ىلە مەن كۇنەسكە قاتىستى اڭىز-ەرتەگىلەر

باسىhttps://qandas.kz/ile-men-k%d2%afneske-%d2%9batysty-a%d2%a3yz-ertegiler-2-8856/

ساۋرىق باتىر

ءۇيسىن ەلىنىڭ ءبيى ءناندى بي دەگەن ادام قۇنارلى ىلەنى مەكەن ەتىپ، باتىرلارىن باۋلىپ، ەل ىرگەسىن بەكەمدەپ، بەرەكە-بىرلىگىن بەكەمدەي تۇسەدى.

ەرتەدە تايپا مەن تايپا، رۋ مەن رۋ، ەل مەن ەل جەرگە تالاسىپ، ءبىر-بىرىنە باسىمدىق تانىتىپ، ءبىرىن ءبىرى قۋعىنداپ، ءبىرىن ءبىرى جويىپ وتىرىپتى. ءناندى بي زامانىنا كەلگەندە، دۇنيە اۋمالى-توكپەلى بولىپ، قىم-قۋىت سوعىس بولا بەرەدى. ءناندى ءبيدىڭ تالىمىمەن ساۋرىق باتىر دەگەن باتىر دا ءوزىنىڭ ارەكەتى ارقىلى ەلگە تانىلا باستادى.

ءۇيسىننىڭ كەيىنگى ۇرپاقتارىنان شىققان، جاۋىنا نايزاسىن تىققان، تۇنىق سۋدان سۋ ىشكەن، ەلى ءۇشىن باسىن بايگەگە تىككەن، ساۋرىق باتىر ەسەيە كەلە وتە ايلالى، جاقسىعا جايدارى بولىپ ەرجەتەدى. اقساقالدى اتالار مەن اق جاۋلىقتى انالار ساۋرىق باتىردى كورگەندە وعان ءسۇيسىنىپ، باتاسىن بەرەدى ەكەن. ساۋرىق وعان ءماز بولىپ، كوڭىلى جاز بولىپ، كەمەلدەنە تۇسەدى. كەمەلىنە كەلگەن سايىن بۇلت ءتىلىن ءبىلىپ، كۇن اشىق كەزدە دە بۇلتتى تۇيدەكتەتىپ، سىركىرەتىپ جاۋىن جاۋدىراتىن بولىپتى.

سول تۇستا قاڭقارحان دەگەن شىعىپ، كوپ جاساق قۇرىپ، قارۋىن سايلاپ، ەكى كوزى جايناپ، تۇتقىنداردى بايلاپ، ىلەنى وزىنە قاراتىپ الادى. كوپتەگەن قىرعىندى كورگەن ەلى تەكەس باسىنداعى ءۇيسىن تاۋىنان اسىپ، مەكەنىنەن ايىرىلىپ، قارقارا قاپشىق دەگەن جەرگە قونىس اۋدارادى.

ساۋرىق باتىر ازىپ-توزعان ەلىنىڭ باسىن قوسىپ، مۇڭىن مۇڭداپ، جوعىن جوقتاپ، ساداعىن وقتاپ، قاڭقارحاننان ەل كەگىن الۋ ءۇشىن قامدانادى.

قاڭقارحان ساۋرىق باتىردىڭ داڭقىن ەستىپ، ودان قاۋىپتەنىپ، ساۋرىق باتىرمەن كەزدەسىپ، ەلدەسۋگە ۋاعدالاسىپ، ون جىل بويى ءبىر-بىرىنە سوعىس اشپاۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلىپ قايتادى. بىراق كوپ وتپەي ۋادەسىن بۇزىپ، ءۇيسىن ەلىنىڭ ورىستەگى جىلقىسىن ايداتىپ الادى. سونىمەن بىرگە اقبۇرقان دەگەن جەردەگى ورداسىن كوشىرىپ، اقبۇلاق جالپاق المادان ورلەتىپ، جىرعالاڭ باسى نازى جايلاۋىنا، ودان ارى تاسپا تاۋىنا دەيىن بارىپ، مىقتى بەكىنىس سالدىرتادى. ال نەگىزگى جاساقتارىن جالپاق الماعا توپتاپ كەلەتىن قۋعىنشىنى سول جەردەن توسپاق بولادى.

ساۋرىق باتىر ەلىنىڭ مالىن بارىمتالاپ كەتكەن قاڭقارحاننىڭ سەنىمسىزدىگىنە اشۋلانىپ، 100 شاقتى باتىرلاردى توپتاپ، قاڭقارحاندى جازالاۋعا اتتانادى. ولار تەكەستى قۇلداپ، قىزىلقورا جەرگە كەلىپ توقتاپ، شولعىنشىلارىن جىبەرىپ، جاۋدىڭ جاعدايىن بارلايدى. ونىڭ ورنالاسقان جەرىن بىلگەن ساۋرىق باتىر:

– قاڭقارحان وڭايلىقپەن الىنا قويمايتىن جەرگە بەكىنگەن ەكەن. ەندى ايلامەن الۋ كەرەك. ول ءۇشىن كۇنەس وزەنىن ورلەپ، كۇنەس باسىنداعى اسۋدان اسىپ، جۇلدىزبەن ءجۇرىپ، تومەن قۇلدار بارىپ، شولۋتى اسۋىنان بەرى اسىپ، جاۋدىڭ ارت جاعىن وراي كەلىپ، قۇرساۋلاپ الۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە مەن تىلەنىپ، ءۇش-ءتورت كۇن جاۋىن جاۋدىرسام، تاسپا تاۋى بۇلتپەن قۇرسانىپ، تۇمانمەن بۇركەنىپ، ءبىزدىڭ قاي جاقتان تيەتىنىمىزدى سەزبەي قالادى، – دەپ جول باستايدى. سول ايتقانى بويىنشا كوزدەگەن جەرىنە كەشىكپەي جەتەدى.

تاسپا تاۋىنداعى بەكىنىسىنىڭ مىعىمدىعىنا سەنگەن قاڭقارحان جايباراقات جاتا بەرىپتى. ساۋرىق جەر جاعدايىن تولىق مەڭگەرۋمەن قاتار دۋعا وقىپ، جاۋىن جاۋدىرىپ، وسى ورايدا قاڭقارحاننىڭ جاساعىن بىردەن-بىردەن جويىپ، شولۋتى-جارعالڭ، تەكشەلەردەگى، ءتىپتى تومەنگى جالپاق الماعا دەيىن شەپ قۇرىپ جاتقان جاۋ اسكەرىنىڭ بەكىنىسىن تاس-تالقان ەتەدى. جەڭىلىس تاپقان قاڭقارحاننىڭ اسكەرلەرى شاپقى وزەنىنەن ءوتىپ، كۇنەستى ورلەي قاشادى. ساۋرىقتىڭ باتىرلارى ولاردى وكشەلەي قۋىپ، توز-توزىن شىعارادى. سوعىستا قاڭقارحان ءولىپ، ەلى ساۋرىققا بودان بولادى.

جەڭىسكە جەتكەن ساۋرىق باتىر بارىمتالانعان مالىن قايتارىپ الۋمەن بىرگە قاڭقارحاننىڭ مال-مۇلكىن ولجالاپ، كوپتەگەن بۇقاراسىن تۇتقىنداپ، ەلىنە جەڭىسپەن ورالادى. وسىلاي ەلىنىڭ ايباتى اسىپ، جەڭىسىن تويلاپتى. ءبىراز جىل كۇنەس بويىن مەكەن ەتكەن ساۋرىق باتىر كەيىن توعىزتاراۋدىڭ سارىبۋىرشىن دەگەن جەرىندە ومىردەن وتەدى.

دەرەككوز: تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-ت.)، ISBN 978-601-7865-36-8 1-توم .– 287 ب.، سۋرەتتى .

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى

جالعاسى بار…