭ 10-عا جۋىعى ەلىمىزدىڭ ەلەكتروندى كىتاپتار تىزىمىنە ەندى. سونداي-اق, بۇل وتباسى 1930 جىلدان بەرگى لاتىن, تۆتەشە جازۋمەن جازىلعان 5 مىڭ بەتتەن ارتىق قولجازبانى ساقتاپ كەلەدى. قوردىڭ سالتاناتتى اشىلۋىندا اقىن, تاريحشى انداس وماراقىننىڭ «تاريح تالعارىندا», «دودا», «جىلدار ىزى» اتتى ۈش تومدىق ەڭبەگى وقىرمان نازارىنا ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار, تالدىقورعان قالالىق مەملەكەتتىك ارحيۋىندەگى وتباسىلىق عىلىمي قورعا 60-قا جۋىق ىس, مىڭعا جۋىق قۇندى قۇجات تاپسىردى.
ۇلتتىق ۆنەردى ۇلىقتاپ جۈرگەن ۈلكەن ەۋلەتتىڭ 7 بالاسىنان 16 نەمەرە-جيەن تاراعان. بالالارى مەن كەلىندەرى قازاقستاننىڭ جەنە قىتايدىڭ تاڭداۋلى جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرىپ, عىلىم ماگيسترى اتاندى. اعىلشىن, قىتاي, جاپون, ورىس, ۇيعىر, ۆزبەك جەنە قىرعىز سىندى تىلدەردى جەتىك مەڭگەرگەن. ولاردىڭ حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق عىلىمي باسىلىمداردا 113 عىلىمي ەڭبەگى جارىق كۆردى. وتاعاسى انداس وماراقىن 2010 جىلى قحر مەملەكەتتىك دەرەجەلى سىيلىعىن السا, انداس وتباسى 2009 جىلى قىتايدا «ۇرپاق تەربيەسىندەگى مەملەكەتتىك ۈلگىلى وتباسى» دەگەن ماراپاتقا يە بولدى.
جيىندا الماتى وبلىستىق انالار كەڭەسىنىڭ تۆرايىمى جامال قاسىمبەكوۋا, ى. جانسۈگىروۋ اتىنداعى جۋ وقىتۋشىلارى دەۋلەتكەرەي مۈلىك پەن ۆنەربەك قۋانعان جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت قايراتكەرى تاناتار الشابەكوۋ اشىلىپ جاتقان قوردىڭ ماڭىزى تۇرعىسىندا وي بۆلىستى. قورىتىندى سۆز العان الماتى وبلىستىق «Jetisý» گازەتىنىڭ تىلشىسى قاجەت انداس:
– ارحيۋ مەسەلەسى قازىرگى تاڭدا ەڭ ۆزەكتى بولىپ تۇر. ايتالىق, قىتايدا ەر ەۋلەتتە وتباسىلىق ارحيۋ بولادى. بىزدە وسى ۈردىس قالىپتاسۋى كەرەك. مىسالى, بىر پاراق قاعازدى لاقتىرا سالساڭىز, ول قوقىس بولادى. بۈكتەپ ساقتاساڭىز, قارايىپ جاتا بەرەدى. ەگەر سول قاعازدى وسىندا ەكەلىپ, قورعا تاپسىرساڭىز, مەملەكەتتىڭ مۈلكىنە اينالادى. وسىندا بارلىعىمىزدىڭ قولجازبالارىمىز ساقتالعان. قوردا 1930 جىلدان بۈگىنگە دەيىنگى 90 جىلدىق تاريحي قولجازبالار بار. ەرقايسىمىز وتباسىلىق ارحيۋ جاساپ, مەملەكەت مەنشىگىنە ۆتكىزسەك, باتىس ەلدەرىندەگىدەي مۇراعاتىمىز دا بايي بەرەدى, – دەپ, وسىنداي قور قازاقتىڭ ەر وتباسىندا بولۋى كەرەگىن جەتكىزدى.
مەۋلەن ەنەرباي











