Basy: https://qandas.kz/ile-men-k%d2%afneske-%d2%9batysty-a%d2%a3yz-ertegiler-2-8856/
SAURYQ BATYR
Úisin eliniń bii Nándi bi degen adam qúnarly Ileni meken etip, batyrlaryn baulyp, el irgesin bekemdep, bereke-birligin bekemdei túsedi.
Ertede taipa men taipa, ru men ru, el men el jerge talasyp, bir-birine basymdyq tanytyp, birin biri quǵyndap, birin biri joiyp otyrypty. Nándi bi zamanyna kelgende, dúnie aumaly-tókpeli bolyp, qym-quyt soǵys bola beredi. Nándi bidiń tálimimen Sauryq batyr degen batyr da óziniń áreketi arqyly elge tanyla bastady.
Úisinniń keiingi úrpaqtarynan shyqqan, jauyna naizasyn tyqqan, túnyq sudan su ishken, eli úshin basyn báigege tikken, Sauryq batyr eseie kele óte ailaly, jaqsyǵa jaidary bolyp erjetedi. Aqsaqaldy atalar men aq jaulyqty analar Sauryq batyrdy kórgende oǵan súisinip, batasyn beredi eken. Sauryq oǵan máz bolyp, kóńili jaz bolyp, kemeldene túsedi. Kemeline kelgen saiyn búlt tilin bilip, kún ashyq kezde de búltty túidektetip, sirkiretip jauyn jaudyratyn bolypty.
Sol tústa Qańqarhan degen shyǵyp, kóp jasaq qúryp, qaruyn sailap, eki kózi jainap, tútqyndardy bailap, Ileni ózine qaratyp alady. Kóptegen qyrǵyndy kórgen eli Tekes basyndaǵy Úisin tauynan asyp, mekeninen aiyrylyp, Qarqara Qapshyq degen jerge qonys audarady.
Sauryq batyr azyp-tozǵan eliniń basyn qosyp, múńyn múńdap, joǵyn joqtap, sadaǵyn oqtap, Qańqarhannan el kegin alu úshin qamdanady.
Qańqarhan Sauryq batyrdyń dańqyn estip, odan qauiptenip, Sauryq batyrmen kezdesip, eldesuge uaǵdalasyp, on jyl boiy bir-birine soǵys ashpau turaly kelisimge kelip qaitady. Biraq kóp ótpei uádesin búzyp, Úisin eliniń óristegi jylqysyn aidatyp alady. Sonymen birge Aqbúrqan degen jerdegi ordasyn kóshirip, Aqbúlaq jalpaq almadan órletip, Jyrǵalań basy Nazy jailauyna, odan ary Taspa tauyna deiin baryp, myqty bekinis saldyrtady. Al negizgi jasaqtaryn Jalpaq almaǵa toptap keletin quǵynshyny sol jerden tospaq bolady.
Sauryq batyr eliniń malyn barymtalap ketken Qańqarhannyń senimsizdigine ashulanyp, 100 shaqty batyrlardy toptap, Qańqarhandy jazalauǵa attanady. Olar Tekesti qúldap, Qyzylqora jerge kelip toqtap, sholǵynshylaryn jiberip, jaudyń jaǵdaiyn barlaidy. Onyń ornalasqan jerin bilgen Sauryq batyr:
– Qańqarhan ońailyqpen alyna qoimaityn jerge bekingen eken. Endi ailamen alu kerek. Ol úshin Kúnes ózenin órlep, Kúnes basyndaǵy asudan asyp, Júldyzben júrip, tómen qúldar baryp, SHoluty asuynan beri asyp, jaudyń art jaǵyn orai kelip, qúrsaulap alu kerek. Onyń ústine men tilenip, úsh-tórt kún jauyn jaudyrsam, Taspa tauy búltpen qúrsanyp, túmanmen búrkenip, bizdiń qai jaqtan tietinimizdi sezbei qalady, – dep jol bastaidy. Sol aitqany boiynsha kózdegen jerine keshikpei jetedi.
Taspa tauyndaǵy bekinisiniń myǵymdyǵyna sengen Qańqarhan jaibaraqat jata beripti. Sauryq jer jaǵdaiyn tolyq meńgerumen qatar duǵa oqyp, jauyn jaudyryp, osy oraida Qańqarhannyń jasaǵyn birden-birden joiyp, SHoluty-Jarǵalń, Tekshelerdegi, tipti tómengi Jalpaq almaǵa deiin shep qúryp jatqan jau áskeriniń bekinisin tas-talqan etedi. Jeńilis tapqan Qańqarhannyń áskerleri SHapqy ózeninen ótip, Kúnesti órlei qashady. Sauryqtyń batyrlary olardy ókshelei quyp, toz-tozyn shyǵarady. Soǵysta Qańqarhan ólip, eli Sauryqqa bodan bolady.
Jeńiske jetken Sauryq batyr barymtalanǵan malyn qaitaryp alumen birge Qańqarhannyń mal-múlkin oljalap, kóptegen búqarasyn tútqyndap, eline jeńispen oralady. Osylai eliniń aibaty asyp, jeńisin toilapty. Biraz jyl Kúnes boiyn meken etken Sauryq batyr keiin Toǵyztaraudyń Sarybuyrshyn degen jerinde ómirden ótedi.
Derekkóz: Tarih talǵarynda [Mátin] : (Tarihi zertteuler, esse, maqalalar) / A. Omaraqyn- Taldyqorǵan : [b. j.] , 2022.– 500 dana . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-t.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-tom .– 287 b., suretti .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” aqparattyq agenttigi
Jalǵasy bar…
