Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Қажет дерек

Қырғыз бауырларыма

admin
2026/08/30
Қажет дерек
0
Қырғыз бауырларыма

Басы:

…. Барша халықтарға бостандық тиді. Тар заман кетті, кең заман келді Бұрынғы залым үкімет жоғалып, жаңа үкімет болды деп ушбу уақытты әр уруу халық қарекет қылып жиылыш куруп кеңеш жазап, мұғалімдер жиналысы деген болады ушбу қыркүйек айында, оған жаратымды адам жиберемиз, “федерация” аламыз, яғни езимизче бөтен болып өз тизгинимизди езимиз аламыз деп тынгымай жатыпты.

Енди бөтенди неғылалык, “еркек баланы туурап қыз бала қолына сиеди” дегендей болмайық. Осы езимиз мен күні кече ғана айтысып – тартысып бip даражада жүрген мынау қазақ ағайындар өздеринен билимдилері чигып ошол ел билгендиң бәрінде билип, бәрінде қылып жатыр. Осы кезде қазақтың адамының алды Петрофадқа барып жаңы хукиметтиң алдында доклад сөздерин айтып жанада өздериниң газет – журналдарын 138 шығарып, илгери дилжип (?) бара жатыр. Ал енди біздің қырғыздың башдық адамдары “Тең тууғандан ким тууған” дегендей журттың артта қалғанын ескрмей уйлеринде. Мен манап едим деп, көрпешке қарамай аяғын созып ақымақ, болуп факыр асина зурақ қылып, ушбу кезде болып жатқандай ишлерден хабарсыз доңыздай болып семирип үйінде ұйықтап жатыр.

Жақында мен қазақтың “Қазақ” намли газетиниң 532 – шi нөмірін оқып көрдім. Қазақ – қырғыз болып Русияға қараған жерде алты – жеті миллион болады. Жашы 20 – дан жоғарқы адамдардан әр екi жүз мыңнан бip өкіл Учредительное Собранияға сайланып жіберілді. Соған қарағанда қазақ – қырғыздан қырық шамалы өкілдер сайланып барса керек депти. Жанада шоған жаратылды адам деп 43 адамның намын жазыпты. Ичинде бир кыргыздың да намы жазылмапты.

Қырғыз бауырларым! Билсек бул бизге өлим, кемдик. Агар да қазақ – қырғыздың жалпы санында төрттен бири қырғыз болғанда бизден Учредительное Собранияға он адам барса керек. Адамымыз жоқ деп бармай қалсақ уят. “Жаяудың кәдірін атлы білмес, аш кәдірін тоқ білмес” дегендей біздің хал – ахуалымызны ешкім айтпас, адам қатарынан чығып, четте қалып қалармыз. “Бала жыламай емчек жоқ” дегендей өзимиз харекет қылмасақ қырғыз бар деп биреу айтмастан, ескерусиз қалып, сыртымыздан биреу сатып, биреудиң қолында құл болып кетермиз.

Ушбу уақтида Русия қол алдында әр қилы халық бар. Солардың ең билимсизі, ичинен оқуған адам чықпаған қараңғылықта қалған халық биздиң қыргыз екен. Биздиң қырғызны ички Русияда “дикокаменный киргиз”, яғни жауай ташақ, қырғыз дер екен. Енди биз шол жауай ташақ дегенине мәз болмастан бip қауым халық екеніміз Жети судағы, Ферғанадағы, Сырдариядағы ұйым бөтен жайдағы қырғыз болып биригип тұрып бир жайға бас қосып ичимизден 3 – 4 адамны сайлап шол қазақ ағайындардың багичдериниң (?) ичинде тұрып, сөзин естип, қалғанын бирге ичтесип тұр деп жиберсек жақщы болар еди. Ол уақытта өзимиз биригип талаптанып тұрсақ “Қазақ” газетинде мынау қырғыз туысқандарымыздың көңіліне келмесін деп жаңа сидай (?) адам намын жазарда бирер – жарым биздин адамымызды да ic билмесе де жазып кояр еди.

Төреқұл Жанұзақов

 

Редакциядан. Мақала егесі Төреқұл мырзаның бұл сөзін орынды таппаймыз және  орындалғанынан болып отырғанымыз жоқ, Орынсыз өзін бөлек санап отырған Төреқұл бауырымыз өкпелеп қалмасын деп бастық. Болмаса қазақ – қырғыз деп бөлуіміздің орны жоқ, бөлуге себеп те бола қойған жоқ. Қазақта қыз баласының жазғанының бәpi айнымай болып қалып, қырғыз бауырларымыз олжадан құр қалғанын біз білмейміз. “Ол жиын осындай болса қайтар еді” деген жоба неге түзеліп неге бұзылса керек. Күйеу болса, қыз дайын деп, адам табылса ic көп, қызмет жетерлік.

 

«БІРЛІК ТУЫ» № 5, 12 тамыз,1917 Ж.

Түп нұсқа араб харпінде

Аударған Қажет Андас

 

 

БРАТЬЯМ КИРГИЗАМ

 

Всем народам досталась свобода. Старое ушло в небытие, наступило новое время. Старое коварное Правительство сгинуло, пришло новое Правительство. И все народы проводят собрания, создают комитеты, советы.

В сентябре состоится Учредительное собрание, народы собираются послать туда своих представителей, хотят требовать «федерацию», т.е. «будем жить сами, свои болячки будем лечить сами» – говорят они и не теряя времени и сил работают принимают меры.

Не будем обсуждать другие народы. Как говорят: «мальчик писает стоя, а девочка на руки», не будем как девочки. Посмотрите на казахов, братьев наших, которые всегда рядом с нами, на одном уровне. Их пресвященные активисты, деятели делают все для своего народа. В эти дни казахи направляют своих представителей в Петроград, для доклада о положении своего народа новому правительству. Издают газеты – журналы, движутся вперед. А что делают наши деятели. Они не думают, что киргизский народ  отстал от других. Они с головой укрывшиись одеялом , довольные тем, что сыты, спокойно спят, а между тем ноги – то не укрыты этим одеялом, они не шевелятся, не принимают никаких мер для улучшения жизни киргизов.

Недавно я прочитал казахскую газету «Казах» №532. Казах-киргизов присоединенных к России –  7 миллионов. Их каждых 2000 человек старше 20-ти лет один представитель избирается в Учредительное собрание. Исходя из этого от киргиз-казахов получается внушительное представительство. В газете опубликован список 43-х избранных представителей. Среди них нет ни одного киргиза. Братья-киргизы – это для нас позор. Если киргизы составляют ¼ часть киргиз-казахского народа, то от киргизов должно быть десять человек. Что, у нас нет достойных людей? «Конный не уразумеет пешего, сытый не уразумеет голодного». О нас никто не замолвит слово, о нас никто не побеспокоится. Как-бы не отстать, и не остаться в стороне. Как говорят «Если дитя не заплачет, мать не накормит». Если мы сами не побеспокоимся о своем будущем, никто и не вспомнит, что есть такой народ – киргизы. Будем забыты, будем всегда в услужении у других.

В настоящее время в подчинении у России есть много разных народов. Среди них самым отсталым, самым невежественным, самым безграмотным, не имеющим ни одного просвещенного деятеля – является киргизский народ. Во внутренней России нас называют «дикокаменными». Киргизы Семиречья, Ферганы, Сырдарьи и других мест должны объединившись, включить в состав представителей (делегатов) казахов-братьев 3-4 человека, для защиты наших интересов в Учредительном Собрании в Петрограде. Это было бы очень хорошо.

Газета «Казах» из-за уважения к нам опубликовало бы новый список с дополнениями, включив в него имена наших представителей.

Торекул Жанузаков.

 

От редакции: Мы не считаем правильным мнение автора этой статьи – Торекула Мырза, мы напечатали эту статью, чтобы наш брат Торекул не подумал, что мы не обращаем на него  и на киргизов никакого внимания.

Мы никогда не делили наш народ на казахов и киргизов и на это нет никаких оснований, мы всегда были киргиз-казахским народом. Мы не знаем случая чтобы братья – киргизы оставались в стороне. Какие-бы беды не постигали киргизов, казахов. У нас всегда единая позиция в отношении киргизов и казахов, не разделяем народы и защищаем интересы киргиз-казахов.

Газета «Бирлик Туы» №5, 12 августа 1917 года.

Материал подготовлен по переводу Кажета Андaса.
Перевод на русский язык
– Сабыржан Калиев.
Источник: информационное агентство “Q-Andas”.

Жалғасы бар…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Қаралым 57
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Қажет дерек

Талдықорғандағы көне кинотеатрлар

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Қажет дерек

Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?

September 24, 2026
45 тағдыр
Қажет дерек

45 тағдыр

September 8, 2026
We Still Study the National Liberation Uprisings
Қажет дерек

We Still Study the National Liberation Uprisings

September 5, 2026
Қажет дерек:  БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ
Қажет дерек

Қажет дерек: БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Қажет дерек

Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz