Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Өлкетану Қасиетті жерлер

Желді кезең (Нарат асуы)

admin
2025/10/22
Қасиетті жерлер
0
Желді кезең (Нарат асуы)

Нарат асуы – Тәңірі тауларындағы Ілеге асатын ең басты өткелдердің бірі. Бұл өңір ежелден Ұлы Жібек жолының солтүстік тармағындағы маңызды тораптардың бірі ретінде белгілі. Табиғи сұлулығымен қатар, ол Іле мен Түрпанның, Жетісу мен Тарим ойпатының арасын жалғаған тарихи көпір болған.

Өткел Күнес өзенінің бастауы маңында, теңіз деңгейінен 3026 метр биіктікте орналасқан. Солтүстігінде — Еренқабырға, оңтүстігінде — Нарат тауы созылып жатыр. Ауасы жұқа, ылғалды әрі жел өтінде болғандықтан, қысы-жазы боран мен жел үзілмейді. Сол себепті халық бұл аймақты ежелден «Желді өткел» деп атап кеткен.

Ежелгі жазбаларда Іледен Түрпанға баратын көне керуен сорабы осы асу арқылы өткені айтылады. Бағыты былайша өрбіген: Құлжа → Күнес → Нарат → асу → Жұлдыз → Баянбұлақ → Балғұнтай → Алғой → Тоқсұн → Түрпан. Бұл бағытпен тек сауда керуендері ғана емес, елшілер, саяхатшылар мен әскерлер де жүрген. Біздің заманымызға дейінгі ғасырларда бұл жолды сақтар мен ғұндар пайдаланған. Олар Тәңірі тауының солтүстік және оңтүстік бетін жалғап, керуен жолының алғашқы іргесін қалаған.

XIII ғасырда Шыңғыс ханның батыс жорықтары кезінде оның әскері Нарат жазығына шыққанда, табиғат көркіне сүйсініп, «Налати!» – «Көркем жайлау!» деп атағаны жөнінде аңыз бар. Сол кезден бастап бұл өңірдің аты мен тарихы бір-бірімен астаса кеткен. XVII–XVIII ғасырларда аймақ Жоңғар хандығы мен Цин империясының қақтығыстарында шешуші рөл атқарды. 1755–1758 жылдары Цин әскері Жоңғар хандығын талқандап, Іле аңғарын өз бақылауына алды. Сол уақытта асу стратегиялық маңызы жоғары өткелге айналды. 1763 жылы Цин билігі Іле өлкесін басқару үшін Хуиюань қаласын (қазіргі Құлжа маңы) тұрғызып, оны Шыңжаңның әкімшілік орталығына айналдырды. Осыдан кейін бұл өңір арқылы өтетін жолдар мемлекеттік маңыздағы бағытқа айналды. 1871 жылы Ресей империясы Іле аймағын уақытша басып алып, 1881 жылғы Санкт-Петербург шарты арқылы оны қайта Қытайға қайтарды. Бұл оқиға тарихта «Іле дағдарысы» деген атпен белгілі. Сол жылдары Нарат асуы маңындағы керуен жолдары мен бекеттер біршама уақыт тоқтап қалды. 1944–1946 жылдары Іле, Тарбағатай және Алтай өңірлерінде өрбіген «Үш аймақ көтерілісі» кезінде өткел қайтадан әскери және байланыс жолы ретінде пайдаланылды.

1983 жылы салынған Іле – Балғұнтай тас жолы осы көне бағытты қайта жандандырды. Қазір бұл жол – Нарат асуы арқылы өтетін қазіргі заманғы күре жол және ол Қытай мен Қазақстан арасындағы туризм мен сауданың маңызды артериясы саналады. Жол бойында көне керуен сарайларының іздері, күзет бекеттерінің орындары әлі де сақталған.
Көктем мен жаз айларында бұл өңірге зерттеу экспедициялары мен туристік саяхаттар жиі ұйымдастырылады.

Нарат асуы мен оны қоршаған таулы өңір – Іле даласының тарихи жадындағы алтын өткел. Ол ғасырлар бойы халықтардың мәдениетін, саудасын және өркениетін жалғаған. Бүгінде бұл мекен – өткен мен бүгінді, тарих пен табиғатты тоғыстырған ерекше аймақ.

Қажет АНДАС,

«Q-andas» ақпараттық агентігі.

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 28
Қаратал алқабындағы өзендер
Қасиетті жерлер

Қаратал алқабындағы өзендер

August 31, 2026
Қора шатқалы
Қасиетті жерлер

Қора шатқалы

August 31, 2026
Дауылбай тауы
Қасиетті жерлер

Дауылбай тауы

August 31, 2026
Мүнидың зираты
Қасиетті жерлер

Мүнидың зираты

August 30, 2026
Мұзарт асуы
Қасиетті жерлер

Мұзарт асуы

August 30, 2026
Сөк сұлтан Абылайханұлы
Қасиетті жерлер

Сөк сұлтан Абылайханұлы

August 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz