Ornalasqan jeri: Sarybel okrugine qaraityn Túrpan auylynyń batys jaǵyndaǵy Kesik degen jerde ornalasqan.
Zerttelui: 1). (Maqala, «Tastaǵy tańbalar: tylsym tarih»,
Q. Ibraiymjanov, «Jarkent ainasy» gazeti, № 43 (163), 17 qarasha, 2023 jyl).
2). SH. Jamanqaraúly «SHoinaq batyr áulie» kitapshasy, Almaty: Joǵarǵy Keńesiniń baspasy, 1996j.
Sipattamasy:Batyr babamyzdyń ziraty kezinde alty nemese tórt qanatty úlken kesene bolǵandyǵy baiqalady. Biiktigi 2-3 metrdei bolyp úiilgen topyraqtyń tóbesinde shiki kirpishterdiń qaldyǵy kórinedi. Syrty ainala temir qorshaumen qorshalǵan. Aq mramordan biiktigi kisi boiyndai, eni bir metrge juyq úlken belgitas qoiylypty. Onda: «Batyr, áulie. Aldanúly SHoinaq, 1800 – 1870 jyl, Ruy – Suan, onyń ishinde Ábsúgir. 1995 jyly Úsh Aral újymynyń atynan qoiyldy» degen sózder oiylyp jazylǵan.
Irgeles ólshemi 20h20 adym bolatyn syrty kezinde soqpamen qorshalǵan beiit túr. Soqpa qabyrǵa mújilip jermen jeksen bolypty. SHyǵys jaǵyndaǵy 20 m jerde dál qasyndaǵydai taǵy eki qorshalǵan beiitter shoǵyry bar eken. SHamamen qorshalǵan qorym ishinde bir áulettiń adamdary jerlengen boluy kerek. Batysqa qarai 10-15 m jerde kesenege kelip ziyarat etushilerge arnalǵan eki bólmeli úii bar.
Ańyz áńgime: Batyr, áulie SHoinaq Aldanúly ónegeli ómiri men jaujúrek batyrlyǵy turaly ańyz áńgimeler el auzynda áli kúnge deiin birden-birge aitylyp keledi. Máselen, Jalpy, SHoinaq batyr turaly ańyz áńgimelerdi bala kezden atam Ramazannan, anam Kúláihannan kóp estigen edim. Biraq, áulie babamyzdyń basyna baryp qúran baǵyshtaudyń sáti búgin túsipti. Ózi batyr, ózi áulie SHoinaq atamyz esimi ańyzǵa ainalǵan eren túlǵa ǵoi.
Sonau, 9-10 jasynan bastap-aq, at jarysqa qúnanyn qosyp «SHoinaq!», «SHoinaq!» – dep óz esimin úrandap báige alǵan kúnnen bastap el auzyna ilikken áulie adam. Alban SHormaq baidyń qyrǵyzdar barymtalap áketken malyn qaitarysqanda, qyrǵyzdardan oljaǵa kelgen eki Súlik qara júirik attardy alyp, keiin Úisin men Naiman arasyn tatulastyru úshin naiman dosyna atap túryp:
– «Búl qolqa seniki emes, búkil Naimandardyń Suanǵa salǵan qolqasy» dep bilemin dep, aǵaiyndy tatulyqqa, birlikke shaqyrǵan ǵibratty sózi keiingi úrpaqqa óshpes ónege. Kezinde Túrgen qorǵanyn kúshpen basyp alyp, ainalasyndaǵy qazaqtarǵa kún kórsetpegen sibe Sarambynynyń úreiin úshyryp júz túie, eki júz atqa artqan mal-múlkimen bir túnde Qorǵastyń ózeninen asyryp jibergen batyrlyǵy áli de úrpaq jadynda.
Jáne de tosynnan auylyn shauyp, ózin bailap-matap tútqynǵa alyp bara jatqan qytai sherikterinen áigili Úly Júzdiń súltany, Tezek tóreni qalai bosatyp alǵany turaly ǵajaiyp erlikteri sonau HIH ǵasyrdan ańyz bolyp bizge jetken aibarly, jaujúrek batyr.
Birde atań dańqyna qanyq bolǵan qytaidyń Ejen degen úlyǵy SHoinaqty qonaqqa shaqyryp qúrmettep kútip otyryp, dastarhan basynda:
– Óziń ishtei jaratpasań da Tezekti bizdiń sherikterdiń tútqynynan bosatyp aldyń, búnyńyzdy qalai túsinuge bolady batyrym..?-degen súraǵyna.
– Men Tezekti emes, qazaqtyń tóresin, yaǵni, qazaqtyń ar-namysyn tútqynnan bosatyp aldym – dep jauap qatqan eken.
Mine, qarasańyz ózi batyr, áulie, tolaǵai aqyldyń keni, sózge sheshen jáne elim, jerim dep soqqan júdyryqtai júregi bar, osyndai dara túlǵanyń ómiri keiingi úrpaq úshin máńgi ólmes ónege ǵoi, aǵaiyn!
Erdiń arysyn, eldiń namysyn oilap, basqynshy – qalmaq, sibe, qytai sekildi basqynshy jauǵa toqymdai jerdi taptatpaǵan jaujúrek bababalarymyz netken súńǵyla edi..!.. (Maqala, «Tastaǵy tańbalar: tylsym tarih», Q. Ibraiymjanov)
Silteme: 1). (Maqala, «Tastaǵy tańbalar: tylsym tarih»,
Q. Ibraiymjanov, «Jarkent ainasy» gazeti,
№ 43 (163), 17 qarasha, 2023 jyl).
2). SH. Jamanqaraúly «SHoinaq batyr áulie» kitapshasy,
Almaty: Joǵarǵy Keńeńsiniń baspasy.











