سىبانبايدىڭ سىناعى
قىزايلاردا: «تەكەباي ەلگە داۋ بەرمەيدى، بۇلعىناياق جۇتقا مال بەرمەيدى، ءمۇسىرباي اۋىرۋعا ادام بەرمەيدى…» دەگەن ءتامسىل ۇرپاقتان-ۇرپاققا ۇلاسىپ كەلەدى.
جوڭعارمەن سوعىس اياقتاپ، قازاقتار ءوزىنىڭ ەجەلگى اتاجۇرتىنا ورالىپ جاتقان كەز ەكەن. ول كەزدە بۇلعىناياق 20 جاستاعى جىگىت كورىنەدى. قىزاي ەلى جەتىسۋدان قىتايعا ءوتىپ، قازىرگى التاي ايماعىنىڭ جەمەنەي اۋدانىندا قونىستانعان كەزى ەكەن. قىزاي ەلىنىڭ مىقتىلارى جەر شالىپ، ءتورت مەزگىلى مالعا جايلى قونىس ىزدەپ جۇرەدى. التايدىڭ قىسى قاتتى بولعاندىقتان ەلگە جايلى قونىس بولمايتىنىن اڭعارعان بۇلعىناياق اۋليە جۇرتقا ايتقان اقىلى:
قاشقىن ەل تارتقان تۇرمىس تاقسىرەتىن،
سۋىن ءىشىپ، كۇنەلتكەن اسىپ ەتىن.
بۇلعىناياق بابامنىڭ اۋليەلىك،
كورسەتە كەتپەكشىمىن قاسيەتىن.
التايدىڭ كەڭ بولسا دا ءورىس جاعى،
تاۋى بيىك، تاقىرلاۋ ەڭىس جاعى.
بەرەكەسى استىندا، ءۇستى جايسىز.
شۋاقسىز كۇن نۇرىنىڭ تەرىس جاعى.
كوزبەن كورىپ بابالار ەسكەرتكەندە،
كەيىنگى ۇرپاق دەر مە ەكەن ءتۇس كورگەن بە؟
تەمىردەن ات، تەرىستەن حات جازىلىپ،
بايلىعى سوندا اشىلار كۇش كورگەندە.
ءجون سىلتەپ بۇلعىناياق ءسوز قورىتتى،
تالايدان تارتىپ كەلدىك ءبىز قورلىقتى.
كوشەلىك وسى ولكەنىڭ كۇنگەيىنە،
بولمايدى تەرىستىك جاق بىزگە ورنىقتى، – دەگەن ولەڭ ارقىلى جەتتى.
بۇلعىناياق اۋليەنىڭ ءسوزى بويىنشا قىزايلار التايدان كوشىپ، بارلىقتىڭ كۇنگەيىنە كەلىپ قونىستاندى. بۇل جەردىڭ اۋارايى جىلى، جەرى بەتەگەلى، كوڭسەلى، ءشوبى شۇيگىن، قوي مەن تۇيەگە جايلى جەر ەكەن. سونىمەن ەل ەسىن جيىپ، مال ءوسىرىپ كوتەرىلە باستايدى. سول كەزدە قىزايلاردى سىبانباي بي باسقارىپ تۇرعان ەكەن. سىبانباي بي ءبىر كۇنى تەكەباي، بۇلعىناياق، ءمۇسىربايدى شاقىرىپ الىپ:
– كەلەشەك زاماندا قالاي بولادى، ارقايسىمىزدىڭ ارتىمىز قالاي بولادى، سونى بولجاپ كورىڭدەر؟، – دەپ سۇراپتى.
سوندا جاسى ۇلكەن تەكەباي تۇرىپ:
– سىبەكە، ءسىزدىڭ ارتىڭىزدىڭ قانداي بولارىن بىلمەيمىن، بايقاۋىمشا، ارتىڭىز تاياز بولادى. ەكى اتادان كەيىن ارتىڭىزدان ۇرپاق بولا ما، بولماي ما بەلگىسىز، – دەپتى.
سوسىن ءسوز العان بۇلعىناياق:
– تەكەبايدىڭ بولجامى دۇرىس. ءسىزدىڭ تىرلىكتەگى ابىرويىڭىزدان ولگەن كۇنگى ابىرويىڭىز اسىپ كەتەر مە ەكەن؟ – دەپ ويلاپ تۇرمىن دەپتى.
جاسى كىشى ءمۇسىرباي الدىڭعى ەكەۋىنىڭ ايتقانىنا قوسىلاتىنىن بىلدىرەدى.
تاعى دا ءسوز العان تەكەباي:
– ماعان قونعان شەشەندىك وزىممەن بىرگە كەتەدى، ۇرپاققا قالمايدى. بىراق ءسوزىم ۇرپاقتان-ۇرپاققا اۋىسىپ وتىرادى، – دەپتى.
ودان سوڭ بۇلعىناياق:
– مەنىڭ ارتىم 5، 6 اتاعا سوزىلىپ جەتەدى. بولاشاقتاعى ايتپاي بىلەتىن، اشپاي كورەتىن داۋىرگە جەتەدى. بىراق ىستەگەن ءىسىم كەيىنگى ۇرپاقتىڭ اراسىندا كەڭ جايىلماسا دا، ازداپ ايتىلا جۇرەدى، – دەگەن ەكەن
ەل ولاردىڭ بولجامى ءدال كەلدى دەسىپ ءجۇر.
سىبانباي بي جالاڭاش كولدىڭ بويىنا جەرلەنگەن.
دەرەككوز: تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-ت.)، ISBN 978-601-7865-36-8 1-توم .– 287 ب.، سۋرەتتى .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى
جالعاسى بار…
