Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Қажет дерек

АҚКӨМБЕЗ ҚОРЫМЫ

admin
2026/08/30
Қажет дерек
0

Орналасқан жері: Панфилов ауданы, Талды округіне қарасты Бұрханның оңтүстігіндегі іргелес Құрашы сайының басындағы тепсеңде орналасқан.
Зерттелуі: Тарихшы, өлкетанушы, Ибрайымжанов Қалидың «Біз Бұрханға барғанда…» атты қысқаша зерттеу мақаласы. Және Жаркент уезіндегі 1898-1900 жылғы Суан тайпасының Бәйтүгей тармағына болыстыққа сайлауға түскендігі туралы архив құжаты бар.
Сипаттамасы: Соңғы деректер бойынша Суан тайпасының Дуан руынан шыққан Әріпжан Әкімбековтің (1867- ?…) (қайтыс болған жылы белгісіз) кесенесі болуы керек деген жорамалға тоқтадық. Патшалық Ресей тұсында болыс болған, есімі әлі күнге халық жадына өшпеген тұлға. Сондықтан Ақкүмбез қорымындағы Ақкүмбез болыс Әріпжан Әкімбековтың күмбезі деуге толық негіз бар.
Құрашы сайын өрлей Бұрханның аузына келгенде бірден көзге түскені жартылай құлаған еңселі кесене мен көне бейіттер еді. Бәріміз бірден еңселі кесенеге бет түзедік, міне керемет сырты құран аяттары жазылған және әсем ою-өрнектермен нақышталған күйген қыш плитамен қапталыпты. Қыш плиталардың көлемі шамамен 20х60, ені 5 см болады. Кесененің негізгі қабырғалары шикі кірпіштен күмбезімен қоса тұрғызылып, сыланып, әкпен сырланған соң сыртын біз айтып отырған оюлы өрнегі мен арабша жазуы бар керамикалық қыш плиталармен қаланып шығыпты. Есігі оңтүстік-батысқа қараған күмбездің ішкі жағы да әсем кірпішпен көмкерілген, ортан белінде тағы да арабша жазулары бар. Жалпы безендіріуде төртбұрыш, ромб, шеңбер, жұлдызша, толқын, крестик тәрізді геометриялық фигуралар кеңінен қолданылып, өте әдемі үйлесім тапқан. Амал қанша, арабша хат танымағандықтан құран аяттарын да, маңдайшадағы жазудың да не туралы жазылғанын оқи алмадық.
Одан әрі, аталмыш кесенеден сәл жоғары шығыс жағында біршама адамдар жерленген шағын бейіттерді көрдік. Онда біздің қазіргі қолданып жүрген кириллицамен бұл бейітте кімдер жерленгені жазылыпты. Оқи отырып «бұл жерде Суанның әр руынан – Молақ, Дуан және басым бөлігі Құдайберді руының Бәйден, Тәсібек атасынан тарайтын біраз адамдардың жерленгенін білдік». Және бір білгеніміз бұл қорымның 1800 – 1970 жылдары аралығында қайтыс болған адамдардың мәңгілік мекеніне айналғандығы.
Аңыз әңгіме: Ауыл ақсақалы Жүнісов Тұрғанбек атамыздың айтқан әңгімесіне қарағанда бұнда заманында алыс-жақын аймаққа танымал болған Суан руының Дуан атасынан тарайтын бір атақты кісі жерленген екен деді. Кесененің кірпішіне осы жақын маңайдың топырағын қазып пайдаланған. Және осы кесенені тұрғызғанда батыс жақтағы Үсек өзені бойындағы Әріпжан тоғайынан сол маңайындағы ағайындар кезекпе-кезек әр үй 9-10 арбадан отын тасып әкеліп көмектерін тигізген. Сол жердің өз топырағынан әшекейлі, құран жазуы бар кірпіштер қалыпқа құйылып, жаңағы ағайындар әкелген отынмен арнайы жасалған пештерде өртелген. Кірпіштің сапалы шыққаны сондай қазіргі күніге дейін сыңғырлап тұр. Ауылдағы басқа да ағайындардан сұрастыра келе бұл кесене Суанның Бәйтүгей руының болысы болған Әріпжан Әкимбековтікі деген ойға тоқтадық.

Мына архив құжатында аты-жөні бірінші тұр (Аримжань Акымбековь).
Сілтеме: 1). Мақала, Қ. Ибрайымжанов «Біз Бұрханға барғанда…»
«Жаркент айнасы» газеті № 2 (2), 19 қазан, 2018 жыл.
2). Мақала, Қ. Ибрайымжанов «Атаман Дутовты атқан кім..?»,
«Жаркент айнасы» газеті №48 (116), 25 қараша, 2022 жыл.

Қаралым 58
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Қажет дерек

Талдықорғандағы көне кинотеатрлар

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Қажет дерек

Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?

September 24, 2026
45 тағдыр
Қажет дерек

45 тағдыр

September 8, 2026
We Still Study the National Liberation Uprisings
Қажет дерек

We Still Study the National Liberation Uprisings

September 5, 2026
Қажет дерек:  БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ
Қажет дерек

Қажет дерек: БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Қажет дерек

Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?

August 31, 2026
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz