Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت انداس وماراقىن ىزىمەن

قىزاي ەلىندە وتكەن ايتۋلى استار

admin
2026/02/12
انداس وماراقىن ىزىمەن
0
Қызай елінде өткен айтулы астар

باسى:

جانمىرزانىڭ اسى

جانمىرزا تىلەۋقابىل تۇقىمى ورازايدىڭ بالاسى. قىزايدىڭ 90-نان، ەندى بىردە 100-دەن اسقان اقساقالى دەپ 1790 جىلى ات شاپتىرىپ اس بەرەدى. بۇل اسقا بي سالاۋاتىمەن سارمىق بي جانە شوڭكە قاتىسادى. استى قاراعاي باتىر جۇرگىزەدى. استىڭ قالاي وتكەنى نەمەسە وندا قانداي جول-جوسىننىڭ ورىندالعانى تۋرالى ناقتىلى اقپارات جوق. بىراق «جانمىرزانىڭ اسىندا تورەگە قول تيگىزگەن سارمىقتىڭ بەس قاسقاسى» دەگەن اڭىز بۇگىنگە دەيىن ۇلكەندەر ارقىلى بىزگە جەتىپ وتىر. قازىردە ەل سارمىق ءبيدىڭ اۋىلىن بەس قاسقا اۋىلى دەپ اتايدى.

ءىستىڭ جايى بىلاي بولعان:

جانمىرزانىڭ اسىندا قىزايدىڭ اتاقتى ادامدارىنا ارناپ تىگىلگەن ۇيگە اسقا كەلگەن ابىلاي، ابىلمامبەت حاننىڭ بالالالرى تۇسەدى دە، قىزاي تورەسى نۇراسىل مەن تاڭىربەردىنىڭ يگى-جاقسىلارى جاي ۇيلەرگە ورنالاستىرىلادى. كۇتىم جاعىنان بىردەي بولعانىمەن، ورىن جاعىنان قوراش كورىنىپ قالادى. اسقا سويىلعان مالعا قۇران وقىلىپ، باتا جاسالعاننان كەيىن جانمىرزانىڭ نەمەرەسى ءبىر اقسارباس قويدى جەتەلەپ كەلىپ سارمىق بيدەن:

– سارمىق اتا، «جاڭبىرمەن جەر كوگەرەدى، باتامەن ەل كوگەرەدى» دەۋشى ەدى. وزىڭىزدەي دۋالى اۋىزدى شەشەن، شەشىمدى ازامات بولۋدى ارمانداپ ءجۇرۋشى ەدىم. ءسىز شىن ىقىلاسپەن باتاڭىزدى بەرىڭىز، – دەپ باتا سۇرايدى.

سوندا سارمىق بي قاسىندا وتىرعاندارعا قاراماي قولىن جايىپ:

اۋىلىڭنىڭ ارداعى بول،

حالقىڭنىڭ ارلانى بول.

مارتەبەڭ بيىكتەگى،

زاماننىڭ تارلانى بول.

ەلىڭنىڭ ەركەسى بول،

جورىقتىڭ سەركەسى بول.

جەتىم مەن جەسىردىڭ،

باسىنداعى كۇركەسى بول.

ابىرويىڭ اسا بەرسىن،

باق-داۋلەتىڭ تاسا بەرسىن.

ەگەسكەنىڭ قۇم قۇشىپ،

جاۋىڭنىڭ قۇتى قاشا بەرسىن.

ۇرىسپايتىن ۇلىڭ بولسىن،

كەرىسپەيتىن كەلىنىڭ بولسىن.

قىزىر دارىپ شاڭىراعىڭا،

مالىڭ ءورىستى بولسىن، اللاھۋاكپار!، – دەيدى.

قىزاي تورەسى نۇراسىلدى باستاپ كەلگەن تاڭىربەردى جاعى ارنايى ۇيگە تۇسە الماعانىنان نارازى بولىپ تۇرعاندا، سارمىق ءبيدىڭ اق سارباسقا باتا جاساۋى ودان ارى قۇسالاندىرادى. تاڭىربەردى جاعى سارمىقتى كەكەتە: «تورە تۇرعاندا قاراعا جول قايدا، نەگە تورەدەن جول سۇراماي باتا جاسايدى»، – دەپ شۋ كوتەرەدى.

سول كەزدە سارمىق بي:

بارلىعىن قىلىپ كۇشىنىڭ،

ورىنسىز ءىستى، بۇزعان يت.

ءوزى بولعان كىسىنىڭ،

اتاتەگىن قۋعان يت، – دەپ سالادى.

سوندا نۇراسىل تورەنىڭ جانىندا وتىرعان تاڭىربەردىنىڭ ءبىر اڭگۇدىكتەۋ ىكىسىسى: «نە دەپ وتتاپ وتىرسىڭ، ءيتىڭ كىم؟»، – دەپ سارمىقتى قامشىمەن سالىپ قالادى. سول-اق ەكەن ەسىك جاقتا وتىرعان سارمىقتىڭ قويلىباي، قويشىباي، ارىزباي، اجىباي، مايتباي سىندى بەس ۇلى اتىلىپ شىعىپ، جانجال باستالادى. وسى كەزدە اراعا تۇسكەن قاراعاي باتىر داۋدى توقتاتىپ، ەكى جاقتى تاتۋلاستىرادى. اس دابىرالى وتەدى. استىڭ سوڭىندا تورەگە قول كوتەرگەن سارمىقتىڭ بەس بالاسىنا ايىپ تارتىپ، اس تارايدى.

اسىلىندە، قىزايدىڭ ساما تورەسى دۇنيە سالار الدىندا بيلىكتى ءۇشىنشى ۇلى نۇراسىلعا بەرەدى. بىراق ول بيلىكتى دۇرىس جۇرگىزە الماعاندىقتان 1800 جىلدارى قىزاي بيلەرى كەڭەس اشىپ، نۇراسىلداعى تورەلىك بيلىكتى سامانىڭ ۇلكەن ۇلى ابىلپەيىزگە الىپ بەرەدى. ابىلپەيىز قىزايلاردى 1800 – 1840 جىلعا دەيىن 40 جىل بيلەيدى.

سارمىق ءبيدىڭ تاربيەسىندە ەرجەتكەن شوڭكە تىلەۋبەردى، تىلەۋقابىل رۋلارىن بيلەپ، تاڭىربەردىگى ەرمەك، بەگىمبەت، دەربىستى سارمىق بيلەپ، ءۇش بي ابىلپەيىز تورەگە تىكەلەي باعىنعان.

 

دەرەككوز: تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-ت.)، ISBN 978-601-7865-36-8 1-توم .– 287 ب.، سۋرەتتى .

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى

جالعاسى بار…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 26
Қышқыш қалай жасалған?
انداس وماراقىن ىزىمەن

قىشقىش قالاي جاسالعان

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
انداس وماراقىن ىزىمەن

ادامنىڭ پايدا بولۋى

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن جانە جۇلدىزدار

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن مەن جەر

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
انداس وماراقىن ىزىمەن

اسپاننىڭ بيىكتەۋى

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
انداس وماراقىن ىزىمەن

جەر-كوكتىڭ ايىرىلۋى جونىندە (كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى)

July 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz