بۇل تالاس 1881 جىلدان «ىلە شەكارا بەكىتۋ كەلىسىنەن» كەيىن ءتىپتى ۋشىعا ءتۇستى. قازاق پەن قالماق جەرگە تالاسىپ، تالاي قىزىل-قىرعىن بولدى. ادام ءولىپ، ۇرپاقتارعا كەك قالدى. وسىدان جارتى عاسىر وتكەندە سول كەزدەگى قىزاي سولتانگەلدى اتاسىنىڭ كۇندەسى مۇراتبەك جۇنىسبەكۇلى، مالتابار-شاكىل رۋىنىڭ زاڭگىسى وماراقىن جانساربايۇلى باستاعان توپ 1933 جىلى جۇلدىز جايلاۋىندا قالماقتاردىڭ وكىلىمەن كەزدەسىپ، ءبىر اي بويى كەلىسىم جاساسىپ، سوڭىندا قىزاي-قالماق شەكاراسىن بەكىتىپ، اق شاعي بۇلعا قىتايشا، قازاقشا، موڭعولشا كەلىسىمشارت جاسالىپ، قول قويىسىپ، ءبىر عاسىرعا جۋىق جالعاسقان داۋعا نۇكتە قويادى (بۇل قۇجات 1996 جىلعا دەيىن قحر، ىلە وبلىسى، كۇنەس اۋداندىق ۇكىمەتتە ساقتالعان. قازىر بەلگىسىز). سول كەزدە «وكىلدەر مۇراتبەكتىڭ قوسىندا كەڭەسىپ، وماراقىننىڭ قوسىندا اس ىشەدى» دەگەن ءسوز قالعان. 1980 جىلى كونە داۋ قايتا قوزعالىپ، تاعى دا قىزاي-قالماق ورتاسىندا تالاس تۋىلا باستاعاندا سول تۇستاعى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ توراعاسى ءنۇسىپحان قونباەۆ باستاعان دەلەگاتسيا بايىنعۇلين موڭعول اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ دەلەگاتسياسىمەن كەزدەسۋگە اتتانعاندا 80 جاستاعى مۇراتبەكتى قاتارىنا قوسادى (ول كەزدە وماراقىن جانساربايۇلى قايتىس بولىپ كەتكەن ەدى). مۇنى ەستىگەن تورعاۋىتتار: «مۇراتبەك پەن وماراقىننىڭ ءبىرى ءتىرى تۇرعاندا ولاردى (قىزايلاردى) جەڭە المايمىز»، – دەپ شەكارا 1933 جىلعى كەلىسىم بويىنشا قايتا راسىمدەلەدى. جوعارىداعى بىلتە شام 1933 جىلعى قىزاي-موڭعول كەلىسىمىندە ىستەتىلگەن.
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
Q-Andas اقپارات











