Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Tulǵataný

Tynǵa túren salǵan sazger

admin
2026/02/02
Tulǵataný
0
Тынға түрен салған сазгер

Bizdiń jetken biigimiz, jinaǵan abyroi-ataǵymyz bir nársege óskeleń úrpaqty salt-dástúr, ádet-ǵúrpyn saqtaityn, «Adal eńbek etudi, eńbekpen tapqan qara nan, eńbeksiz tapqan jal-jaya, qazy-qartadan artyqtyǵyn» (Bazar jyrau) sanasyna sińirgen últjandy úrpaq tárbieleuge baǵyttalady.  Osy túrǵydan kelgende qazaq qazaq bolǵaly qaimaǵy búzylmai, taza, móldir, kirshiksiz qalpymen jibin úzbei kele jatqan qazaqtyń muzyka óneriniń tamyry tereńde jatyr. Ol ózgeshe boyau, erekshe sezim, syrly áuenimen de jandy elitedi. Sondyqtan da keshegi Aqan seri, Birjan sal, Úkili Ybyrai, Baluan SHolaq, Segiz Seri siyaqty danalardyń izin jalǵap ótken ǵasyrdyń eluinshi, alpysynshy jyldary qazaq muzyka ónerine súbeli úles qosqan tamasha kompozitorlar Ómirbek Baidildaev, Beken Jamaqaev, Ábilahat Esbaev, Núrǵisa Tilendiev, Kenjebek Kúmisbekov, Áset Beiseuov, SHámshi Qaldayaqov syndy birtuar azamattar júldyzdai jarqyrap, júrt júreginen oryn aldy. Sol qatarda Múrathan Eginbaev ta boldy.

Belgili aqyn ári qoǵam qairatkeri Kákimbek Salyqov Múrathan turaly: «Biz Jetisu óńirindegi áigili daryndarymyz Aqyn Sara, Iliyas Jansúgirov, Múqan Tólebaevty eske alsaq, men solarǵa jalǵap Múrathan Eginbaevtyń da esimin atar edim. Kózge qorash kóringenimen, túlpar báige jolynda aiqyndalady ǵoi. Múrathan da óziniń túlparlyǵyn solai tanytyp keledi» degen bolatyn. Álbette, osylai baǵa beriluiniń de ózindik sebebi bar.

Eshqandai muzykalyq bilimi joq Múrathannyń talanty eń alǵash ret toǵyzynshy synypta oqyp júrgende (1957j.) Múqaǵali Maqatevtyń sózine jazǵan «Saǵyndym» degen ánimen kópshilik júregine jol tartty. Sol tústa ánsúier qauym avtordyń kim ekenin bilmese de birden kóterip áketken. Keiin Qanat, Aitkúl Qúdaibergenovtar qos dauyspen oryndaǵanda án jańa qyrynan tanylyp, sahnadan túspeitin boldy. Búl bala sazgerdiń tyrnaqaldy tuyndysy bolsa da tyńnan túren salǵan talantynyń úshqyny edi.

Múrathan – basqa mamandyq iesi bolǵandyqtan arnaiy muzykalyq bilim almaǵan adam. Alaida onyń án ónerine degen úmtylysyna halyqtyq muzykanyń yqpaly zor boldy. Jetpisinshi, sekseninshi jyldary jazǵan «Ańsaǵanym, auylym», «Tuǵan elim, tuǵan jerim», «Úsh arys» ánderi sol tústaǵy Qairat Baibosynov, Jánibek Kármenov, Bekbolat Tileuhanov siyaqty tanymal ánshilerdiń talǵamyna sai keldi. Dástúrli ánderimen qatar Múrathannyń estradaǵa arnap jazǵan «Sáigúligim», «Dostar-ai», «Sen meni eske aldyń ba?» degen ánderi Mahmút Toikenov, Maira Núrkenova, Maira Iliyasova, Maqpal Júnisovalardyń oryndauymen ánsúier qauymnyń jyly qabyldauyna bólenip, halyqtyq deńgeige kóterildi. Qazaq radiosynyń áue tolqynda shyrqalyp, el arasyna keń tarady. Tipti, sheteldegi qazaqtar  Múrathandy bilmese de, onyń ánderin qúmarta aitady. Osy rette, «Úsh arys» áni turaly aitpai ketuge bolmaidy. Sebebi, búl án keńes biliginiń qany tamyp túrǵan 1ú83 jyly jazyldy.

Tar kezeńde birlesip,

Bar qaterdi bir keship,

Eńirep tuǵan elim dep,

Qazaqtyń irileri,

Abaidyń inileri,

Sáken, Iliyas, Beiimbet,

– dep keletin shymyr oimen shiratylǵan ruhty án jastardyń namysyn janyp, jigerin erletti. 1937 jyly jazyqsyz atylǵan túlǵalardyń halqynyń ystyq qúshaǵyna oralǵanyn beinelegen búl áuendi sol tústa tebirenbei tyńdamaǵan adam kemde-kem. Áuen men mátinniń úndestigi, orkestrge óńdep túsirilui muzyka salasyna jańalyq ákeldi. Tipti, 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisinde osyndai ruhty ánder jastarǵa dem berdi, qairatyn tasqyndatty desek artyq aitqandyq bolmas edi.

Esterińizde bolsa, 2000-jyly respublikalyq «Jańa ǵasyr, jańa án» baiqauynda aqyn Temirhan Medetbekovtiń sózine jazǵan «Abylai» atty áni «Elim, jerim, Qazaqstanym, batyrlyq, bayan – tarihym» nominatsiyasy boiynsha «Gran-Pri» jeńip alǵany osynyń dáleli bolsa kerek.

Eliń úshin aiqastyń,

Jeriń úshin shaiqastyń.

Ua, han iem, Abylai,

Eshkimnen de yqpadyń.

Namys tuyn jyqpadyń,

Mańdaidaǵy baǵym-ai.

Teńiz qúsap búlqyndyń,

Naizaǵai bop silkindiń,

Ua, han iem Abylai!

, – dep esimi qazaq tarihyna altyn árippen jazylatyn baba ruhyn tiriltken tuyndy jeke dauysta hor men orkestrdiń súiemeldeuinde oryndalatyn shoqtyǵy biik án. Al 1991 Jońǵar Alatauynyń tósinde úsh myń kiiz úi tigilip, qazaq sarbazdarynyń úly qolbasshysy Qarakerei Qabanbai batyrdyń 300 jyldyq mereitoiy atalyp ótti. Saltanatty sharada Múrathannyń aqyn Oraz Júmashevtiń óleńine jazǵan «Qarakerei Qabanbai» án-tolǵauy kontserttik qoiylymnyń arqauyna ainalyp, tyńdarmannyń rizashylyǵyna bólengen edi. Búl án Qazaq radiosynyń «Altyn qoryna» enip, búginde teleekrandarda jii aitylyp júr. Sol siyaqty «Raiymbek baba» (sózi B. Batyrbekqyz) áni men jalaiyr ruynyń Eskeldi, Balpyq biler men Qabylisa jyraudyń ómirin arqau etken «Japyraq jaisyn úlaǵat» (sózi O. Júmashev) án-tolǵauy mádeni-sharalardyń shyraiyna ainalsa, aqyn Sáken Imanasovtyń sózine jazylǵan «Saigúlik» áni alaman báigeniń án úranyna ainalǵaly qashan. «Kertolǵau» (sózi Qúttybek Bayandyniki) kúrdeli muzykalyq shyǵarmalar qataryna jatatyn án- tolǵau retinde muzykatanushylardyń joǵary baǵasyna ie bolǵan tuyndy. Án sózindegi pálsapalyq úǵymdar men áuen úndestigi teń túsken sonsha qai kez, qandai tarihi jaǵdaiǵa bolsyn sai keletindigimen erekshe. Aqyn Qanipa Búǵybaevanyń sózine jazylǵan «Otan – anam», Oraz Júmashevtiń sózine jazylǵan «Maidangerler» áni mádeni sharalarda sahnanyń sánine ainalǵanyn da júrt biledi. Al estradaǵa arnap jazǵan tuyndylary jastardyń júregin jylytyp júrgeni óz aldyna bir áńgime. Iá, aqyn Múqaǵali Maqataev qazaqtyń qara óleńin «SHekpen jauyp» óńin kirgizse, Múrathan Eginbaev qazaq án óneriniń túrlenuine de sondai úles qosyp kele jatyr.

Qiyndyǵy joq ómir qyzyqsyz. Osyndai jetistiginiń arqasynda Múrathan Eginbaev 2003 jyly kompozitor Dúngenbai Botbaev pen Qazaqstan Kompozitorlar odaǵynyń plenum múshesi Myńjasar Mańǵytaevtyń yqpalynda Qazaqstan Koipozitorlar odaǵyna múshelikke qabyldandy. Árine, eshqandai muzykalyq bilimi joq adam úshin búl úlken jetistik. Ol – óner qúdiretiniń nátijesi edi.

Búǵan deiinde sazgerdiń «Ánim meniń – Alashym» atty án jinaǵy baspadan shyǵyp, ánsúier qauymnyń ystyq yqylasyna bólengenin bilemiz. Belgili qoǵam qairatkeri Serik Úmbetovtiń qoldauymen shyqqan «Tarihi, babalar jáne danalar turaly tolǵau ánder», «Tuǵan el, tuǵan jer jáne otansúigishtik turaly ánder» jáne «Mahabbat, dostyq jáne jastyq shaq turaly lirikalyq ánder» siyaqty úsh bólimnen túratyn kitapqa sazgerdiń 200-ge juyq áni engen. Onyń deni halyq arasynda oryndalyp júrgen tuyndylar sanalady. Búl Múrathannyń naǵyz sazgerlik bolmysyn pash etken erekshe eńbek retinde qabyldandy.

Mine, endi Qazaqstan Respublikasy Bailanys jáne aqparat ministrligi aqparat jáne múraǵat komitetiniń «Ádebiettiń áleumettik mańyzdy túrlerin basyp shyǵaru» baǵdarlamasy boiynsha sazgerdiń «Babalar úni» atty eki tomdyq ánder toptamasy oqyrmandar nazaryna úsynyluǵa daiyn. «Astana Press Group» baspasynda basylǵan eki kitapta onyń halyq aspaptar orkestri men hor súiemeldeuimen oryndalatyn jáne jeke orkestr nemese hor men jeke dauystarǵa arnalǵan tuyndylary jinaqtalǵan.

Birinshi kitap memleket qairatkeri, Qazaqstanǵa eńbegi sińgen arhitektor SHota Uálihanovtyń sózine jazylǵan «Qazaq eli» ánimen bastalady. Odan ary «Qazaq eli», «Abylai», «Qarakerei Qabanbai», «Raiymbek baba», «Ańyraqai», «Jálmende bi Pishánim», «Abaiym», «Jambyl ata» «SHoqan», «Múqan sazger», «Maman Túrysbek» siyaqty batyr babalar men «Jolbarys júrek jyraular» atty jyraularǵa arnalǵan án-tolǵaular men úly aqyndarymyzdyń beinesin somdaǵan tuyndylary ánsúier qauymdy bei-jai qaldyrmaidy.  Al ekinshi kitapqa mahabbat, súiispenshilik, ómirge qúshtarlyq, patriottyq baǵytta jazylǵan tuyndylary men Astana qalasynyń aishyǵyn muzyka tilimen órnektegen ánderi jáne kúileri engen. Múqaǵali Maqataevtyń sózine jazylǵan  «Ór elim» ánimen jalǵasady.

Beimaza mynau zamanǵa,

Berik qyp qoidyń tosqauyl.

úranyń seniń ámanda,

Adamǵa adam dos-bauyr.

Erikti eldiń berik qyp qoidyń,

Kógildir tartqan jalauyn,

– degen shumaqtaǵy sońǵy eki tarmaqty qaiyrma retinde sazgerdiń ózi qosqan. Búl aqyn óleńine degen qiyanat emes, qaita jańarǵan dáuirdi aishyqtap túrǵandai seziledi. Osy siyaqty Múrathan shyǵarmashylyǵynda aqyndardyń sózin elep, ekshep, ánge laiyqtap otyru jii kezdesedi. Sondyqtan onyń tuyndylaryndaǵy án men sóz ózara qabysyp, jarasym tauyp túrady.  Búl da jas kompozitorlarǵa kórsetken úlgi ispetti.

Álbette, sazgerdiń dástúrli ánderi men estradaǵa arnap jazǵan ánderi de jetkilikti. Dese de, keibir myqty degen muzykanttardyń ózi búgingi kúnniń talabyna sai orkestr men horǵa arnap án jazudan jasqanshaqtaityny jasyryn emes. Tipti, múndai kúrdeli taqyrypqa ekiniń biri bara bermeidi. Biraq Múrathan Eginbaev búl taqyrypqa jasqanbai baryp, dittegen maqsatyna jetti. Osylai shyǵar túǵyrynyń tym biikte ekendigin kórsete bildi. Óitkeni, onyń sanasynan shalqyp shyqqan áuen men yrǵaq dástúrli ánshiliktiń qúdiretinen tynystady. Tuyndylary ózindik áuezdiligi men halyqtyq dástúrge jaqyndyǵymen erekshelendi. Ánderin tyńdasańyz kóz aldyńyzǵa keń-baitaq qazaq dalasy elesteidi, júsan iisi ańqyǵan júpar aua tanauyńdy qytyqtaidy. Birde arǵymaq atqa mingen batyr beinesi elestese, endi birde maidaqońyr dala tirshiligi janaryńdy jaulap alady.

Qai qyrynan kelsek te, Múrathan ánderi álmisaqtan beri jibin úzbei kele jatqan dala muzykasynyń jalǵasy ispetti seziledi. Ónerde ózim-bilemdik abyroi ápermeidi. Al ózine deiingilerdiń oi oramyn kezip, parasat teńizine súńgise ǵana inju-marjan, laǵylǵa qoiyn-qonyshy tolady. Eń bastysy, ol sońyna «Qyp-qyzyl shoqtan suyryp alyp zergerler suǵa salǵan sertke ústar semser-almastai» múra qaldyrǵan sazger. últtyq múrat, memlekettik múddeni óz qara basynyń paidasynan joǵary qoiǵan talant iesi.

Qajet Andas

Bizdiń jetken biigimiz, jinaǵan abyroi-ataǵymyz bir nársege óskeleń úrpaqty salt-dástúr, ádet-ǵúrpyn saqtaityn, «Adal eńbek etudi, eńbekpen tapqan qara nan, eńbeksiz tapqan jal-jaya, qazy-qartadan artyqtyǵyn» (Bazar jyrau) sanasyna sińirgen últjandy úrpaq tárbieleuge baǵyttalady.  Osy túrǵydan kelgende qazaq qazaq bolǵaly qaimaǵy búzylmai, taza, móldir, kirshiksiz qalpymen jibin úzbei kele jatqan qazaqtyń muzyka óneriniń tamyry tereńde jatyr. Ol ózgeshe boyau, erekshe sezim, syrly áuenimen de jandy elitedi. Sondyqtan da keshegi Aqan seri, Birjan sal, Úkili Ybyrai, Baluan SHolaq, Segiz Seri siyaqty danalardyń izin jalǵap ótken ǵasyrdyń eluinshi, alpysynshy jyldary qazaq muzyka ónerine súbeli úles qosqan tamasha kompozitorlar Ómirbek Baidildaev, Beken Jamaqaev, Ábilahat Esbaev, Núrǵisa Tilendiev, Kenjebek Kúmisbekov, Áset Beiseuov, SHámshi Qaldayaqov syndy birtuar azamattar júldyzdai jarqyrap, júrt júreginen oryn aldy. Sol qatarda Múrathan Eginbaev ta boldy.

Belgili aqyn ári qoǵam qairatkeri Kákimbek Salyqov Múrathan turaly: «Biz Jetisu óńirindegi áigili daryndarymyz Aqyn Sara, Iliyas Jansúgirov, Múqan Tólebaevty eske alsaq, men solarǵa jalǵap Múrathan Eginbaevtyń da esimin atar edim. Kózge qorash kóringenimen, túlpar báige jolynda aiqyndalady ǵoi. Múrathan da óziniń túlparlyǵyn solai tanytyp keledi» degen bolatyn. Álbette, osylai baǵa beriluiniń de ózindik sebebi bar.

Eshqandai muzykalyq bilimi joq Múrathannyń talanty eń alǵash ret toǵyzynshy synypta oqyp júrgende (1957j.) Múqaǵali Maqatevtyń sózine jazǵan «Saǵyndym» degen ánimen kópshilik júregine jol tartty. Sol tústa ánsúier qauym avtordyń kim ekenin bilmese de birden kóterip áketken. Keiin Qanat, Aitkúl Qúdaibergenovtar qos dauyspen oryndaǵanda án jańa qyrynan tanylyp, sahnadan túspeitin boldy. Búl bala sazgerdiń tyrnaqaldy tuyndysy bolsa da tyńnan túren salǵan talantynyń úshqyny edi.

Múrathan – basqa mamandyq iesi bolǵandyqtan arnaiy muzykalyq bilim almaǵan adam. Alaida onyń án ónerine degen úmtylysyna halyqtyq muzykanyń yqpaly zor boldy. Jetpisinshi, sekseninshi jyldary jazǵan «Ańsaǵanym, auylym», «Tuǵan elim, tuǵan jerim», «Úsh arys» ánderi sol tústaǵy Qairat Baibosynov, Jánibek Kármenov, Bekbolat Tileuhanov siyaqty tanymal ánshilerdiń talǵamyna sai keldi. Dástúrli ánderimen qatar Múrathannyń estradaǵa arnap jazǵan «Sáigúligim», «Dostar-ai», «Sen meni eske aldyń ba?» degen ánderi Mahmút Toikenov, Maira Núrkenova, Maira Iliyasova, Maqpal Júnisovalardyń oryndauymen ánsúier qauymnyń jyly qabyldauyna bólenip, halyqtyq deńgeige kóterildi. Qazaq radiosynyń áue tolqynda shyrqalyp, el arasyna keń tarady. Tipti, sheteldegi qazaqtar  Múrathandy bilmese de, onyń ánderin qúmarta aitady. Osy rette, «Úsh arys» áni turaly aitpai ketuge bolmaidy. Sebebi, búl án keńes biliginiń qany tamyp túrǵan 1ú83 jyly jazyldy.

Tar kezeńde birlesip,

Bar qaterdi bir keship,

Eńirep tuǵan elim dep,

Qazaqtyń irileri,

Abaidyń inileri,

Sáken, Iliyas, Beiimbet,

– dep keletin shymyr oimen shiratylǵan ruhty án jastardyń namysyn janyp, jigerin erletti. 1937 jyly jazyqsyz atylǵan túlǵalardyń halqynyń ystyq qúshaǵyna oralǵanyn beinelegen búl áuendi sol tústa tebirenbei tyńdamaǵan adam kemde-kem. Áuen men mátinniń úndestigi, orkestrge óńdep túsirilui muzyka salasyna jańalyq ákeldi. Tipti, 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisinde osyndai ruhty ánder jastarǵa dem berdi, qairatyn tasqyndatty desek artyq aitqandyq bolmas edi.

Esterińizde bolsa, 2000-jyly respublikalyq «Jańa ǵasyr, jańa án» baiqauynda aqyn Temirhan Medetbekovtiń sózine jazǵan «Abylai» atty áni «Elim, jerim, Qazaqstanym, batyrlyq, bayan – tarihym» nominatsiyasy boiynsha «Gran-Pri» jeńip alǵany osynyń dáleli bolsa kerek.

Eliń úshin aiqastyń,

Jeriń úshin shaiqastyń.

Ua, han iem, Abylai,

Eshkimnen de yqpadyń.

Namys tuyn jyqpadyń,

Mańdaidaǵy baǵym-ai.

Teńiz qúsap búlqyndyń,

Naizaǵai bop silkindiń,

Ua, han iem Abylai!

, – dep esimi qazaq tarihyna altyn árippen jazylatyn baba ruhyn tiriltken tuyndy jeke dauysta hor men orkestrdiń súiemeldeuinde oryndalatyn shoqtyǵy biik án. Al 1991 Jońǵar Alatauynyń tósinde úsh myń kiiz úi tigilip, qazaq sarbazdarynyń úly qolbasshysy Qarakerei Qabanbai batyrdyń 300 jyldyq mereitoiy atalyp ótti. Saltanatty sharada Múrathannyń aqyn Oraz Júmashevtiń óleńine jazǵan «Qarakerei Qabanbai» án-tolǵauy kontserttik qoiylymnyń arqauyna ainalyp, tyńdarmannyń rizashylyǵyna bólengen edi. Búl án Qazaq radiosynyń «Altyn qoryna» enip, búginde teleekrandarda jii aitylyp júr. Sol siyaqty «Raiymbek baba» (sózi B. Batyrbekqyz) áni men jalaiyr ruynyń Eskeldi, Balpyq biler men Qabylisa jyraudyń ómirin arqau etken «Japyraq jaisyn úlaǵat» (sózi O. Júmashev) án-tolǵauy mádeni-sharalardyń shyraiyna ainalsa, aqyn Sáken Imanasovtyń sózine jazylǵan «Saigúlik» áni alaman báigeniń án úranyna ainalǵaly qashan. «Kertolǵau» (sózi Qúttybek Bayandyniki) kúrdeli muzykalyq shyǵarmalar qataryna jatatyn án- tolǵau retinde muzykatanushylardyń joǵary baǵasyna ie bolǵan tuyndy. Án sózindegi pálsapalyq úǵymdar men áuen úndestigi teń túsken sonsha qai kez, qandai tarihi jaǵdaiǵa bolsyn sai keletindigimen erekshe. Aqyn Qanipa Búǵybaevanyń sózine jazylǵan «Otan – anam», Oraz Júmashevtiń sózine jazylǵan «Maidangerler» áni mádeni sharalarda sahnanyń sánine ainalǵanyn da júrt biledi. Al estradaǵa arnap jazǵan tuyndylary jastardyń júregin jylytyp júrgeni óz aldyna bir áńgime. Iá, aqyn Múqaǵali Maqataev qazaqtyń qara óleńin «SHekpen jauyp» óńin kirgizse, Múrathan Eginbaev qazaq án óneriniń túrlenuine de sondai úles qosyp kele jatyr.

Qiyndyǵy joq ómir qyzyqsyz. Osyndai jetistiginiń arqasynda Múrathan Eginbaev 2003 jyly kompozitor Dúngenbai Botbaev pen Qazaqstan Kompozitorlar odaǵynyń plenum múshesi Myńjasar Mańǵytaevtyń yqpalynda Qazaqstan Koipozitorlar odaǵyna múshelikke qabyldandy. Árine, eshqandai muzykalyq bilimi joq adam úshin búl úlken jetistik. Ol – óner qúdiretiniń nátijesi edi.

Búǵan deiinde sazgerdiń «Ánim meniń – Alashym» atty án jinaǵy baspadan shyǵyp, ánsúier qauymnyń ystyq yqylasyna bólengenin bilemiz. Belgili qoǵam qairatkeri Serik Úmbetovtiń qoldauymen shyqqan «Tarihi, babalar jáne danalar turaly tolǵau ánder», «Tuǵan el, tuǵan jer jáne otansúigishtik turaly ánder» jáne «Mahabbat, dostyq jáne jastyq shaq turaly lirikalyq ánder» siyaqty úsh bólimnen túratyn kitapqa sazgerdiń 200-ge juyq áni engen. Onyń deni halyq arasynda oryndalyp júrgen tuyndylar sanalady. Búl Múrathannyń naǵyz sazgerlik bolmysyn pash etken erekshe eńbek retinde qabyldandy.

Mine, endi Qazaqstan Respublikasy Bailanys jáne aqparat ministrligi aqparat jáne múraǵat komitetiniń «Ádebiettiń áleumettik mańyzdy túrlerin basyp shyǵaru» baǵdarlamasy boiynsha sazgerdiń «Babalar úni» atty eki tomdyq ánder toptamasy oqyrmandar nazaryna úsynyluǵa daiyn. «Astana Press Group» baspasynda basylǵan eki kitapta onyń halyq aspaptar orkestri men hor súiemeldeuimen oryndalatyn jáne jeke orkestr nemese hor men jeke dauystarǵa arnalǵan tuyndylary jinaqtalǵan.

Birinshi kitap memleket qairatkeri, Qazaqstanǵa eńbegi sińgen arhitektor SHota Uálihanovtyń sózine jazylǵan «Qazaq eli» ánimen bastalady. Odan ary «Qazaq eli», «Abylai», «Qarakerei Qabanbai», «Raiymbek baba», «Ańyraqai», «Jálmende bi Pishánim», «Abaiym», «Jambyl ata» «SHoqan», «Múqan sazger», «Maman Túrysbek» siyaqty batyr babalar men «Jolbarys júrek jyraular» atty jyraularǵa arnalǵan án-tolǵaular men úly aqyndarymyzdyń beinesin somdaǵan tuyndylary ánsúier qauymdy bei-jai qaldyrmaidy.  Al ekinshi kitapqa mahabbat, súiispenshilik, ómirge qúshtarlyq, patriottyq baǵytta jazylǵan tuyndylary men Astana qalasynyń aishyǵyn muzyka tilimen órnektegen ánderi jáne kúileri engen. Múqaǵali Maqataevtyń sózine jazylǵan  «Ór elim» ánimen jalǵasady.

Beimaza mynau zamanǵa,

Berik qyp qoidyń tosqauyl.

úranyń seniń ámanda,

Adamǵa adam dos-bauyr.

Erikti eldiń berik qyp qoidyń,

Kógildir tartqan jalauyn,

– degen shumaqtaǵy sońǵy eki tarmaqty qaiyrma retinde sazgerdiń ózi qosqan. Búl aqyn óleńine degen qiyanat emes, qaita jańarǵan dáuirdi aishyqtap túrǵandai seziledi. Osy siyaqty Múrathan shyǵarmashylyǵynda aqyndardyń sózin elep, ekshep, ánge laiyqtap otyru jii kezdesedi. Sondyqtan onyń tuyndylaryndaǵy án men sóz ózara qabysyp, jarasym tauyp túrady.  Búl da jas kompozitorlarǵa kórsetken úlgi ispetti.

Álbette, sazgerdiń dástúrli ánderi men estradaǵa arnap jazǵan ánderi de jetkilikti. Dese de, keibir myqty degen muzykanttardyń ózi búgingi kúnniń talabyna sai orkestr men horǵa arnap án jazudan jasqanshaqtaityny jasyryn emes. Tipti, múndai kúrdeli taqyrypqa ekiniń biri bara bermeidi. Biraq Múrathan Eginbaev búl taqyrypqa jasqanbai baryp, dittegen maqsatyna jetti. Osylai shyǵar túǵyrynyń tym biikte ekendigin kórsete bildi. Óitkeni, onyń sanasynan shalqyp shyqqan áuen men yrǵaq dástúrli ánshiliktiń qúdiretinen tynystady. Tuyndylary ózindik áuezdiligi men halyqtyq dástúrge jaqyndyǵymen erekshelendi. Ánderin tyńdasańyz kóz aldyńyzǵa keń-baitaq qazaq dalasy elesteidi, júsan iisi ańqyǵan júpar aua tanauyńdy qytyqtaidy. Birde arǵymaq atqa mingen batyr beinesi elestese, endi birde maidaqońyr dala tirshiligi janaryńdy jaulap alady.

Qai qyrynan kelsek te, Múrathan ánderi álmisaqtan beri jibin úzbei kele jatqan dala muzykasynyń jalǵasy ispetti seziledi. Ónerde ózim-bilemdik abyroi ápermeidi. Al ózine deiingilerdiń oi oramyn kezip, parasat teńizine súńgise ǵana inju-marjan, laǵylǵa qoiyn-qonyshy tolady. Eń bastysy, ol sońyna «Qyp-qyzyl shoqtan suyryp alyp zergerler suǵa salǵan sertke ústar semser-almastai» múra qaldyrǵan sazger. últtyq múrat, memlekettik múddeni óz qara basynyń paidasynan joǵary qoiǵan talant iesi.

Qajet Andas

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 12
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
Tulǵataný

«Aqqu aǵai» atanǵan úlaǵatty ústaz

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
Tulǵataný

Tókken terdiń qadiri

June 11, 2026
Ұстаз ананың хаты
Tulǵataný

Ústaz ananyń haty

June 3, 2026
Тағылымды тағдыр
Tulǵataný

Tauylymdy taqdyr

May 13, 2026
«Апа, сен болмасаң»
Tulǵataný

«Apa, sen bolmasań»

May 12, 2026
Бегзат өмір
Tulǵataný

Begzat ómir

May 5, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz