Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Eltaný

Jibek jolyndaǵy mádeni múralardyń úrlanuy 11 bólim

ЛУ ЯН

admin
2025/10/17
Eltaný
0
Жібек жолындағы мәдени мұралардың ұрлануы 11 бөлім

DAGUGUYŃYRUIDYŃ 1000 ÚIDI TEKSERIP JÚRIP QABYRǴA SURET ÚRLAUY

Basy Kúsharǵa baryp qabyrǵa suretterin úrlaǵan Japoniya “barlaushylarynyń” bastyǵy Daguguyńyrui tyǵyrshyqtai, dembelshe kelgen orta jastaǵy adam edi. Qashan kórseń de óńinde kúlki úiirilip túratyn, adamǵa kishipeiil de meiirli seziletin, sonymen birge qytai mádenietine jetik oqymysty bolatyn. Onyń kómekshisi CHueshyan SHuń — Angliyanyń Oksfordtaǵy geografiya institutyn jańa ǵana bitirip kelgen jas jigit. Súńǵaq boily, miy alǵyr, túla boiynan jastyqtyń jalyny lapyldap túratyn. Áueli qandai jerge barsa da tynym tappaityn.

Olar qastaryna birneshe japondyq qyzmetkerlerin ertip, 1902 jyldyń tamyz aiynda Reseidi ainalyp Qashqarǵa kiredi. Daguguyńyrui adamdaryn Qytaidyń osy bir shekara qalasynda nebári birneshe kún ayaldatyp, “barlau jasauǵa” qajetti keibir búiymdar satyp alady da, tobyn bastap Hotan jaqqa bet alady.

Jol-jónekei onyń baiybyna bara almaǵan Jueshyan SHiuń:
– Biz Hotanǵa barsaq, Kúshardan alystap ketpeimiz be? Biri ońtústikte, biri soltústikte ǵoi! – dep súraidy.

– Dúrys aitasyń. Bizdiń múnymyz shynynda da oisyz qimyldau, – dedi Daguguyńyrui. – Men kópshilikti áueli Hotanǵa aparyp, bir mezet túrǵyzyp, úiǵyr tilin úiretip alyp, Kúsharǵa sodan soń biraq aparmaqpyn.

Ol kómekshisi múny túsinbei qalmasyn dep, ashyq túsindirdi:
– Qashqarǵa kelgeli birneshe kún boldy ǵoi. Óziń de baiqap júrgen shyǵarsyń, biz japon tilin biletin birde-bir tilmash taba almadyq. Japon tilin biletin adam bálkim búkil SHyńjańnan da tabyla qoimas. Til úqpassaq, Kúsharǵa barǵan soń qabyrǵa suretterin alǵandy qoiyp, tipti tamaqty da tauyp jei almaspyz! Ha-ha-ha…

Bir uaqyt únsizdikten soń Jueshyan SHiuń:
– Úiǵyr tilin úirenu úshin qalaisha itarqasy qiyandaǵy Hotanǵa baramyz? Meniń estuimshe, eń ólshemdi úiǵyr tili – Qashqar úiǵyrlarynyń tili eken. Onyń ústine bizdiń áreket jasaityn jerimizdiń ózi Kúshar. Osy eki jerdiń birin tańdap alyp, biraz uaqyt túryp til úirensek, tipti jaqsy emespe? – dep taǵy súraidy.

Onyń sózine rizalyq bildire kúlgen Daguguyńyrui:
– Jigitim, zerdelisiń. Biraq sen mynany áli seze almaǵansyń, – dedi. – Qazir kóptegen elder osy ertedegi Jibek jolynda mádeni búiymdar jinaumen shúǵyldanyp júr. Búl mádeni búiymdarǵa qaru istetpei talasu – soǵystyń basqa túri degen sóz. Qashqar jaqqa kelip-ketip jatatyn sheteldikterdiń ayaǵy úzilmeidi, sondyqtan biz kózge ońai túsip qalamyz!

– Endi Kúsharǵa keleiik, – dedi ol. – Ol jaqqa tym erte baryp alsaq, nysanamyz op-ońai áshkerelenip qalady da, basqa elderdiń nazaryn audaryp alamyz, ya bolmasa Qytai úkimetin kúmándandyryp qoyamyz. Mine, búlardyń barlyǵy bizge tiimsiz ister.

– Sondyqtan, Dagu myrza, siz áskerlerińizdi Hotan siyaqty itarqasy qiyan jerge aparyp jattyqtyrmaq ekensiz ǵoi?

– Dúrys. Men basqalardyń oiyna da kirip shyqpaǵan jaǵdaida Kúshar úńgirindegi myń úide paida bola ketemin de, qabyrǵa suretterin alyp, zytyp beremin!

Búl japondyqtar Hotanǵa barǵan soń úiǵyr tilin shyn máninde bar zeiinderimen úirendi. Qol astyndaǵylaryn úirenuge qyzyqtyrudy oilastyrǵan Daguguyńyrui adamdaryn jergilikti túrǵyndarmen múmkindiginshe aralastyrdy.

Búl kez jemis-jidek móldirei pisip túrǵan tamasha mausym bolatyn. Qonaqqúmar úiǵyrlar alǵashynda olardy alystan kelgen hanzu bauyrlastar dep qarap, qauyndyqtaryna, jemis baqshalaryna shaqyryp, qonaq qylyp júrdi. Úi ieleri búlardy júzim sóreleriniń astyna ertip ákelip, jerge tóselgen kórinisi kóz tartarlyq, ásem órnekti Hotan kileminiń ústine otyrǵyzdy. Onan soń dastarqan jaiyp, aldaryna jemis-jidekterin tartyp, jeulerin ótindi.

Olarmen áńgime-dúken qúrdy. Japondyqtar osylaisha “jeńis otyryńyz” degen siyaqty túrmystyq qarapaiym sózderdi úirenip te aldy. Al jaidary úi iesi sóilei berdi, onyń ústine tez sóileidi. Al japondyqtar múnyń eshteńesin úqpai, amalsyzdan baqyraiyp qarap túratyn, ya bolmasa yrjalańdap kúle beretin.

Olardyń sózin úqpaǵanyn kórgen úi iesi bir kezde shala-púshyq biletin hanzu tilinde sóileidi. Mine, osy kezde ǵana azdap qytaisha biletin eki japondyq olarǵa jauap qaitardy. Búl ekeuiniń sóileui úi iesinikinen de úǵynyqsyz boldy, onyń ústine oiyn da jetkize almady. Búǵan qonaqtar men qonaq ieleri ishek-silesi qatyp kúlisip alatyn.

Úiǵyrlarmen mine osylaisha aralasyp-qúralysyp túrǵandyqtan, Japoniyanyń “barlaushylary” úiǵyr tilin tez arada úirenip aldy. Onyń ústine úiǵyrlardyń kóptegen túrmys-salttaryn da bilip aldy. Japondyqtardyń ishindegi bir-ekeui úiǵyr biin de úirenip aldy.

1903 jyldyń kóktemi. Osy bir top adam aitqandai-aq Kúshar qalasynyń ońtústigine shamamen 20 shaqyrym keletin jerdegi Qúmtur Myń úiinde ayaq astynan paida bola ketti. Til úqqandyqtan búl jerdi ońai tauyp aldy.

Búl 1000 úńgir taudyń shyǵys jaq eteginde, Múzart ózeniniń tómengi aǵysynda bolatyn. Tau ortasyndaǵy doǵa pishindi ańǵar ońtústikten soltústikke qarai sozylyp, taudy shyǵys pen batysqa bólip jatatyn. Ózen jaqtaǵy tau betkeiinde on shaqty tas úńgir kezdesedi, olardyń aldynda tas bóget, dińgek siyaqty qúrylystar bar. Búlar ańǵardy tasqynnan qorǵau úshin ári pútqa tabyna kelgenderdiń demaluy úshin salynǵan bolsa kerek.

Mine, endi Daguguyńyrui adamdarymen tas úńgirlerdiń aldyndaǵy tas bóget ústindegi jolmen ayańdap keledi. Ayaq jaqtarynda búlqyna aǵyp jatqan Múzart ózenine qarai bergen Daguguyńyrui Jueshyan SHiuńǵa áserli beinemen:
– Baiqaisyń ba, sol dáuirdegi monahtar pútqana salatyn jerdi tauyp-aq salǵan. Arty – tau, aldy – ózen. Demalyp, rahattanuǵa tabylmaityn kelisken jer eken, – dedi.

– Sizdiń múndai sóileude qandai negizińiz bar?

– Sen Kúnziniń “Aqyldy jan suǵa, raqymdy jan tauǵa qúmar” degen sózin estimep pe ediń? Búl jerde tau da, su da bar, ári ainalasy typ-tynysh. Aqyldy jan men raqymdy jandar kelip boi jazsa, ony mazalaityn eshteńe joq. Búl – tabylǵan jer emei nemene?

– Osy 1000 úi jailasqan jerdiń atyn myrza úmytqan joq pa? Onyń tildik maǵynasy – “qairańdaǵy bekinis” degen sóz. Múnda oq-dári iisi bar, – dedi de Jueshyan SHiuń tau bókterindegi qazdiyp túrǵan topyraq úiindisin qolymen núsqap:

– Áne, qarańyz, anau túrǵan ertedegi habarlasu múnarasy emespe? – dedi.

Daguguyńyrui Jueshyan SHiuńnyń núsqaǵan jaǵyna qarap edi, aitqandai-aq aldarynda erte zamanǵy habarlasu múnarasynyń qaldyǵy túr eken. Múnyń baiybyna bara almaǵan ol:
– Biz eki kún búryn qala tóńiregindegi Qyzyl qaǵa Myń úiiniń qasynan da habarlasu múnarasyn kórgen edik qoi. Mynau Myń úidiń qasynda da túr. Búlardyń bári teginnen tegin salynyp otyr ma? -dedi.

Sál oilanyp alǵan Jueshyan SHiuń:
– Men bala kezimde ylǵi pútqanaǵa baryp oinaitynmyn. Sonda pútqana saiyn túrǵan, qolyna jyn-albastylardy juasytatyn shoqpar ústaǵan perishtelerdi kóretinmin. Púttar perishtelerdiń qorǵauyn qajet etedi. Sonda mynau tas úńgir pútqanalarǵa qorǵaushy jasaq kerek bolmady deisiz be? – dedi.

– Sózińniń jany bar. Mynau habarlasu múnaralarynyń pútqanalardyń qasyna salynuyna qaraǵanda, búl múnaralar birinshiden, soǵys kezinde paidalanyluy múmkin; ekinshiden, alys joldan tauǵa kelip pútqa tabynushylardyń amandyǵyn qorǵaidy; úshinshiden, búlar simvoldyq ról oinap, pútqanalardyń aibatyn asyrady. Búl ańǵar ertedegi kúsharlyqtardyń jasampazdyǵy bolsa kerek! – dedi Daguguyńyrui yntalana sóilep.

– Biraq búl habarlasu múnaralary endi mine, tek qańyraǵan bos úńgirlerdiń qasynda qalqiyp túr, kerek deseńiz, kisini seskendirer aibyny da qalmapty.

– Ha-ha-ha! Eger búl habarlasu múnaralarynyń tóbesinde osy kúnge deiin kúzetshi jasaq túrsa, qabyrǵa suretterin aluǵa biz kórine-kórine kele alar ma edik? – dedi Daguguyńyrui kúlip. – Qashan bolmasyn qalammen jazylǵan shyǵarma qarudyń qorǵauynan aiyrylyp kórgen emes! Búl – Budda qúdaiynyń taǵylymy, sondai-aq osynau búryńǵy zaman eskertkishteriniń bizge bergen áseri, – dedi.

Olar osylaisha áńgimelese otyryp, tas úńgirge kirip ketti.

– Sen Kuńfuzynyń “Aqyldy jan suǵa, raqymdy jan tauǵa qúmar” degen sózin estimep pe ediń? Búl jerde tau da, su da bar, ári ainalasy typ-tynysh. Aqyldy jan men raqymdy jandar kelip boi jazsa, ony mazalaityn eshteńe joq. Búl – tabylǵan jer emei nemene?

– Osy 1000 úi jailasqan jerdiń atyn myrza úmytqan joq pa? Onyń tildik maǵynasy “qairańdaǵy bekinis” degen sóz. Múnda oq-dári iisi bar, – dedi de Jueshyan SHiuń tau bókterindegi qazdiyp túrǵan topyraq úiindisin qolymen núsqap:

– Áne, qarańyz, anau túrǵan ertedegi habarlasu múnarasy emespe? – dedi.

Daguguyńyrui Jueshyan SHiuńnyń núsqaǵan jaǵyna qarap edi, aitqandai-aq aldarynda erte zamanǵy habarlasu múnarasynyń qaldyǵy túr eken. Múnyń baiybyna bara almaǵan ol:
– Biz eki kún búryn qala tóńiregindegi Qyzyl qaǵa Myń úiiniń qasynan da habarlasu múnarasyn kórgen edik qoi. Mynau Myń úidiń qasynda da túr. Búlardyń bári teginnen tegin salynyp otyr ma? – dedi.

Sál oilanyp alǵan Jueshyan SHiuń:
– Men bala kezimde ylǵi pútqanaǵa baryp oinaitynmyn. Sonda pútqana saiyn túrǵan, qolyna jyn-albastylardy juasytatyn shoqpar ústaǵan perishtelerdi kóretinmin. Púttar perishtelerdiń qorǵauyn qajet etedi. Sonda mynau tas úńgir pútqanalarǵa qorǵaushy jasaq kerek bolmady deisiz be? – dedi.

– Sózińniń jany bar. Mynau habarlasu múnaralarynyń pútqanalardyń qasyna salynuyna qaraǵanda, búl múnaralar birinshiden — soǵys kezinde paidalanyluy múmkin; ekinshiden – alys joldan tauǵa kelip pútqa tabynushylardyń amandyǵyn qorǵaidy; úshinshiden – búlar simvoldyq ról oinap, pútqanalardyń aibatyn asyrady. Búl ańǵar – ertedegi kúsharlyqtardyń jasampazdyǵy bolsa kerek! – dedi Daguguyńyrui yntalana sóilep.

– Biraq búl habarlasu múnaralary endi mine, tek qańyraǵan bos úńgirlerdiń qasynda qalqiyp túr, kerek deseńiz, kisini seskendirer aibyny da qalmapty.

– Ha-ha-ha! Eger búl habarlasu múnaralarynyń tóbesinde osy kúnge deiin kúzetshi jasaq túrsa, qabyrǵa suretterin aluǵa biz kórine-kórine kele alar ma edik? – dedi Daguguyńyrui kúlip.

– Qashan bolmasyn, qalammen jazylǵan shyǵarma qarudyń qorǵauynan aiyrylyp kórgen emes! Búl – Budda qúdaiynyń taǵylymy, sondai-aq osynau búryńǵy zaman eskertkishteriniń bizge bergen áseri, – dedi.

Olar osylaisha áńgimelese otyryp, tas úńgirge kirip ketti.

Búl myń úńgirdiń kóbiniń ózindik kórkemdik stili bar eken. Qabyrǵa suretterdiń keibireui sondai sheberlikpen, tabiǵi túrde syzylǵan. Keibirinen Tań patshalyǵynyń gúldengen dáuirindegi ortaq qytai suret salu máneri bilinedi. Basqalarynyń boyau aishyǵynan Kúshar mektebiniń naqyshy kórinedi.

Qabyrǵa suretterindegi keibir adamdardyń múrny grekterdiń múrny siyaqty, kiimderiniń búrme qatparlary aiqyn ári yqshamdy. Búl jerler – ertedegi Kúshar imperiyasynyń ásemóner yqpalyn kórsetedi. Al kei suretteri qarapaiym ári naqyshsyz syzylǵan – búl úndilik beineleu dástúriniń áserin ańǵartady.

Daguguyńyrui búl jerden SHyǵys pen Batys óneriniń toǵysyp, biri-birine yqpal jasaǵanyn baiqady. Ol qúddy bir budda dininiń adal múratyna ainalǵan adamdai, aq betin qabyrǵadaǵy budda men pusalarǵa qaratyp, alaqanyn qosyp, mańdaiyna tirep túryp:

– Kúná, kúná! Qańyraiǵan bos úńgirlerdi kúzetip, sizderge tabynyp túrǵan adam da joq. Men sizderdi Japoniyaǵa aparyp, ondaǵy múrat ieleriniń sizderdiń jarqyn kelbetińizge qasterlei qarauyna múmkindik jasaimyn, – dedi.

Osyny aitty da, qabyrǵa suretterdi qazdyra bastady.

Zatynda, ertedegi tas úńgirlerdi jasaushylar aldymen úńgirdi qazyp alyp, sodan soń suǵa jińishke talshyq qosyp ilengen laidy qabyrǵasyna jaǵyp, kepkennen keiin ústine bir qabat gips júrgizip, suretshilerge suret saldyrǵan eken. Múny Daguguyńyrui jaqsy biletin.

Ol qabyrǵa suretterin bólshektep alu úshin erte bastan daiyndyq kórgen. Aldymen qabyrǵa suretterdiń tamasha bólikterin tańdap alyp, betin ótkir pyshaqpen tórtbúryshtap tildi. Sosyn búǵan arnaiy jasap ákelgen plasterdi jabystyryp, qabyrǵa suretterin onyń betimen birge júlyp ala bastady.

Alynǵan suretterdi aldyn ala ázirlengen júqa taqtaidan jasalǵan qysqyshtarǵa qysyp, odan soń jáshikterge sala berdi.

Daguguyńyrui Qúmtur Myń úńgirinen qyruar qabyrǵa suret alyp ketti. Onyń ústine búlinip qalǵan birsypyra músinder men aǵashtan oiylǵan kishkentai budda beinelerin de jinap aldy. Osydan soń ol Bai audanynyń Qyzyl Myń úiine jáne Kúshar mańyndaǵy birneshe tas úńgirge bardy.

Eki aidan astam uaqyt ótti. Olar sansyz qabyrǵa suretterin júlyp aldy – aǵash jáshikter úilerdi lyq toltyrdy.

Biraq Daguguyńyruidyń kóńili múnymen de kónshimei, Jueshyan SHiuńǵa bylai dedi:
– Biz búl óńirdegi myń úilerdi túgel araladyq. Tek “Úly Tań patshalyǵynyń Batys óńir esteliginde” jazylǵan Ju Kuli púthanasyn ǵana taba almadyq.

– Ol ertedegi Kúshar eliniń eń úlken púthanasy ǵoi, — dedi Jueshyan SHiuń.

– SHuanьzań hazret óziniń “Úly Tań patshalyǵynyń Batys óńir esteligi” atty eńbeginde búl púthananyń astananyń batys-soltústigine qarai 40 shaqyrym jerde ekenin jazǵan. Biraq Tań dáuirindegi Kúshar eliniń astanasy qai jerde bolǵanyn anyqtau qiyn. Áueli sol handyq astanasynyń ornyn tabu kerek. Sonda ǵana púthananyń ornyn dál tabamyz!

Jueshyan SHiuńnyń jasaǵan taldauyn tyńdaǵan Daguguyńyrui basyn izedi:
-abudyń ózi de mashaqat is. Men keshe bireuden Sobash ózeni mańynda bir kóne qala bar ekenin estidim. Kólemi úlken deidi. Solai baryp kóreiik. Tipti Tań dáuirindegi qala bolmaǵan kúnniń ózinde de keibir mádeni búiymdar tabarmyz, – dedi.

Kelesi kúni olar tobyn bastap Sobash ózeni boiyndaǵy baiyrǵy qalaǵa baryp “tekseru” júrgizdi.

Kelesi kúni olar tobyn bastap Sobash ózeni boiyndaǵy baiyrǵy qalaǵa baryp “tekseru” júrgizdi.

Búl baiyrǵy qalanyń kólemi rasynda úlken eken. Aǵyny qatty Sobash ózeni búl baiyrǵy qalany ekige bólip jatyr. Qúrylystardyń kóbi qirap qalypty. Qiraǵan qaldyqtardan qalanyń kezinde qanshalyqty shalqyǵany baiqalady.

Daguguyńyrui adamdaryn bastap qazyp, aqtaryp júrip, birneshe kúnniń ishinde brahmi jazuymen jazylǵan budda tomynyń qaldyqtaryn, sondai-aq Tań dáuirinen de ilgeri soǵylǵan aqshalardy jáne sary mystan qúiylyp jasalǵan kishkentai budda músinin tauyp aldy.

Daguguyńyrui qaita-qaita taldau júrgizu arqyly búl jerdiń handyq astana emes, qaita púthanaǵa úqsaitynyn sezine berdi. Al eger púthana bolsa — kólemi óte úlken edi. Tarihta kólem jaǵynan múndai púthanamen teńese alatyndary kemde-kem bolatyn.

Ol oilana kele:
– Dúrys, búl Jukli púthanasy emes pe osy? — dedi.

“Úly Tań patshalyǵynyń Batys óńir esteliginde” jazylǵandai, búl púthanany ózen ekige jaryp ótedi, sondyqtan ol shyǵys jáne batys bolyp bólinedi delingen. Taǵy sol eńbekte: “SHyǵys Jukli púthanasynda úlken tas bar, oǵan Budda áulieniń ayaǵy tigen” dep jazylǵan edi.

Osy oiy kelgende Daguguyńyruidyń kózi jainap ketti. Ol ózenniń shyǵys jaǵyna ótip, “qas tasyn” izdeu kerek dep sheshti. Eger sol tasty tapsa, búl baiyrǵy qalanyń Jukli púthanasy ekenin dáleldei alar edi. Eshqandai deregi joq handyq astanany izdep ne kerek, bastysy — púthananyń ózi tabylsa jetkilikti emes pe?

Daguguyńyrui adamdaryn bastap ózennen ótti de, zertteudi bastady. Olar budda kitaptarynyń qaldyqtaryn, kishkentai músinderdi tauyp aldy. Búdan bólek, mújilip, qirap jatqan dualdardyń arasynan ásem syzylǵan budda qabyrǵa suretterin kórdi.

Búl suretter sonshama ashyq, boyauy áli ketpegen, tabiǵi ári san aluan reńkti edi. Adam beineleriniń bet-pishini men kiim-keshekteri aiqyn kórinip, kórgen janǵa áserli túisik tudyrady. Búl — Qytaidyń ejelgi suret salu mektebi men Kúshardyń beineleu dástúriniń sheberlikpen toǵysqan úlgisi bolatyn.

Búǵan qatty quanǵan Daguguyńyrui búl qabyrǵa suretterdi adamdarǵa jinatyp, jáshikterge saldyrdy.

Osy kezde ol ózenniń shyǵysyndaǵy osy “baiyrǵy qalanyń” da púthana ekenine tolyq kóz jetkizdi. Endi ol qasyndaǵy adamdardy qasietti “qas tasyn” tezirek tabuǵa júmyldyrdy.

Alaida olar barlyq jerdi aqtaryp shyqsa da, álgi qasietti tastyń kóleńkesin de kóre almady.

Sonymen, Daguguyńyrui búl baiyrǵy qala — Jukli púthanasy ma, joq pa — degen másele jóninde naqty bailamǵa kele almai qaldy.

Bálkim, ol qasietti tasty basqa bireuler búryn alyp ketken shyǵar.

Biraq ol búny bilmeitin.

Osylaisha onyń “Budda áulieniń tabany tigen qas tasy” dep izdegen jádigeri júmbaq kúiinde qaldy.

Daguguyńyrui bastaǵan japon “zertteushileri” Qashqardan Kúsharǵa deiingi ólkelerdegi myńdaǵan jyldyq mádeni múralardy “ǵylymi zertteu” degen jeleumen tonap, Japoniyaǵa alyp ketken.

Olar úrlap áketken qabyrǵa suretter men músinderdiń kóbi búginde Tokio men Kioto múrajailarynda saqtauly. Al Qúmtur men Kúshardaǵy úńgirler bos, qabyrǵalary úńireiip, únsiz túr.

Daguguyńyrui úshin búl “mádeni olja” bolsa, jergilikti halyq úshin – mádeni jara edi.
Al “Budda tabany tigen qas tas” sol kúii tabylmai, ǵasyrlar qoinauynda júmbaq bolyp qala berdi…

Qajet ANDAS

“Q-Andas” aqparattyq agenttigi

Jalǵasy bar…

5 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 15
Әбу Насыр әл-Фараби мен Конфуций философиясындағы ел билеу тәсілі
Eltaný

Ábu Nasyr ál-Farabi men Konfutsii filosofiyasyndaǵy el bileu tásili

August 31, 2026
Мемлекет тұтастығын нығайтқан Чао Цо
Eltaný

Memleket tútastyǵyn nyǵaitqan CHao TSo

August 31, 2026
Жяй ілімі
Eltaný

Jyai ilimi

August 31, 2026
Жиңди тағылымы
Eltaný

Jińdi taǵylymy

August 31, 2026
Хан әулетінің негізін қалаушы – Лю Бан
Eltaný

Han áuletiniń negizin qalaushy – Lyu Ban

August 31, 2026
ЛИ СЫ Қытайды біріктіру идеологиясының сәулетшісі
Eltaný

LI SY Qytaidy biriktiru ideologiyasynyń sáuletshisi

August 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz