باسى:
قازاق الميساقتان بەرى ونەرلى بولعان حالىقتىڭ ءبىرى. قولونەرىنىڭ سان الۋان ءتۇرىن جارىققا شىعارىپ، ونى تۇرمىسى مەن تىرشىلىگىندە كەرەككە جاراتقان. سونىڭ ءبىرى ىدىس-اياق جاساۋ ونەرى. ەجەلگى بابالارىمىز اعاشتان جاساعان تەگەنە، شارا، ساپتاياق، وجاۋ، تاعى دا باسقا تۇتىنۋ بۇيىمدارى بۇگىنگى كۇنى ءوز ءرولىن وشكىندەتىپ العاىمەن، اسا يگىلىكتى جاساپازدىقتىڭ بەلگىسى رەتىندە ءالى كۇنگە ەل اراسىندا ساقتالىپ كەلەدى.
قازاق قولونەرشىلەرىنىڭ ىدىس-اياق جاساۋ شەبەرلىگى نەگىزىنەن ۇقساس. اتالارىمىز ىدىس-اياقتى قايىڭ، قارا اعاش، الما-ورىك سياقتى قاتتى، ساپالى، ىستىق وتكىزبەيتىن، وڭاي شىرىمەيتىن اعاشتاردىڭ ويىلى مەن تامىرىنان، قۇندىزدىعىنان جاساعان. ىدىس-اياقتى جاساۋعا كەرەكتى اعاشتى الدىمەن بەلگىلى مولشەردە كەسىپ، جوبالاپ العاننان كەيىن، مۇسىندەپ شابادى. شابۋ مولشەرى بەلگىلى شەككە جەتكەندە توقتاتىپ، جارىلىپ كەتپەي شارتى استىندا كۇن، جەل تيمەيتىن قالىپتى تەمپراتۋرادا كەپتىرەدى. كولەڭكەلى جەر بولماعاندا اعاشتى سيىردىڭ قيىنا وراپ تا كەپتىرەدى.
سول تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ ءبىرى ساپتاياقتى جاساۋ ءتاسىلى مىناداي بولادى.
قازاقتىڭ سۋسىن ىشەتىن ىدىستارى شارا، ساپتاياق، قوس ساپتاياق، توستاعان (شوشەك) بولىپ ءتورت تۇرگە بولىنەدى. ءبىر ليتردەن جوعارى ءۇش ليترگە دەيىنگى سۋسىن سياتىن ىدىستى شارا، جارتى ليتردەن جوعارى ءبىر ليتر اراسىندا سۋسىن سيسا ساپتاياق، ەكىجۇز گرامنان جوعارى بەسجۇز گرامنان تومەن تاماق سياتىن ىدىستى توستاعان (شوشەك) دەپ اتاعان.
توستاعان، ساپتاياق، شارالاردى اتالعى شوت (قوس شوت) جانە ىڭعۋىرمەن جاسايدى. ادەتتە ساپتاياق، شارا، توستاعاندار تەز جاساۋدى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان بۇل ىدىستاردى جاساعاندا قالىڭ جەرىن ەكى سانتيمەتر، جۇقا جەرىن ءبىر سانتيمەتر ەتىپ جۇقارتىپ الادى. وسىلاي ىستەگەندە تەز كەبەدى ءارى جارىلمايدى. ساپتاياق جاساۋ ءۇشىن اعاشتىڭ ويىلى مەن قۇندىزدىعى قاجەت. ساپتاياقتى جۇقارتىپ العاننان كەيىن بارىپ جالعاستى وڭدەۋ جۇمىسى ىستەلەدى. ساپتاياق ويىلىپ، قىرلانىپ دايىن بولعاننان كەيىن ءۇش-ءتورت رەت مالدىڭ مياىمەن مايلانادى. قايتا، قايتا كەپتىرىپ، ابدەن قاتقاننان كەيىن ىستەتۋگە بەرىلەدى.
جوعارىداعى ساپتاياق وماراقىن جانسارباي ۇلىنىڭ ءوزى شاۋىپ، كەپتىرىپ، مايلاپ جاساعان ساپتاياعى.
كەزدە كۇبىرلەپ، تاڭىرىسىنە سىيىنىپ وتىراتىنىن دا بايقان قالۋشى ەدىك.
جادىگەر بۇگىندە انداس وتباسى قورىندا ساقتاۋلى تۇر.
تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9، ISBN 978
https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=1657755&simple=true
جالعاسى بار…
