Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Андас Омарақын ізімен

Іле мен күнеске қатысты аңыз-ертегілер

admin
2026/08/31
Андас Омарақын ізімен
0
Іле мен күнеске қатысты аңыз-ертегілер

Басы: https://qandas.kz/ile-men-k%d2%afneske-%d2%9batysty-a%d2%a3yz-ertegiler-2-8856/

САУРЫҚ БАТЫР

 

Үйсін елінің биі Нәнді би деген адам құнарлы Ілені мекен етіп, батырларын баулып, ел іргесін бекемдеп, береке-бірлігін бекемдей түседі.

Ертеде тайпа мен тайпа, ру мен ру, ел мен ел жерге таласып, бір-біріне басымдық танытып, бірін бірі қуғындап, бірін бірі жойып отырыпты. Нәнді би заманына келгенде, дүние аумалы-төкпелі болып, қым-қуыт соғыс бола береді. Нәнді бидің тәлімімен Саурық батыр деген батыр да өзінің әрекеті арқылы елге таныла бастады.

Үйсіннің кейінгі ұрпақтарынан шыққан, жауына найзасын тыққан, тұнық судан су ішкен, елі үшін басын бәйгеге тіккен, Саурық батыр есейе келе өте айлалы, жақсыға жайдары болып ержетеді. Ақсақалды аталар мен ақ жаулықты аналар Саурық батырды көргенде оған сүйсініп, батасын береді екен. Саурық оған мәз болып, көңілі жаз болып, кемелдене түседі. Кемеліне келген сайын бұлт тілін біліп, күн ашық кезде де бұлтты түйдектетіп, сіркіретіп жауын жаудыратын болыпты.

Сол тұста Қаңқархан деген шығып, көп жасақ құрып, қаруын сайлап, екі көзі жайнап, тұтқындарды байлап, Ілені өзіне қаратып алады. Көптеген қырғынды көрген елі Текес басындағы Үйсін тауынан асып, мекенінен айырылып, Қарқара Қапшық деген жерге қоныс аударады.

Саурық батыр азып-тозған елінің басын қосып, мұңын мұңдап, жоғын жоқтап, садағын оқтап, Қаңқарханнан ел кегін алу үшін қамданады.

Қаңқархан Саурық батырдың даңқын естіп, одан қауіптеніп, Саурық батырмен кездесіп, елдесуге уағдаласып, он жыл бойы бір-біріне соғыс ашпау туралы келісімге келіп қайтады. Бірақ көп өтпей уәдесін бұзып, Үйсін елінің өрістегі жылқысын айдатып алады. Сонымен бірге Ақбұрқан деген жердегі ордасын көшіріп, Ақбұлақ жалпақ алмадан өрлетіп, Жырғалаң басы Назы жайлауына, одан ары Таспа тауына дейін барып, мықты бекініс салдыртады. Ал негізгі жасақтарын Жалпақ алмаға топтап келетін қуғыншыны сол жерден тоспақ болады.

Саурық батыр елінің малын барымталап кеткен Қаңқарханның сенімсіздігіне ашуланып, 100 шақты батырларды топтап, Қаңқарханды жазалауға аттанады. Олар Текесті құлдап, Қызылқора жерге келіп тоқтап, шолғыншыларын жіберіп, жаудың жағдайын барлайды. Оның орналасқан жерін білген Саурық батыр:

– Қаңқархан оңайлықпен алына қоймайтын жерге бекінген екен. Енді айламен алу керек. Ол үшін Күнес өзенін өрлеп, Күнес басындағы асудан асып, Жұлдызбен жүріп, төмен құлдар барып, Шолуты асуынан бері асып, жаудың арт жағын орай келіп, құрсаулап алу керек. Оның үстіне мен тіленіп, үш-төрт күн жауын жаудырсам, Таспа тауы бұлтпен құрсанып, тұманмен бүркеніп, біздің қай жақтан тиетінімізді сезбей қалады, – деп жол бастайды. Сол айтқаны бойынша көздеген жеріне кешікпей жетеді.

Таспа тауындағы бекінісінің мығымдығына сенген Қаңқархан жайбарақат жата беріпті. Саурық жер жағдайын толық меңгерумен қатар дуға оқып, жауын жаудырып, осы орайда Қаңқарханның жасағын бірден-бірден жойып, Шолуты-Жарғалң, Текшелердегі, тіпті төменгі Жалпақ алмаға дейін шеп құрып жатқан жау әскерінің бекінісін тас-талқан етеді. Жеңіліс тапқан Қаңқарханның әскерлері Шапқы өзенінен өтіп, Күнесті өрлей қашады. Саурықтың батырлары оларды өкшелей қуып, тоз-тозын шығарады. Соғыста Қаңқархан өліп, елі Саурыққа бодан болады.

Жеңіске жеткен Саурық батыр барымталанған малын қайтарып алумен бірге Қаңқарханның мал-мүлкін олжалап, көптеген бұқарасын тұтқындап, еліне жеңіспен оралады. Осылай елінің айбаты асып, жеңісін тойлапты. Біраз жыл Күнес бойын мекен еткен Саурық батыр кейін Тоғызтараудың Сарыбуыршын деген жерінде өмірден өтеді.

 

Дереккөз: Тарих талғарында [Мәтін] : (Тарихи зерттеулер, эссе, мақалалар) / А. Омарақын- Талдықорған : [б. ж.] , 2022.– 500 дана . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-т.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-том .– 287 б., суретті .    

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” ақпараттық агенттігі

Жалғасы бар…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Қаралым 55
Қышқыш қалай жасалған?
Андас Омарақын ізімен

Қышқыш қалай жасалған?

August 31, 2026
Адамның пайда болуы
Андас Омарақын ізімен

Адамның пайда болуы

August 31, 2026
Күн және жұлдыздар
Андас Омарақын ізімен

Күн және жұлдыздар

August 31, 2026
كۇن مەن جەر
Андас Омарақын ізімен

Күн мен жер

August 31, 2026
Аспанның биіктеуі
Андас Омарақын ізімен

Аспанның биіктеуі

August 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
Андас Омарақын ізімен

Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz