ورنالاسقان جەرى: سارىبەل وكرۋگىنە قارايتىن تۇرپان اۋىلىنىڭ باتىس جاعىنداعى كەسىك دەگەن جەردە ورنالاسقان.
زەرتتەلۋى: 1). (ماقالا, «تاستاعى تاڭبالار: تىلسىم تاريح»,
ق. يبرايىمجانوۋ, «جاركەنت ايناسى» گازەتى, № 43 (163), 17 قاراشا, 2023 جىل).
2). ش. جامانقاراۇلى «شويناق باتىر ەۋليە» كىتاپشاسى, الماتى: جوعارعى كەڭەسىنىڭ باسپاسى, 1996ج.
سيپاتتاماسى:باتىر بابامىزدىڭ زيراتى كەزىندە التى نەمەسە تۆرت قاناتتى ۈلكەن كەسەنە بولعاندىعى بايقالادى. بيىكتىگى 2-3 مەتردەي بولىپ ۈيىلگەن توپىراقتىڭ تۆبەسىندە شيكى كىرپىشتەردىڭ قالدىعى كۆرىنەدى. سىرتى اينالا تەمىر قورشاۋمەن قورشالعان. اق مراموردان بيىكتىگى كىسى بويىنداي, ەنى بىر مەترگە جۋىق ۈلكەن بەلگىتاس قويىلىپتى. وندا: «باتىر, ەۋليە. الدانۇلى شويناق, 1800 – 1870 جىل, رۋى – سۋان, ونىڭ ىشىندە ەبسۈگىر. 1995 جىلى ۈش ارال ۇجىمىنىڭ اتىنان قويىلدى» دەگەن سۆزدەر ويىلىپ جازىلعان.
ىرگەلەس ۆلشەمى 20ح20 ادىم بولاتىن سىرتى كەزىندە سوقپامەن قورشالعان بەيىت تۇر. سوقپا قابىرعا مۈجىلىپ جەرمەن جەكسەن بولىپتى. شىعىس جاعىنداعى 20 م جەردە دەل قاسىنداعىداي تاعى ەكى قورشالعان بەيىتتەر شوعىرى بار ەكەن. شامامەن قورشالعان قورىم ىشىندە بىر ەۋلەتتىڭ ادامدارى جەرلەنگەن بولۋى كەرەك. باتىسقا قاراي 10-15 م جەردە كەسەنەگە كەلىپ زييارات ەتۋشىلەرگە ارنالعان ەكى بۆلمەلى ۈيى بار.
اڭىز ەڭگىمە: باتىر, ەۋليە شويناق الدانۇلى ۆنەگەلى ۆمىرى مەن جاۋجۈرەك باتىرلىعى تۋرالى اڭىز ەڭگىمەلەر ەل اۋزىندا ەلى كۈنگە دەيىن بىردەن-بىرگە ايتىلىپ كەلەدى. مەسەلەن, جالپى, شويناق باتىر تۋرالى اڭىز ەڭگىمەلەردى بالا كەزدەن اتام رامازاننان, انام كۈلەيحاننان كۆپ ەستىگەن ەدىم. بىراق, ەۋليە بابامىزدىڭ باسىنا بارىپ قۇران باعىشتاۋدىڭ سەتى بۈگىن تۈسىپتى. ۆزى باتىر, ۆزى ەۋليە شويناق اتامىز ەسىمى اڭىزعا اينالعان ەرەن تۇلعا عوي.
سوناۋ, 9-10 جاسىنان باستاپ-اق, ات جارىسقا قۇنانىن قوسىپ «شويناق!», «شويناق!» – دەپ ۆز ەسىمىن ۇرانداپ بەيگە العان كۈننەن باستاپ ەل اۋزىنا ىلىككەن ەۋليە ادام. البان شورماق بايدىڭ قىرعىزدار بارىمتالاپ ەكەتكەن مالىن قايتارىسقاندا, قىرعىزداردان ولجاعا كەلگەن ەكى سۈلىك قارا جۈيرىك اتتاردى الىپ, كەيىن ۈيسىن مەن نايمان اراسىن تاتۋلاستىرۋ ۈشىن نايمان دوسىنا اتاپ تۇرىپ:
– «بۇل قولقا سەنىكى ەمەس, بۈكىل نايمانداردىڭ سۋانعا سالعان قولقاسى» دەپ بىلەمىن دەپ, اعايىندى تاتۋلىققا, بىرلىككە شاقىرعان عيبراتتى سۆزى كەيىنگى ۇرپاققا ۆشپەس ۆنەگە. كەزىندە تۈرگەن قورعانىن كۈشپەن باسىپ الىپ, اينالاسىنداعى قازاقتارعا كۈن كۆرسەتپەگەن سىبە سارامبىنىنىڭ ۈرەيىن ۇشىرىپ جۈز تۈيە, ەكى جۈز اتقا ارتقان مال-مۈلكىمەن بىر تۈندە قورعاستىڭ ۆزەنىنەن اسىرىپ جىبەرگەن باتىرلىعى ەلى دە ۇرپاق جادىندا.
جەنە دە توسىننان اۋىلىن شاۋىپ, ۆزىن بايلاپ-ماتاپ تۇتقىنعا الىپ بارا جاتقان قىتاي شەرىكتەرىنەن ەيگىلى ۇلى جۈزدىڭ سۇلتانى, تەزەك تۆرەنى قالاي بوساتىپ العانى تۋرالى عاجايىپ ەرلىكتەرى سوناۋ حىح عاسىردان اڭىز بولىپ بىزگە جەتكەن ايبارلى, جاۋجۈرەك باتىر.
بىردە اتاڭ داڭقىنا قانىق بولعان قىتايدىڭ ەجەن دەگەن ۇلىعى شويناقتى قوناققا شاقىرىپ قۇرمەتتەپ كۈتىپ وتىرىپ, داستارحان باسىندا:
– ۆزىڭ ىشتەي جاراتپاساڭ دا تەزەكتى بىزدىڭ شەرىكتەردىڭ تۇتقىنىنان بوساتىپ الدىڭ, بۇنىڭىزدى قالاي تۈسىنۋگە بولادى باتىرىم..?-دەگەن سۇراعىنا.
– مەن تەزەكتى ەمەس, قازاقتىڭ تۆرەسىن, ياعني, قازاقتىڭ ار-نامىسىن تۇتقىننان بوساتىپ الدىم – دەپ جاۋاپ قاتقان ەكەن.
مىنە, قاراساڭىز ۆزى باتىر, ەۋليە, تولاعاي اقىلدىڭ كەنى, سۆزگە شەشەن جەنە ەلىم, جەرىم دەپ سوققان جۇدىرىقتاي جۈرەگى بار, وسىنداي دارا تۇلعانىڭ ۆمىرى كەيىنگى ۇرپاق ۈشىن مەڭگى ۆلمەس ۆنەگە عوي, اعايىن!
ەردىڭ ارىسىن, ەلدىڭ نامىسىن ويلاپ, باسقىنشى – قالماق, سىبە, قىتاي سەكىلدى باسقىنشى جاۋعا توقىمداي جەردى تاپتاتپاعان جاۋجۈرەك بابابالارىمىز نەتكەن سۇڭعىلا ەدى..!.. (ماقالا, «تاستاعى تاڭبالار: تىلسىم تاريح», ق. يبرايىمجانوۋ)
سىلتەمە: 1). (ماقالا, «تاستاعى تاڭبالار: تىلسىم تاريح»,
ق. يبرايىمجانوۋ, «جاركەنت ايناسى» گازەتى,
№ 43 (163), 17 قاراشا, 2023 جىل).
2). ش. جامانقاراۇلى «شويناق باتىر ەۋليە» كىتاپشاسى,
الماتى: جوعارعى كەڭەڭسىنىڭ باسپاسى.











