Бала күніміз жұпыны ғана ауылда өтті. Бір-біріне жапсарлай салынған там үйлердің арасын бес-алты тоқты-торпақ, бір-екі сауын сиыр сиятындай айналасы шарбақпен қоршалып, жүгерінің сабағымен қымталған, төбесіне бөрене төсеп, шөп жинайтын мал қора бөліп тұратын. Көсіліп жатқан кең даладағы шағын ауылдың неге солай үйлерін бір-біріне міңгестіріп салатынына қазір таңғаламын.
Бізбен Жамалқан деген апамыз көрші тұрды. Ол кісінің көп етіктіні көзге ілмей, көн етіктіден жолы болмай, отырып қалған Балқадиша деген қызы болды. Өзі де қара торының әдемісі еді.
Қызық кешке мал жағағанда басталатын. Қолымыздағы малдарды суғарып, қораға кіргізген соң түнде жейтін шөп салатынбыз. Ол кезде шөпті қораның үстіне жинаймыз. Мен жерде тұратынмын да інім қораның төбесінен шөп алып беруге көтерілетін. Қай сайтан түртетінін кім білсін. Қораның төбесіне шыға бере:
Дегенде Балқадиша, Балқадиша,
Күйеуің сексен бесте шал Қадиша, – деп әндете жөнеледі. Оның дауысы шыға бергенде шешей:
– Қу, қыршын, қазақтың әні құрып қалды ма басқасын айт. Көршілерден ұят болады, – деп айғай салады.
Оны інім құлағына ілмейді. Балқадишаның басқа шумақтарын айтсада болады ғой. Жоғарыдағы екі жолды қайта, қайта айтады. Шыдамы таусылған шешей босағадағы тал шыбықты ала салып, інімді қораның төбесінен қуып түседі. Солқылдаған шыбық оңдырсын ба, балтырдан бір-екі тиген соң інім қораның қараңғы қуысына барып тығылып, еңкілдеп жылап отырады. Біресе төбеге шығып, біресе жерге түсіп, малдың кешкі азығын салып біткенше оныңда ауруы тарап, ашуы қайтады. Бұл іс ертесі кешке тағы басталады. Інім жазаланып, осы ән қайдан шыққан деп мен қапаланамын.
– Басқасын айтсаң айт. Күйеуің сексен бесте шал Қадиша дегенді айтпашы, – деп ініме мен де зекимін.
– Жарайды, айтпаймын, басқа жерін айтамын, – деп уәде бергенімен ертесі қораның төбесіне шыға бергенде менің ескертуімді де, шешейдің шыбығының ащы дәмін де ұмытып кетеді.
Бұл сол жылы қыс бойы жалғасты. Жаз шыға Балқадиша үйленді. Сексен бестегі шалға емес, өзінің теңін тапты. Бір қызығы, інім де содан бастап Балқадишаны айтпайтын болды.
… Балқадиша әнін тыңдап отырып, сол тәтті күндер еске оралды. Шіркін-ай, қызығы мен қырсығы бітпейтін бала кездер-ай!
Қажет АНДАС
«Q-andas» ақпараттық агенттігі.
