Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Өлкетану Тұлғатану

«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз

admin
2026/08/24
Тұлғатану
0
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз

 «Өмір – күрес, күресе біл, жалықпа,
Өмір жолы тұрмайды бір қалыпта…»

Өмірдің мәнін терең түсінген адам ғана осындай жолдарды жүректен шығара алса керек. Тағдырдың талай сынағын бастан өткеріп, қиындыққа мойымай, бар ғұмырын білім мен тәрбиеге арнаған ұлағатты ұстаз Рахметолла Салиханұлының өмірлік ұстанымындай болған сөздер.

Рахметолла Салиханұлы 1937 жылдың 10 мамырында Қытай Халық Республикасының Шыңжаң өлкесі, Қорғас ауданына қарасты Жоңғар Алатауының табиғаты көркем, Ақсу өзенінің бойындағы Ақсу ауылында дүниеге келген. Табиғаттың тұнығына шомып, ата-ананың аялы алақанында өскен баланың өмір жолы ерте бастан-ақ күрделі сынақтарға толы болды.

Алты жасында ауыл мектебінің бірінші сыныбына қабылданған ол қатарластары секілді балалықтың алаңсыз күндерін кешіп жүрген еді. Алайда көп ұзамай әкесі Салихан Шығыс Түркістандағы ұлт-азаттық көтерілісіне қатысып, ерлікпен қаза табады. Әкесінен ерте айырылған бала үшін анасы ендігі жалғыз сүйенішіне айналды.

Тұрмыстың тауқыметіне қарамастан, ол білімге деген құштарлығынан танбады. Әкесінен қалған зейнетақыны талғажау етіп, аудан орталығындағы жетіжылдық мектепте оқуын жалғастырды. Бірақ алтыншы сыныпты аяқтаған жылы тағы бір ауыр қайғыға тап болып, жалғыз тірегі – анасынан да айырылды.

Бірінен соң бірі келген осындай ауыр соққылар жасөспірімнің жігерін жасыта алмады. Керісінше, тағдыр оны ерте есейтті, өмірге деген жауапкершілігін арттырды. Ол білімді өз тағдырын ғана емес, болашақ ұрпақтың да өмірін өзгертетін үлкен күш деп түсінді.

Жетіжылдық мектептен кейін Құлжа қаласындағы Ахметжан Қасими атындағы ұлдар гимназиясында білім алды. Одан соң Үрімжі қаласындағы педагогикалық институттың физика-математика факультетін тәмамдап, 1955 жылы Шәуешек қаласында еңбек жолын бастады.

Жастайынан жетімдіктің ащы дәмін татқан жас ұстаз өмірінің мағынасын бала оқытып, жас ұрпаққа білім беруден тапты. Оның ұстаздық жолды таңдауы да кездейсоқ емес еді. Өйткені өзі білімнің адам тағдырындағы құдіретін өмірімен сезініп өскен болатын.

«Кісі елінде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол» деген бабалар өсиетін жүрегіне түйген ол 1962 жылы тарихи атамекені – Қазақстанға қоныс аударды. Бұл оның өміріндегі үлкен бетбұрыс еді.

Атамекенге келген соң Қазақтың Еңбек Қызыл Ту орденді Абай атындағы мемлекеттік педагогикалық институтына сырттай оқуға түсіп, білімін жетілдірді. Институтты аяқтағаннан кейін ұстаздық қызметін Басши ауылында жалғастырды.

Ол үшін мұғалімдік тек сабақ берумен шектелетін кәсіп болған жоқ. Ауылдың қоғамдық өміріне белсене араласып, ел ішіндегі жаңалықтар мен қордаланған мәселелерге үн қосып отырды. Білім, тәрбие, мектеп пен ауыл тіршілігі жөніндегі ой-пікірлері мен ұсыныстарын баспасөз арқылы көпшілікке жеткізді.

Кейін аудандық «Кербұлақ жұлдызы» газетінің меншікті тілшісі ретінде аудан жұртшылығына кеңінен танылды. Оның мақалаларынан ауыл өміріне деген жанашырлық, ұстаздық жауапкершілік пен ел болашағына алаңдаған азаматтық көзқарас анық байқалатын.

Ұстаз үшін ең үлкен марапат – шәкіртінің жетістігі. Ұлағатты ұстаздың алдынан білім алған көптеген шәкірт кейін ғылым мен білім саласында биік белестерді бағындырды. Солардың қатарында ғылым докторы Ертай Сәрсебеков, математика ғылымдарының кандидаты, ҚазМУ доценті болған Әбілмәжін Адамов, математика ғылымдарының кандидаты, доцент, Қарағанды мемлекеттік университетінде қызмет атқарған Серік Машеков, математика ғылымдарының кандидаты, Жетісу университетінде кафедра меңгерушісі болған Жеңіс Омаров секілді азаматтар бар.

Бұл есімдердің әрқайсысының жетістігінде оларды білімге жетелеген ауыл ұстазының да еңбегі мен тәлімі жатыр.

Даналар «Туған жердің тұнығынан жүзіп іш» деген екен. Ол туған жердің рухани тұнығынан нәр алып, өзі жинаған білімін кейінгі буынға аямай берді. Шәкірттерінің елге қызмет етіп, ғылым мен білімге үлес қосуы – ұстаз еңбегінің өміршеңдігінің айғағы.

Абайдың:

«Ақырын жүріп, анық бас,
Еңбегің кетпес далаға…»
деген өсиетін оның ғұмырына қарата айтқандайсың.

Отыз бес жыл бойы бала оқытып, олардың бойына білім мен адамгершіліктің дәнін сепкен ұстаз еңбегі елеусіз қалған жоқ. Сан жылғы маңдай тер, ағарған шаш, шәкірт тәрбиесіне жұмсалған қажыр-қайрат ақыры елдің алғысына ұласты.

1994 жылы «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі» белгісімен марапатталды. Сонымен қатар ауыл, аудан, облыс және республика көлеміндегі көптеген алғыс хаттар мен мақтау грамоталарына ие болды.

Алайда оның ең үлкен марапаты қағазға жазылған атақтар емес еді. Нағыз марапаты – алдынан өткен шәкірттерінің құрметі, ауылдастарының ықыласы, соңында қалған жақсы аты болатын.

Оны таныған адамдар сыртқы келбеті мен ішкі мәдениетінің ерекше үйлесімін жиі еске алады. Кербез жүрісі, жинақы киімі, сабырлы мінезі, ақыл-парасаты, адалдығы, кішіпейілдігі мен мейірбандығы оны өзгелерден даралап тұратын. Әдептілігі мен ұстамдылығы шәкірттеріне үнсіз тәрбие болатын.

Осы қасиеттеріне сүйсінген ауылдастары мен шәкірттері оны ерекше ықыласпен «Аққу ағай» деп атап кеткен.

Аққу – халқымыздың түсінігінде тазалық пен адалдықтың, сұлулық пен тектіліктің белгісі. Сондықтан бұл ат оған жай ғана қойылған лақап емес, оның бүкіл болмысын танытатын халықтық баға еді.

Ол мектепте шәкірт тәрбиелесе, отбасында да ұлағатты әке, қамқор жар бола білді. Ұл-қыздары мен немерелері әр салада еңбек етіп, әке өнегесін жалғастырды.

Өмірлік жары Шамчабану Сейтжан да саналы ғұмырын ағартушылық жолына арнаған қазақ тілі мен әдебиетінің белгілі ұстазы. Аудан, облыс және республика көлемінде еңбегімен танылып, Кербұлақ ауданының құрметті азаматы атанды. Бойындағы қабілетін ізденіске, қажыр-қайратын ел игілігіне арнаған ұстаздың еңбегі де кейінгі ұрпаққа үлгі болып қалды.

Осылайша, бұл шаңырақта ұстаздық мамандық жай қызмет емес, ұрпаққа жалғасқан рухани мұратқа айналды.

1997 жылдың мамырында Рахметолла Салиханұлы зейнет жасына жетті. Отыз бес жыл бойғы бейнеттің зейнетін көріп, бала-шаға мен немере қызығына бөленетін кез енді келгендей еді. Алайда тағдырдың жазуы басқаша болды.

1997 жылдың 25 шілдесінде, жұма күні, еш ауырмай-сырқамай, түнгі ұйқыға жатқан ол мәңгілік сапарға аттанды.

Оның қазасы отбасы үшін ғана емес, шәкірттері мен ауылдастары үшін де орны толмас қайғы болды. Жан жарының жүрегіндегі сол бір қасірет кейін жыр болып төгілді:

Барамын жанып, өксікке толы от кеудем,
Іздеймін сені туған айыңнан, көктемнен.
Жаныңда жатып қапыда қалдым, дүние-ай,
Арашалай алмай ажалдан қатал дөп келген.

Бақ құсым едің, кеттің ғой ұшып басымнан,
Іздеймін сені нөсерден, көкте жасыннан.
Ардақты едің, сыйлайтын елің «Аққу» деп,
Опасыз ажал алды да кетті тосыннан.

Аққуым ұшты, көліне қайта қонбайды,
Сыңарын іздеп егіліп жұбы зарлайды…

Бұл жолдарда бір адамның ғана қайғысы емес, өмірлік серігін жоғалтқан жанның сағынышы, ұлағатты азаматтан айырылған елдің өкініші бар.

Адам өмірінің ұзақтығы жылмен ғана өлшенбейді. Оның шынайы өлшемі – артында қалдырған ізімен, тәрбиелеген ұрпағымен, елге сіңірген еңбегімен бағаланады.

Жастайынан әке-шешеден айырылып, тағдырдың ауыр сынағын көрсе де, ол өмірге өкпе артпады. Қиындыққа берілмей білім алды. Туған жерінен жырақта жүрсе де, атамекенге оралуды армандады. Елге келген соң жиған білімін халық игілігіне жұмсады. Бірнеше буын шәкірт тәрбиеледі. Олардың арасынан ғалымдар мен ұстаздар шықты. Ауылдың қоғамдық өміріне араласып, баспасөзге қалам тартты. Отбасына тірек, шәкірттеріне ұстаз, ауылына қадірлі азамат болды.

Оның:

«Өмір – күрес, күресе біл, жалықпа,
Өмір жолы тұрмайды бір қалыпта…»
деген жыры өз тағдырының да қысқаша түйіні секілді.

Өмір жолы шынында да бір қалыпта тұрмады. Бірақ сол сан құбылған тағдырдың алдында ол адамдық қасиетін, ұстаздық адалдығын, білімге деген сенімін жоғалтқан жоқ.

Сондықтан «Аққу ағай» деген есім бір ауылдың естелігінде ғана қалған ат емес. Ол – ұстазға деген құрметтің, тазалық пен парасаттың, білімге адал қызмет етудің белгісі.

Ұстаз өмірден өтеді, бірақ оның берген білімі шәкіртінің бойында өмір сүреді. Әке өмірден өтеді, бірақ оның тәрбиесі ұрпағының мінезінде жалғасады. Азамат өмірден өтеді, бірақ елге жасаған жақсылығы халық жадында қалады.

Қажет Андас,

«Q–Andas» ақпарат агентігі.

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 68
Төккен тердің қадірі
Тұлғатану

Төккен тердің қадірі

August 31, 2026
Ұстаз ананың хаты
Тұлғатану

Ұстаз ананың хаты

August 31, 2026
Бегзат өмір
Тұлғатану

Бегзат өмір

August 31, 2026
Қайырымдылықтың қайыры мол
Тұлғатану

Қайырымдылықтың қайыры мол

August 31, 2026
Ырысы тасыған әулет
Тұлғатану

Ырысы тасыған әулет

August 31, 2026
Балапан ұяда не көрсе…
Тұлғатану

Балапан ұяда не көрсе…

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz