Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت انداس وماراقىن ىزىمەن

قىزايلار اراسىندا كەڭ تارالعان قاناتتى سوزدەر

admin
2026/02/27
انداس وماراقىن ىزىمەن
0
Қызайлар арасында кең таралған қанатты сөздер

قىسقا كۇندە قىرىق رەت جانىن بەرگەن بايەكە(1)

1) بايەكە بولىس  جازىباي ۇلى (1816-1890) – قىزايلاردى ىلەگە باستاپ كەلگەن ەلاعالارىنىڭ ءبىرى. قىزايلار ىلەگە كەلگەننەن كەيىندە رەسەي قازاقتارىمەن ورتادا داۋ-جانجال باسىلمايدى. بايەكە وسى داۋ-شارعا كوپ ارالىسىپ، ءۇش رەت توبە بي بولعان ادام.

ءبىر رەت شىبار توبىلعى سەزىنە بايەكە بارىمتا، ۇرلىق، جەر داۋى، جەسىر داۋىنا قاتىستى 40 ءتۇرلى دالەل جيناپ بارادى. سوندا الباننىڭ بولىسى جامەڭكە: «وسى ايتقانىمنىڭ ءبارى شىن دەپ اعىن سۋدى 40 رەت اتتاپ وتسەڭ داۋىڭنىڭ تولەمىن بەرەمىن»، – دەيدى. سوندا بايەكە:

– ەلىم ءۇشىن تۋدىم، جۇرتىم ءۇشىن كۇيدىم، – دەپ اعىن سۋدى قىرىق رەت كەشىپ ءوتىپتى.

داۋدا جەڭىلگەن جامەنكە بولىپ، كۇيىپ كەتىپ، قولىنداعى تاياعىمەن بايەكەنىڭ كەۋدەسىن ءتۇرتىپ قالعاندا كەۋدەسىندەگى بولىستىق بەلگى تاسى سىنىپ كەتەدى. جامەنكەنىڭ بۇل وجارلىعى وزىنە ءمىن بولىپ، داۋدىڭ تولەمىن ەسەلەپ قايتارادى. بۇل جايت تاڭجارىق پەن قويدىمنىڭ ايتىسىندا دا ايتىلادى.

قويدىم:

قىزايدا جامەنكەدەي كىسى بار ما،

سىندىرعان بايەكەنىڭ تاسىن ۇرىپ.

ارادا البان، سۋان بولماعاندا،

بايەكەنى ولتىرەر ەد اسىپ، ۇرىپ، – دەگەندە، تاڭجارىق:

ماقتاما جامەنكەڭدى كوز كورمەگەن،

نيكولوي ول ۋاقىتتا وزگەرمەگەن.

جيىلىپ ءۇيسىن، نايمان سەزد قۇرسا،

بايەكە ءتىرى جانعا ءسوز بەرمەگەن، – دەيدى.

«قىسقا كۇندە قىرىق رەت جانىن بەرگەن بايەكە» دەگەن ءسوز وسىدان قالعان.

بايەكەنىڭ ءتورت بىتكەنى

بايەكە بولىس اينالاسىنداعى ادامدارعا.:

«ولشەنسە دە تەڭشەلمەگەن دۇنيە كوپ،

بىرەۋلەرگە تەز بىتكەن،

بىرەۋلەرگە كوز بىتكەن.

بىرەۋلەرگە ءسوز بىتكەن،

بىرەۋلەرگە بەز بىتكەن.

قالعانىن جاعدايىڭا قاراي بىلە جاتارسىڭ»، – دەيدى ەكەن. كەيىن بۇل ءسوز ەل اراسىندا «بايەكەنىڭ ءتورت بىتكەنى» دەگەن اتپەن تاراپ كەتەدى.

اسپاندا ءبىر قۇداي، جەردە قارا تۇرىسباي

تۇرىسباي اڭسارۇلى (1870-1940) قىزايدىڭ مامان رۋىنان شىققان بەلدى زاڭگى. ول كىسى تىرلىگىندە قۇسبەگى بولعان ەكەن. ءتۇز تاعىلارىن اۋلاپ، ەلىن قامداپ وتىرادى ەكەن. ەگەر ءبىر قىران قۇستى كوزى شالسا، ونى قولىنا قوندىرماي تاعات تاپپايتىن كورىنەدى. سول ەرەكشەلىگىن قاراپ، ەل وسىنداي ناقىل شىعارعان.

جان قالسا جانسارباي(1) مەن ماشىدەن(2) قالادى

جانسارباي (1851-1946) قىزايدىڭ شاكىل رۋىنان شىققان ەمشى. قىلتاماقتى ەمدەپ جازعان بىلىكتى ادام بولعان.

ءماشى دە قىزايدىڭ شاكىل رۋىنان شىققان. جانساربايمەن قاتار جاساعان ەمشى، كورەگەن ادام بولعان.

سول تۇستا تاعى دا: «شاكىلدەن ۇل تۋسا، دومبىراسىن الا تۋادى» دەگەن دە قاناتتى ءسوز قالعان. ويتكەنى، شاكىل رۋى ءوزى از تاراعان بولسا دا، باقسى، بالگەر، ءانشى، كۇيشىلەر كوپ شىققان اۋىل.

 

دەرەككوز: تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-ت.)، ISBN 978-601-7865-36-8 1-توم .– 287 ب.، سۋرەتتى .

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى

جالعاسى بار…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 23
Қышқыш қалай жасалған?
انداس وماراقىن ىزىمەن

قىشقىش قالاي جاسالعان

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
انداس وماراقىن ىزىمەن

ادامنىڭ پايدا بولۋى

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن جانە جۇلدىزدار

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن مەن جەر

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
انداس وماراقىن ىزىمەن

اسپاننىڭ بيىكتەۋى

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
انداس وماراقىن ىزىمەن

جەر-كوكتىڭ ايىرىلۋى جونىندە (كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى)

July 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz