Орналасқан жері: Панфилов ауданы, Талды округіне қарасты Талдыкесік деген жердегі үлкен зиратта оналасқан.
Зерттелуі: Тарихшы, өлкетанушы, Ибрайымжанов Қалидың қысқаша «Жетісудың дара биі» атты зерттеу мақаласы.
Сипаттамасы: Алты бұрышты қызыл кірпіштен өрілген қабырғалары мен ай орнатылған алтын түстес күнге шағылысып алыстан көз тартар әсем күмбезі бар еңселі кесене. Кесене алдында алдында орнатылған қара түсті гранит таста Қожбамбет би Ебей ұлы туралы мәлімет берілген.
Аңыз әңгіме: Жетісу өлкесінде есімі аңызға айналған әйгілі тұлғалардың бірі емес , бірегейі, ел бірлігінің шайқалмауына жан аямай атсалысқан – Ұлы жүз Суан тайпасының Ақша руынан шыққан Қожбанбет би Ебейұлы. Отыз жасында орда бұзып, шешендігімен, батылдығымен аймаққа аты шығып, Ұлы жүздің биі болды. Әйгілі Абылай ханның ұрпағы Тезек төренің бас биі атанып, Ұлы жүздің, оның ішінде Суан баба ұрпақтарының Ресей империясының қоластына өтуінде ел ағасы ретінде елшілікке барып, қолын қойып, мөрін басқан.
Қайсар қазақтың дара тұлғаларының бірі – Қожбанбет би Ебейұлы ХІХ ғасырдың 80-і жылдары Шығыстағы Қытай мен Батыстағы Ресей империяларының келісімдеріне сәйкес Қорғас шекара бекетінің белгіленуіне байланысты Шығыс Түркістан аймағындағы бүкіл Суан руын Жаркент өңіріне қоныстандыруда ерекше қайраткерлік көрсеткен дара тұлға. Жетісу аймағына аты танымал Қожбанбет би әйгілі Тезек төренің төбе биі болғандығын жоғарыда айтып өттік.
Сондай – ақ, жыр алыбы Жамбыл бабамыздың пірі, мұқым қазаққа мәшһүр Сүйінбай ақынмен сырлас, кезінде айтыстың небір мұзбалақтарын мүдірткен, қалың қауымды сүйіндірген айтыскер ақын Бақтыбай Жолбарысұлының жолын ашып батасын берген , қырғыздың ақыны Қатағанмен қарайлас болған – әулие , би , шешен , туған елінің қайыспас қара нары – Қожбанбет би бабамызға аудан орталығы Жаркент қаласынан көше беріліп отыр. Біздің ел болып, әлемге танылуымызда осындай аруақты бабаларымыз бен елі мен жері үшін жаны мен қанын аямаған біртуар даналарымыздың арқасы екендігі әлі күнге ел жадында.
Сілтеме: 1). Мақала, Қ. Ибрайымжанов «Жетісудың дара биі»
«Жаркент айнасы» газеті № 5 (8), 8 наурыз, 2019 жыл.











