Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Өлкетану Қасиетті жерлер

«Үйтас» петроглифтері

admin
2026/08/30
Қасиетті жерлер
0
«Үйтас» петроглифтері

Талдықорғанның іргесіндегі «Үйтас» саяжайындағы петроглифтерін ең алғаш рет 2010 жылы “Үйтас” саяжай қоғамынан саяжай учаскесін алып, құрылыс сала бастаған зейнеткерлер Қажыомар Қылымов пен Тұрар Кеншілікова байқап, Талдықорғандағы М. Тынышпаев атындағы музей қызметкерлеріне жүгінеді. Музей қызметкерлері суреттер қола дәуіріне жатады деп болжап, 2011 жылы «Әлкей Марғұлан атындағы Археология институтының тарих ғылымдарының докторы Алексей Марьяшевті шақырады. Оны 2012 жылы “Археологиялық сараптама” ЖШС-нің мамандары да зерттеді.

Зерттеулер петроглифтердің тарихи құндылығын растады. Барлығы Қаратал өзенінің оң жағалауындағы саяжай аумағынан 300-ге жуық сурет табылды. Оның ішінде белгілер, ешкілер, қошқарлар, түйелер, бұғылар, адамдар бейнеленген. Бір қызығы, мұндағы бақша иелері керамика мен тас құралдарының қалдықтарын да тапқан.

 

Петроглифтері бар қасиетті орын Қаратал өзенінің оң жағалауында екінші Жайылма террасасының жартастарында орналасқан. Жартастағы суреттер батыс-шығыс өсі бойымен созылған үш жартасты жоталарға, Оңтүстік экспозициясы бар тақталарға, өлшемдері 30х40 см-ден 0,6 х 1,5 м-ге дейін шоғырланған. Петроглифтер жартастарға 3-4 мм тереңдікте ұсақ және ірі нүктелік нокаут техникасымен салынған. Суреттердің өлшемдері 5х8 см-ден 20х30 см-ге дейін. Жартастарда белгілер, кілемдер, қаздар, жылқылар, түйелер, бұғылар мен адамдар бейнеленген. Бірқатар композициялар дөңгелек пішінді шұңқырлармен бірге жүреді. Ең айшықты сюжеттік композициялар жоғарғы және орта жартас жоталарында кездеседі. Жартастарға сурет салу стилі мен техникасы бойынша олар қола дәуіріне жатады.

Олардың ішінде күн белгісінің жоғарғы жотасының шығыс ұшындағы үш концентрлі шеңбер түріндегі кескін ерекше көзге түседі. Оның жанында ұзын пішінді үлкен тесік болды. Қасиетті орынның сол бөлігінде концентрлі шеңберлер түрінде күн бейнесімен бірге антропоморфты тіршілік иесінің бейнесі бар. Ортаңғы деңгейдің шығыс тақтасында дөңгелек тесіктермен қоршалған көзілдірік пен ешкінің фигуралары бекітілген. Бір қызығы, саяжайдағы қасиетті орынның сол бөлігінен тас құралдары дәуіріне тән қыш ыдыстардың сынықтары да табылған. Жоғарғы бөліктің қалған бөлігінде және толығымен тесіктермен жабылған, мүмкін жартаста да құрбандық шалу рәсімі бейнеленген болар. Батыс бөлігіндегі жақпар тастарда ешкілер мен бұғылар бейнесі байқалады. Петроглифтердің негізгі тобының төменгі деңгейінен батысқа қарай 50 метр жерде ескерткіштің екінші тобының суреттері тікелей Қаратал өзенінің оң жағалауындағы жартаста орналасқан. Бірнеше тақтайшадан аң аулау көріністері, қолында таяқшасы бар 5 антропоморфты бейне және адамдар мен жануарлардың жеке бейнесі табылды. Жартастағы суреттердің жалпы саны 300-ге жуықтайды. Саяжай тұрғындарының айтуынша, олардың кейбіреуі учаске ХХ ғасырдың 70-90 жылдары саяжайларда үй салу кезінде құрылыс материалы ретінде пайдаланылып, жартас суреттері жойылған.

Петроглифтердің географиялық координаттары: N 44°57’27,3″ E 078°25’49,6″ ALT-680 м. Мұнда бейнесі анық болмаған кейбір жыртқыш мысық тұқымдас жануардың бейнесі де шалынады. Зерттеушілер оны барыс болуы мүмкін деп қарайды. Демек, өз кезінде бұл жерде барыс өте көп тіршілік еткендігі белгілі. 2011 жылы Алексей Марьяшев осы петроглифтерді жіктеумен айналысты. Қазір бұл петроглифтер мемлекет қорғауына алынып, елдің рухани қазынасын байтты.

“Q-Andas” ақпараттық агенттігі

5 2 votes
Рейтинг статьи
Қаралым 48
Қаратал алқабындағы өзендер
Қасиетті жерлер

Қаратал алқабындағы өзендер

August 31, 2026
Қора шатқалы
Қасиетті жерлер

Қора шатқалы

August 31, 2026
Дауылбай тауы
Қасиетті жерлер

Дауылбай тауы

August 31, 2026
Мүнидың зираты
Қасиетті жерлер

Мүнидың зираты

August 30, 2026
Мұзарт асуы
Қасиетті жерлер

Мұзарт асуы

August 30, 2026
Сөк сұлтан Абылайханұлы
Қасиетті жерлер

Сөк сұлтан Абылайханұлы

August 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz