Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Андас Омарақын ізімен

Қызайлар арасында кең таралған қанатты сөздер

admin
2026/08/31
Андас Омарақын ізімен
0
Қызайлар арасында кең таралған қанатты сөздер

Қысқа күнде қырық рет жанын берген Байеке(1)

1) Байеке болыс  Жазыбай ұлы (1816-1890) – Қызайларды Ілеге бастап келген елағаларының бірі. Қызайлар Ілеге келгеннен кейінде Ресей қазақтарымен ортада дау-жанжал басылмайды. Байеке осы дау-шарға көп аралысып, үш рет төбе би болған адам.

Бір рет Шыбар тобылғы съезіне Байеке барымта, ұрлық, жер дауы, жесір дауына қатысты 40 түрлі дәлел жинап барады. Сонда албанның болысы Жәмеңке: «Осы айтқанымның бәрі шын деп ағын суды 40 рет аттап өтсең дауыңның төлемін беремін», – дейді. Сонда Байеке:

– Елім үшін тудым, жұртым үшін күйдім, – деп ағын суды қырық рет кешіп өтіпті.

Дауда жеңілген Жәменке болып, күйіп кетіп, қолындағы таяғымен Байекенің кеудесін түртіп қалғанда кеудесіндегі болыстық белгі тасы сынып кетеді. Жәменкенің бұл ожарлығы өзіне мін болып, даудың төлемін еселеп қайтарады. Бұл жайт Таңжарық пен Қойдымның айтысында да айтылады.

Қойдым:

Қызайда Жаменкедей кісі бар ма,

Сындырған Байекенің тасын ұрып.

Арада албан, суан болмағанда,

Байекені өлтірер ед асып, ұрып, – дегенде, Таңжарық:

Мақтама Жаменкеңді көз көрмеген,

Николой ол уақытта өзгермеген.

Жиылып үйсін, Найман съезд құрса,

Байеке тірі жанға сөз бермеген, – дейді.

«Қысқа күнде қырық рет жанын берген Байеке» деген сөз осыдан қалған.

 

Байекенің төрт біткені

Байеке болыс айналасындағы адамдарға.:

«Өлшенсе де теңшелмеген дүние көп,

Біреулерге тез біткен,

Біреулерге көз біткен.

Біреулерге сөз біткен,

Біреулерге без біткен.

Қалғанын жағдайыңа қарай біле жатарсың», – дейді екен. Кейін бұл сөз ел арасында «Байекенің төрт біткені» деген атпен тарап кетеді.

 

 Аспанда бір құдай, жерде қара Тұрысбай

Тұрысбай Аңсарұлы (1870-1940) Қызайдың маман руынан шыққан белді зәңгі. Ол кісі тірлігінде құсбегі болған екен. Түз тағыларын аулап, елін қамдап отырады екен. Егер бір қыран құсты көзі шалса, оны қолына қондырмай тағат таппайтын көрінеді. Сол ерекшелігін қарап, ел осындай нақыл шығарған.

 

Жан қалса Жансарбай(1) мен Мәшіден(2) қалады

Жансарбай (1851-1946) Қызайдың шәкіл руынан шыққан емші. қылтамақты емдеп жазған білікті адам болған.

Мәші де Қызайдың шәкіл руынан шыққан. Жансарбаймен қатар жасаған емші, көреген адам болған.

Сол тұста тағы да: «Шәкілден ұл туса, домбырасын ала туады» деген де қанатты сөз қалған. Өйткені, шәкіл руы өзі аз тараған болса да, бақсы, балгер, әнші, күйшілер көп шыққан ауыл.

 

 

Дереккөз: Тарих талғарында [Мәтін] : (Тарихи зерттеулер, эссе, мақалалар) / А. Омарақын- Талдықорған : [б. ж.] , 2022.– 500 дана . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-т.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-том .– 287 б., суретті .    

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” ақпараттық агенттігі

Жалғасы бар…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Қаралым 20
Қышқыш қалай жасалған?
Андас Омарақын ізімен

Қышқыш қалай жасалған?

August 31, 2026
Адамның пайда болуы
Андас Омарақын ізімен

Адамның пайда болуы

August 31, 2026
Күн және жұлдыздар
Андас Омарақын ізімен

Күн және жұлдыздар

August 31, 2026
كۇن مەن جەر
Андас Омарақын ізімен

Күн мен жер

August 31, 2026
Аспанның биіктеуі
Андас Омарақын ізімен

Аспанның биіктеуі

August 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
Андас Омарақын ізімен

Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz