Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Өлкетану Тұлғатану

Нығымет Мыңжани: қазақ тарих ғылымының іргетасын қалаған ғалым

ХХ ғасырдың екінші жартысында Шыңжаң өлкесіндегі қазақ зиялыларының арасынан ғылым мен мәдениеттің дамуына зор үлес қосқан ірі тұлғалардың бірі – Нығымет Мыңжани. Ол – тарихшы, тіл маманы, әдебиетші, аудармашы әрі отаншыл қайраткер. Ғылым жолында 50 жылдан астам еңбек етіп, қазақ халқының тарихы мен мәдениетін зерттеуге өлшеусіз үлес қосты. Нығымет Мыңжанидың еңбектері арқылы қазақ халқының ежелгі тарихы, этнографиясы мен тілі жаңа ғылыми биіктікке көтерілді.

admin
2025/10/28
Тұлғатану
0
Нығымет Мыңжани: қазақ тарих ғылымының іргетасын қалаған ғалым

Нығымет Мыңжанидың ғылыми жолы 1940-жылдары басталды. 1946 жылдан бастап Шыңжаңдағы тарихшы мамандармен бірге түрлі ғылыми жиындарға қатысып, қазақ тарихы туралы пікірлерімен көзге түсті. Сол кезеңде жазылған «Қазақ тарихының дерегі» атты еңбегі оның қазақ халқының шығу тегі мен этникалық қалыптасуын ғылыми тұрғыдан талдауға алғаш қадам жасағанын көрсетті.

Кейін бұл зерттеулер негізінде «Қазақтың қысқаша тарихы» атты көлемді еңбек дүниеге келді. Бұл кітапта ғалым қазақ этносының қалыптасуы, ру-тайпалық құрылымы, шаруашылығы мен мәдениеті, көрші халықтармен қарым-қатынасы, патшалық Ресейдің отарлау саясаты сияқты мәселелерді нақты деректер арқылы талдады. Еңбектің ғылыми және отаншылдық маңызы ерекше жоғары бағаланып, қытай және қазақ зиялылары тарапынан кеңінен қолдау тапты.

Нығымет Мыңжани тек тарихшы ғана емес, сонымен қатар қазақ этнографиясының білгір маманы болды. Ол қазақ халқының шежіресін, рулық құрылымын, таңба мен ұран жүйесін, тұрмыс-салт дәстүрлерін зерттеп, бұл бағыттағы деректерді жүйелеп жазды.

«Диуани лұғат ат-түрік» ескерткішін қазіргі қазақ тілімен салыстыра зерттеп, қазақ тілінің тарихи тамырларын айқындады. Сонымен қатар, «Қазақ тілінің тарихына шолу», «Қазақ тіл жазуының тарихы туралы түсінік» сияқты еңбектері тіл ғылымында маңызды орын алды.

Ғалым қазақ тіліндегі ғылыми терминдерді қалыптастыру мен әдеби норманы орнықтыру ісінде де белсенді қызмет атқарды. Ұлттар баспасында еңбек еткен жылдары қазақ тілін дамыту, жаңа атауларды жүйелеу бағытында іргелі жұмыстар жүргізді.

Нығымет Мыңжани көркем әдебиет саласында да айтарлықтай мұра қалдырды. 1938 жылдан бастап әңгіме, драма, өлең, поэма жазумен айналысты. Оның «Жауынгер семья», «Тұрмыс тілшісі», «Қарлығаш» шығармалары сол дәуірдегі халықтың тұрмыс-тіршілігі мен рухани дүниесін көркем тілмен бейнеледі.

Сонымен қатар ол аудармашылық өнерімен де танылды. Лу Шүннің шығармаларын, қытай классикасындағы «Қызыл сарай түсі», «Су бойында» сияқты көлемді романдарды қазақ тіліне аударды. Бұл еңбектер қазақ оқырмандарына әлем әдебиетінің жауһарларын ана тілінде танып-білуге мүмкіндік берді.

Нығымет Мыңжани өз өмірінің ауыр да күрделі кезеңдерін бастан өткерді. 1960–1970 жылдардағы саяси қуғын-сүргін кезінде түрмеге қамалып, кейін ақталған соң да ғылым жолынан таймады. Ол ешқандай кек сақтамай, керісінше, халық мүддесі мен ғылым дамуы үшін адал еңбек етті.

Ол тарихты бұрмалауға қарсы тұрды, әсіресе, патшалық Ресейдің қазақ жерін отарлау саясатын батыл сынға алып, тарихи әділеттілікті қалпына келтіруге күш салды. Бұл бағыттағы мақалалары мен баяндамалары оның отаншылдық рухының айғағы.

Нығымет Мыңжани – қазақ халқының тарих ғылымындағы ірі тұлға. Ол өзінің өмірін туған халқының рухани жаңғыруына арнап, артында мол мұра қалдырды. Ғалымның еңбектері тек Шыңжаң мен Қазақстандағы емес, күллі түркі әлеміндегі түркология мен тарих ғылымының дамуына зор ықпал етті.

Нығымет Мыңжани – тек ғалым емес, ұлттың жадын сақтаушы, мәдени мұраның қорғаушысы, ұрпаққа өнеге қалдырған ірі қайраткер. Оның еңбектері мен өмір жолы бүгінгі және келер ұрпаққа – ғылым мен ұлт алдындағы адалдықтың мәңгілік үлгісі.

“Жетісу” өлкетанушылар орталығы” ҚБ осыдан былай “Нығметтану” мәселесімен арнайы айналысатын болады.

Қажет Андас,

“Q-andas” ақпараттық агенттігі.

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 70
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
Тұлғатану

«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
Тұлғатану

Төккен тердің қадірі

August 31, 2026
Ұстаз ананың хаты
Тұлғатану

Ұстаз ананың хаты

August 31, 2026
Бегзат өмір
Тұлғатану

Бегзат өмір

August 31, 2026
Қайырымдылықтың қайыры мол
Тұлғатану

Қайырымдылықтың қайыры мол

August 31, 2026
Ырысы тасыған әулет
Тұлғатану

Ырысы тасыған әулет

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz