ەستەمەستىڭ اسى
1935 جىلى 7 ايدا تاڭىربەردى سولتانكەلدى رۋىنىڭ بولىسى ەستەمەس قاجى ەسەنۇلىنىڭ اسى كۇنەس ناراتتىڭ كوكوزەك وستەڭىنىڭ كومەيىندە وتكىزىلەدى. وعان 100 ءۇي تىگىلەدى. ءار ءۇيدىڭ يەلەرى كۇتۋشى بولىپ بىرگە كەلەدى. اسقا ەكى اي بۇرىن ساۋىن حات تاراتىلىپ، ىلەدەگى قىزاي ەلى تۇگەل حابارلانادى. بۇراتالا شاحار مۇوعولدارى مەن جۇلدىز تورعاۋىتى قوسا شاقىرلادى. ىلە داۋتايى الماسبەك تۇرداقىنبايلار 100 اسكەرمەن كەلىپ، استىڭ تىنىش وتۋىنە قورعاۋشىلىق ەتەدى. وعان كەرەكتى بارلىق ناۋات، قانت، شاي-شالاڭ، ازىق-تۇلىكتى الدىن الا 7 ادامعا 30 وگىز ايداتىپ قۇلجاداعى عىلاجدانباي دەگەن ساۋداگەرمەن ءبىرتۇتاس تاسىپ الدىرادى. استىڭ بارلىق شىعىمىن ەستەمەستىڭ بالاسى قاناتبەك اقالاقشى ءوز ۇستىنە الادى. ونى داۋتاي تۇرداقىنباي، ماقسۇت اقالاقشى، ءدارۋباي اقالاقشىلار باسقارادى. الىستان كەلە جاتقان قوناقتاردى بيجان باستاعان زاڭگىلىر كۇنشىلىك جەردەن الدارىنان شىعىپ قارسى الىپ تۇرادى. ولاردى الدىمەن ەستەمەس قاجىنىڭ ۇيىنە ءتۇسىرىپ، قۇران وقىتىپ، قىمىز-ءشايىن ىشكىزىپ، ەتىن جەگىزىپ، سىيلاپ كۇتىپ العاننان كەيىن ورنىنا قاراي تىگىلگەن ۇيلەرگە ورنالاستىرادى. استا قوناقباي جايادان بالۋان موڭعولدىڭ شىنجىرلاۋلى كوك بۇقاسى مەن قوسا 9 بالۋاندى ارت-ارتىنان جىعادى. ودان باسقا مىسقال ءىلۋ، جورعا سالىستىرۋلار بولادى. بايگەگە 500 ات ايدالادى. اتتى قاراعايلى سۋدىڭ قۇيعاننان قويا بەرىپ، بايگە توبەدەن توسىپ الادى. الدىڭعى ات سوقىرتانىك قارا كەرىمبەكتىڭ قارا قاسقا اتى بولىپ 100 جىلقى، ەكىنشى ات ەستەمەستىڭ اققۇلا اتى بولىپ 80 جىلقى سىيلىق الادى، تاعى دا 40 اتقا بايگە بەرىلەدى. ءسويتىپ اس دارقان توي بولىپ تارقايدى.
اجىنىڭ (قاجى) اسى
ەلىم باي، جۇرتىم جومارت، حالقىم سەرگەك،
جۋىلعان ءساتتى كۇنى ءبىزدىڭ جورگەك.
بايلىق پەن جومارتتىقتىڭ ارقاسىندا،
ەستەكەڭە بولدى ءبىر ءنازىر بەرمەك.
كۇتپەكشى سولتەكەڭنىڭ بار بالاسى،
الىسقا حابار ايتىپ، قۇلاش سەرمەپ.
شاقىردى كەڭەسۋگە تاتۋ دوستى،
ءتورت بولىس اقىلداسىپ، باسىن قوستى.
تويەكە، نۇپتەكەنىڭ نازىرىندەي،
بولسىن دەپ جايلاۋ ءۇستى كۇنىن توستى.
ارت جاعى اجى اتامنىڭ توي بولسىن دەپ،
كەيىنگى ورەندەرگە وي بولسىن دەپ.
جاساۋلاپ ءجۇز ءۇي تىگىپ، ءبىر كەشىنە،
ءبىر بيە، بىردەن سويىس قوي بولسىن دەپ.
بولىستار اقىلداستى وسىنى ويلاپ،
ءجۇز بيە، ءۇش ءجۇز قويدى بولدى سويماق.
ات شاۋىپ، بالۋان ءتۇسىپ، كوكپار تارتىپ،
قايتسىن ەل اجى بابام ارتىن تويلاپ.
بيلىككە كەلدى بيلەر باس قۇراسىپ،
بەرەكە-بىرلىك ەتىپ تالقىلاسىپ.
– قادىرلەۋ ەر ارۋاعىن ءجون، – دەپ تاپتى،
تۇرعان سوڭ اتا داۋلەت شالقىپ، اسىپ.
كەڭەستە كىم جالتارىپ، كۇلگىرسىمەك،
بىلايشا شەشىم تاپتى مىڭ ءبىر تىلەك.
بايگەسى ەكى اتتىڭ سەكسەن جىلقى،
بەرىلمەك ءبىرىنشى اتقا ءجۇز جىلقى دەپ.
شىندىقتىڭ شىعىپ كەتپەي جۇيەسىنەن،
تارتىستىڭ ۇتىپ شىققان تىرەسىنەن.
ودان سوڭ تاراتىلماق بايگە جولى،
قىرىق بيگە اتقا كەلگەن رەتىمەن.
شىعاردى كەڭەستىڭ بۇل باياناتىن،
جەرى جوق بايلىق باردا اياناتىن.
قاناتبەك، ماقسۇت بولدى باسقاراتىن،
اقىلمەن اق-قارانى ايىراتىن.
بويىنا كوكوزەكتىڭ ءۇي تىگىلدى،
اراسى الىس ەمەس، ءجيى تىگىلدى.
دالدىگىن بولعان ءىستىڭ ءوزىم جازدىم،
كەتىرمەي جالعان ايتىپ سۇيكىمىمدى.
ادامدى كەت دەمەگەن ءتۇسى بوتەن،
اتامىز سوندا ماكەڭ جىگىت ەكەن.
قاسىمحان شيمانداي عىپ ءۇيىن تىككەن،
تۇرىمحان بەس جاسىندا بىلەدى ەكەن.
سول كەزدە مەنىڭ داعى ون ءبىر جاسىم،
ءتىل-جاعىم سويلەي بەرسىن بولدىرماسىن.
جاڭاعا جانى قۇمار تاماشاشىل،
اۋدارعان بالا كۇنىم بار ىنتاسىن.
انىقتاپ حاتقا سالىپ جىل، اي، كۇنىن،
تارقاتتى ساۋىن حاتتى ءبىر اي بۇرىن.
جۇلدىز بەن بوراتالا موڭعولى بار،
شاقىردى ءۇيسىن، نايمان، قىزاي ەلىن.
ءدام تاتىپ، ادامداردى ءنازىر استان،
ايتايىن كەلگەندەردى ءبىر-ءبىر باستان.
لىپىلداپ داياشىلار ءجۇر جۇگىرىپ،
ءجۇز بيە، ءۇش ءجۇز قويدىڭ ەتىن اسقان.
تۇرداقىن كەلدى داۋتاي سەرىگىمەن،
قۇرالدى قىرىق اتتى شەرىگىمەن.
ويازني كيگەن كيىم، بورتە شاپكى،
قورعايتىن اماندىقتى سەنىمىمەن.
بىتىرگەن قۇربىسىنان ءىسىن وزا،
اسىعىپ العى ىستەرگە مويىن سوزا.
شاڭگۇنى توعىزتاراۋ اۋدانىنىڭ،
كەلىپتى كوپ اداممەن نازىرقوجا.
بەرمەيدى تۇلپار تەڭدىك قىزباعانمەن،
كەرەيدەن مۇقىش كەلگەن ءجۇز اداممەن.
ادامنان ارالاسقان انىقتادىم،
ەرتەرەك قاعاز الىپ سىزباعانمەن.
ءۇيسىننىڭ كوردىك ءالجان اتالاسىن،
الباننىڭ اتى شۋلى ءبىر اتاسىن.
كەپتى ولار كوپ اداممەن، كوزى كوردى،
قىزايدىڭ قىدىر شالعان ىقىلاسىن.
قالماقتىڭ جۇلدىزداعى حانى كەلدى،
كۇجىداي مەن توشىلاسىن تاعى كەلدى.
دەيتۇعىن قازاق-قالماق كيىز تۋىرلىق،
حاننىڭ دا اقبوز ۇيدە بابى كەلدى.
وسقىرتىپ ءبىر اساۋدى قۇلاقتادى،
سويىستىڭ حانعا لايىق مالى كەلدى.
كۇرەدەن مارجان تاستى ۇلىق كەلدى،
سەسكەنتىپ ايبىنىمەن قالىڭ ەلدى.
قۇلجادان ۇيعىر، وزبەك، تاتار كەلدى،
سىمايىل ءبىر توپ قىرعىز قاتار كەلدى.
ءتۇرىلىپ اقبوز ءۇيدىڭ ەسىتكەرى،
قوناقتىڭ كورسەتىلدى جاتار جەرى.
سامادان اۋەلحان گۇڭ تورە كەلدى.
تورەگە توردەگىلەر تۇرەگەلدى.
قاسىندا قاسقا، جايساڭ، جۇيرىگى بار،
ءىنىسى ءابىلحايىر ەرە كەلدى.
كوپ ادام ماقسۇت كەلدى بەگىمبەتتەن،
بولجىلدى مەزگىلىندە كەلىپ جەتكەن.
قاسىندا ساعات دەگەن شەشەنى بار،
تۋعىزىپ سوزدەن ءسوزدى جەلىندەتكەن.
قولىندا اشىكەمنىڭ دومبىرا بار،
كۇي سازىن وڭدى-سولدى بەزىلدەتكەن.
دەربىستەن كەلدى الپىسباي قۇدا بولىس،
جاسىلكول، جاۋتوعايى ىرگە قونىس.
جۇراتى ەستەكەمە قىز بەرەتىن،
ءنازىردى وتەسەدى ۇلكەن بورىش.
قاسىندا بىرنەشە ادام جولداسى بار،
جاپسارباي سوزگە شەشەن جورعاسى بار.
ءارى اقىن، ءارى بالۋان، ءسوزى وتكىر،
حاتشىسى تاڭجارىقتاي موللاسى بار.
ماتاي مەن شوقپار جاقتان مالاي كەلدى،
وزىنە تۋىس، جاقىن بالايدى ەلدى.
سادىر مەن ءدورتۋىلدىڭ ادامدارى،
ىلەسىپ مالايمەنەن تالاي كەلدى.
قىزايدىڭ ءسانىن كوزبەن كورگەن كەزدە،
تاڭىرقاپ اينالاعا قاراي بەردى.
مالايدىڭ ءوزى بولىس، ءوزى شەشەن،
نازىرگە ەرتە كەپتى تالاي ەردى.
مەڭىستىڭ ءبىر بالاسى تىلەۋبەردى،
ايتايىن ءوسىپ-ونگەن ىرگەلى ەلدى.
قاعازعا تۇسىرەيىن ولەڭ عىلىپ،
اڭىز بوپ ەل اۋزىندا جۇرگەن ەدى.
قۇرادىم ەل اۋزىندا اڭگىمەنى،
الايدا ارتىق-كەمىن ەل بىلەدى.
جولبولدى، قارا تورعاي، ورازايدان،
ءدارۋباي، مازاق بولىس ءساندى كەلدى.
ەسەنقۇل، تەمىر مەنەن قوجانازار،
قارادان شەشەن سەركە، سەكە كەلدى.
سىرتىنان اتىن ەستىپ، قۇمار بولعان،
وسى استا جولىقتىردىق كوسەم ەردى.
مەڭىستىڭ ءبىر بالاسى تايىربەردى،
قوناقجاي كوردىك مۇنان بايىرعى ەلدى.
قۋانتىپ، دوس كوڭىلىن شاتتاندىرىپ،
بايلىعى ەل اۋزىنا جايىلدى ەندى.
ءبىر ۇلى تايىربەردى قۇداينازار،
اكە ءىسىن ارتىنداعى بالا جازار.
كەلگەندەر كۇنەس بويىن دۇبىرلەتتى،
ەلگە ارىن، كىرگىزگەندەي دالاعا اجار.
ايىرىلماس ەل ارقاشان قورعانىنان،
قۇربى دا اتى شىعىپ، وزعان ۇلان.
كادىرسىز ەرتە كەپتى، ۇلى اقىن،
تاستاماي اسىلحاندى ءوز جانىنان.
كەنجەسى ءۇش جەتىمنىڭ سولتانگەلدى،
كورسەتتى مىرزالىقپەن بەرەگەندى.
بولسا دا تورە، قارا بىردەي كۇتىپ،
جيمادى داستارقان مەن تەگەنەنى.
ساۋىن حات تيگەندەردىڭ ءبارى كەلدى،
ءتىل قىسقا ايتا المادى ءبارىن ەندى.
جىگىتتەر ات ۇستىندە تاباق تارتىپ،
جورعا مەن جوسىلتىپ ءجۇر ىلدي، ءوردى.
كول-كوسىر سارى قىمىز ساباسىمەن،
قۇيىلىپ قوس ساپتاياق، شاراسىمەن.
كەرمەدە ات، كەلگەن قوناق كۇتىلۋدە،
بايگە اتتار باعىلۋدا بالاسىمەن.
كۇي سازى، ولەڭ ءۇنى، ءان ىرعاعى،
اسپانداپ اقبوز ۇيلەر اراسىمەن.
اسىلقان، تاڭجارىقتىڭ اۋەندەرى،
كۇنەستىڭ كوككە ورلەدى ساعاسىمەن.
تابىستى بىلىسپەگەن، كورىسپەگەن،
بولا ما كول-كوسىردى جەپ-ىشپەگەن.
قازاقتىڭ كەڭ پەيىلى داستارقانى،
ەنشى عوي اراداعى بولىسپەگەن.
قاناتبەك، ماقسۇت بولىپ باسقارىپ ءجۇر،
ءدارۋباي، مازاق، مالاي قاسقارىپ ءجۇر.
ءجۇمادىل، الپىسباي مەن ورازقاندار،
ايگىلى اقىندارىن قاسقا الىپ ءجۇر.
ال ەندى ءسوز ەتەلىك ات جارىستى،
بۇلجىتپاي رەتىمەن حاتتاعى ءىستى.
جارىستىڭ دايىندىعىن ىستەمەككە،
ماقسۇتتار مايدان جاققا اتتانىستى.
سىنشىلار ات سىنايدى اينالسوقتاپ،
تاڭعالىپ كەي ساڭلاققا كوزىن وقتاپ،
سۇرايدى كەيبىر سىنشى تۇستەپ كەلىپ،
قۇلا مەن قارا قاسقا اتتى جوقتاپ.
بايگە اتقا بالالارعا مىنگەن باپتاپ،
شاق كيىم، جەڭىل قامشى بەردى ساپتاپ.
ايىپ مامپاڭ كوپ جىگىت باستاپ بارىپ،
اتشابار جاعا جولدى كوردى ناقتاپ.
كوپبەسى كوكوزەكتە بايگە توبە،
جينالعان قالىڭ حالىق، قارا-تورە.
قۇيعاننان قاراعايلىسۋ ات قايتادى،
دەلىنگەن قۇلاق ءتۇردى اڭگىمەگە.
ۋاعى ات ايداۋدىڭ كەلدى تاياپ،
تۇرعاندار كورىنبەيدى ەندى قاراپ.
بەس ءجۇز ات تۇگەل شىقتى تىزىمدەلگەن،
قالماسا كوزگە تۇسپەي نەكەن-ساياق.
قوس توپشى، بوكەن تاناۋ موينى ءيىلىپ،
شىقتى اتتار نەلەر ساڭلاق، ورەن جۇيرىك.
جاراعان قالشىلدايدى باۋرىن تارتىپ،
جىبەك جال، كەلتە قۇيرىق از سۇيىلىپ.
ءار تايپا، ءاربىر رۋ، ءاربىر ەلدەن،
دامەلى دەگەندەردىڭ ءبارى كەلگەن.
قۇيرىعى مەن كەكىلىن اقپەن بۋىپ،
شىن بابىندا بۇركىتتەي تۇلكى كورگەن.
جەڭىل ەر، ءبىر توقىممەن توستەي تارتىپ،
جۇلقىنعان ارىستايداي جەردى تارتىپ.
سۋىرىلىپ توپتان شىعىپ قويا بەر دەپ،
سۇيەنەر ءبىر-بىرىنە يەك ارتىپ.
بايگە اتقا مىنگەن بالا پىسىق، شيراق،
الىپتى داعدىلانىپ پىسىپ-شيراپ.
ون ءبىر مەن ون ءۇش جاستىڭ ارالىعى،
ۇلكەندەر كورىنبەيدى ۇزىن سيراق.
جۇيرىكتەر ال قويا بەر جىبەر دەيدى،
ساقتانىپ مىنگەن بالا جىبەرمەيدى.
جۇيرىكتىڭ جالى جۇمساق، باسى ەلپەك،
جانۋار ءسۇت ىشەدى، سۇلى جەيدى.
ۋاقىت كەلىپ جەتتى ات شاباتىن،
كۇتۋدە جۇرتتىڭ ءبارى ءسات ساعاتىن.
ادام بار ءار ۇلتتان باسىن قوسقان،
قازاقتىڭ كورۋگە ىڭكار سالت-ساناسىن.
كەتكەن سوڭ ات ايداۋشى اتتاردى ايداپ،
بالۋاندار دايىندالدى بەلىن بايلاپ.
قالماقتىڭ كوك بۇقاسى شىقتى ورتاعا،
جەر تارپىپ، شىنجىرلاۋلى وداعايلاپ.
كۇرەسكە قازاقتار دا دايارلاندى،
ەل ءۇشىن ەمەس ەرلەر ايار جاندى.
قالماقتىڭ بالۋانىنا سالماق بولدى،
كۇرەسكەر ءوز بالۋانى جاياداندى.
جاۋىرىنى تۇلعاسىنداي تۋعان ايدىڭ،
بۇلشىعى جاياسىنداي اساۋ تايدىڭ.
بالۋاندىق ۇزىلمەگەن تۋىسىنان،
كەنجەسى ەسەنگەلدى قوناقبايدىڭ.
وسىلاي قوس ايۋدى الىستىردى،
اللالاپ تىلەۋلەستەر الىس تۇردى.
قالماقتى جاكەڭ ءبىر كەز الىپ ۇرىپ،
قايقايتىپ قارا جەرگە جابىستىردى.
باسقا ەشكىم جايادانعا بەتتەمەدى،
ىشىنەن جىعىلعاندار كەكتەنەدى.
بەس كەلسىن، نەشەۋ كەلسىن، ءبىرى كەلسىن،
جايادان كۇرەسپەيمىن كەت دەمەدى.
كۇشكە ساي ءادىسى بار نەشە بالۋان،
جىعىلدى جاياداننان توعىز بالۋان.
قاناتبەك ەل الدىندا ماقتانىش قىپ،
كيگىزدى كوك ءماۋىتى جاڭا شاپان.
مۇنان سوڭ مىسقال ءىلدى جاستار جاعى،
ۇزەڭگى تابان تىرەپ باسپالداعى.
يكەمدى، ەپتى جىگىت ءىلىپ كەتتى،
مايىسپاس سالالى قول باسپارماعى.
دوداسىز بولدى كوكپار قىرعىز تارتىس،
ۇلكەندەر جىگىتتەرگە جاۋدىردى العىس.
ات قايتار بولدى ۋاقىت، – دەدى ماقسۇت،
بولىپتى وسى كەزدە تاپا-تال ءتۇس.
كوك سەركە بولىنگەن جوق بىتەۋ كۇيدە،
تارتىپ كەتتى جاستار جاعى ۇيمە-جۇيمە.
ارت جاعى اجى بابام توي بولسىن دەپ،
لاقتىردى كوك سەركەنى ۇلكەن ۇيگە.
نۇريپا سەركەنى الىپ كىرگىزدى ۇيگە،
بولمايدى تۇيمە-تۇيە، تۇيە-دۇنيە.
جولدىعىن جىگىتتەردىڭ بەردى ءبولىپ،
ۇلتتىق مۇنىڭ ءوزى ۇلكەن جۇيە.
وسىمەن كوكپار، مىسقال، ءبىتتى بالۋان،
توقتاتىپ تاماشانى باسقا الۋان.
ات كەلەر بولدى ۋاقىت بەشىنگە اۋىپ،
باستايىن اڭگىمەنى ەندى سودان.
جاقىنداپ شاڭ كەلەدى بۋداق-بۋداق،
ايعايلاپ كوتەرىلدى حالىق شۋلاپ.
شەرىكتەر تۇرداقىن باي الىپ كەلگەن،
شاقىردى تارتىپكە ەلدى سوزبەن قۋزاپ.
كەلەدى ۇزاپ شىعىپ ەكى ات دارا،
كومبەگە قالدى اۋدەم جەر جاقىن ارا.
تىگىلگەن قالىڭ كوزگە ناق ايىرىلىپ،
كورىندى ءبىرى قۇلا، ءبىرى قارا.
تەبىنىپ مىنگەن بالا قامشى باسىپ،
جۇيرىكتەر ءبىر-بىرىنەن كەلەدى اسىپ.
قۇلا اتتان تەر شىقپايدى شابىسى ۇدەپ،
كەلەدى ەزۋىنەن كوبىك شاشىپ.
كومبەدە تۇرعان حالىق كوزىن تىگىپ،
جول بەردى بايگەلەرگە ايقارا اشىپ.
قۇلا اتتان قۇيرىق تىستەپ كەلىپ جەتتى،
قارا قاسقا اتپەنەن تايتالاسىپ.
قارا قاسقا اتتاعى اعىزانبەك،
كەلەدى بەكسەيىت دەپ اۋزىن اشىپ.
مەدەتبەك قۇلا اتتاعى سولتەكەڭ دەپ،
ۇرانداپ كىردى توپقا ارالاسىپ.
شولدەپتى اعىزانبەك ءوڭى قاشىپ،
مەدەتبەك ماناۋرايدى قۇپ جاراسىپ.
كۇش بەرمەي اۋىزدىققا جاڭا قىزعان،
توقتادى زورعا قۇلا بەلدەن اسىپ.
قىزىعىپ قالىڭ حالىق قاراپ تۇردى،
كورمەگەن ۇزاق جولدى بۇيىم قۇرلى.
شابىسى قوس باراننىڭ وسى كەلگەن،
تامسانتىپ ادامداردى تاڭعالدىردى.
كەلەدى باسقا اتتاردا ۋماق-شۋماق،
الدىدان ءوتىپ جاتىر وقتاي زۋلاپ.
قىزىعى ات شابىستىڭ وسى ەمەس پە،
ايعايلاپ ۇران سالدى ەل ۋلاپ-شۋلاپ.
بايگەگە قىرىق ات بولدى ىلىنگەلى،
جۇلدە الىپ كوپ الدىندا بىلىنگەنى.
بالا ساۋ، ادام امان، اتتان باسقا،
كەلدى ارتتان تەزەك تەرىپ سۇرىلگەنى.
ءتورت ات ولگەن بەس ءجۇز اتتان تۇگەندەسە،
بار اتتار ۇكىلەنگەن كۇنى كەشە.
باسقا اتتار امان-ەسەن كەپتى تۇگەل،
بەرەلىك اتقا بايگە ال ەندەشە.
باس بايگە ءجۇز جىلقى الدى قارا قاسقا ات،
ءبىرىنشى بولا المادى بۇدان باسقا.
ەكىنشى ات قاناتبەكتىڭ اق قۇلا اتى،
باسقانى جاڭىلدىرعان دەسپەن جاسقاپ.
قاراتتى ەكى بولىس جاندى وزىنە،
بەدەلدىڭ باستىق جاقسى بار كەزىندە.
قۇلا اتقا تيگەن بايگە سەكسەن جىلقى،
اجىنىڭ ارۋاعى ءۇشىن قالدى وزىنە.
قورىتىندى شىعىپ جارىس تىرەسىنەن،
اركىمدى الدى يگىلىك ۇلەسىنەن.
ءبىر-بىرلەپ تاراتىلدى بايگە جولى،
ودان سوڭ قىرىق اتقا رەتىمەن.
تاماشا نەشە الۋان شىركىن، جاقسى-اق،
كوڭىلىم تاماشاسىز جۇدەيدى اقساپ.
ات شاۋىپ، كوكپار تارتىپ، بالۋان سالىپ،
وسىلاي تارادى ەل، باسىلدى اپ-ساپ.
ەستىگەن اڭگىمەمدى بالا جاستا،
جىرلادىم جالعان قوسپاي ارالاسپا.
ال، حالقىم، تۇزەپ وقىپ كەشىرەرسىڭ،
كەي جەرى ارتىق كەتىپ بارا جاتسا.
ابىلقايىر اسقاربەكۇلى.
رەتتەپ جازعان انداس وماراقىنۇلى
دەرەككوز: تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-ت.)، ISBN 978-601-7865-36-8 1-توم .– 287 ب.، سۋرەتتى .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى
جالعاسى بار…











