Men ataqty Táneke batyrdyń tikelei úrpaǵy Esimbek qajynyń nemeresi Raqymqazy 1928 jyly Qapal kentinde dúniege keldim. Búl stalindik repressiya halyqtyń basyna keshirilmes ylań salǵan tús edi.
Meniń ákem Júmabek ústalyp, Jambyl qalasynda túrmege jabyldy. Al ákemniń aǵasy Qojabek Almatyda atyldy. Júmabek te, Qojabek te eshqandai «halyq jauy» emes edi. Bar jazyǵy Táneke-Esimbekterdiń úrpaǵy bolǵandyǵy. Olar búiryqty dáuletin aǵaiyn men jarly-jaqybaidan ayamai, ortaǵa salyp júretin er azamattar edi. Kezinde el arasynda Qojabektiń asharshylyqta halqyna pana bolǵany, ony qaiyrshylyq pen ashtyqtan saqtau úshin kóp qaiyrym kórsetken azamattyǵy turaly óleń, jyrlar shyǵarylǵan.
1932 jyly ákem Júmabek túrmeden qashyp shyǵyp, bir túnde ózine qarasty aǵaiynyn Qytaiǵa alyp ótedi. Ol qaitse de, óz úrpaǵyn ashtyq pen qiyanattan aulaq ústaudy ǵana maqsat etken edi. Alaida jat jerde de jaǵdai máz bolmady. Onda da joqshylyq, ańdu, izge túsu, túrmege jabu, atu-satu órlep túrdy. Táneke batyr men Esimbek bi esimderin auyzǵa aluǵa tyiym salyndy. Ol kúnderdi eske alu men úshint óte auyr.
Ákem de, anam da tuǵan elge, jerge oraludy arman etpegen kún bolǵan emes. «Qairan Jetisudyń taulary men jailauyn kórip, taza suyn tatatyn kún bola ma?» – dep ah úratyn.
Tek 1955 jyly ǵana kóptegen qiyndyqtarmen kindik kesip, kir juǵan jerimizge oraldyq. Keiinnen Táuelsizdik arqasynda birte-birte tarihymyz qaita jandanyp, óshkenimiz janyp, ólgenimiz tirilgendei boldy.
Qapal kentinde ólketanu múrajaiyn úiymdastyryp, onda Táneke batyrdyń, Eskeldi bidiń esimderin qaita tiriltken. Alybaev Marat degen azamatqa alǵysymyzdy aityp jetkize almaspyz. Ásirese Eskeldi bidiń 300 jyldyǵyna arnap berilgen asqa jinalǵan el Alybaev Maratqa úshan-teńiz rizashylyǵyn bildirdi. Sol qarsańdaǵy audan ákimi T. Medetbekov te kóp eńbek etip, Eskeldi-Táneke syndy babalar ruhyn pash etti.
Men ózimniń Tánekedei úlylardyń jalǵasy ekenimdi maqtan tútamyn. Meniń úly babam Táneke bolǵanda, úly ájem Úlbai – Eskeldi bidiń úrpaǵy.
Raqymqazy ESIMBEKOV
Úrpaǵy.
Jariyalandy. Táneke batyr (Tarihi-kópshilik jinaq). – Almaty: 2002. -158 b. -96-97 b.
