Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Jetisýdyń asıetti jerler

ERMYRZA BATYR KESENESI

admin
2025/05/30
Jetisýdyń asıetti jerler
0
Ornalasqan jeri: Alakól audany, Yrǵaity auyldyq okrugine qarasty Kóktúma auylynyń soltústik jaǵyndaǵy tau bókterine ornalasqan.
Zerttelui: batyvrdyń úrpaǵy ERMYRZAEV Erkin Ahmetqanúly. geografiya ǵylymdarynyń kandidaty, I. Jansúgirov atyndaǵy Jetisu universitetiniń professory Erkin Toqpanov geografiyalyq, ólketanushy-jurnalist Qajet Andas tarihi sipattamasyna zerdeleu júrgizip júr.
Sipattamasy:  Qarakerei toqpaq shejiresinen alynǵan retke keltirip tarihyn jazu ár elde bar. Sondyqtan tuǵan halqymyzdyń tegi men ru shejiresin qúrastyryp, jinaqtap júiege keltiru isimen ainalysqan dúrys shyǵar. Búl jóninde áńgimeler men jazbalaryn auyz ádebieti jyraulardyń, aqyndardyń shyǵarmalaryn arǵy-bergi tarihi kitaptarda eski kóz qaralardyń áńgimelerin eske alǵan jón shyǵar. Toqpaqtyń shejiresi álde tolyq zertelip, aitylmai jatqan qyrlary bar siyaqty.
      Alakól aumaǵy, Jońǵar Alatau bauraiyn mekendegen talai-talai tarihi qaqtyǵystardyń kuási bolǵan, elin, jerin, Jońǵar shapqynshylyǵynan qorǵai bilgen Qasabai, Bayanbai, Qarǵa, Ermyrza syndy batyrlar  shyqqan Meiirman. Andas siyaqty el bilegen danalar, Kunaq, Ábdiqali, Miselim, Syrjan, Esjan siyaqty kúmis kómei sheshen biler shyqqan. Arap, Jalǵabai, Moldahan syndy aqyn kúishiler shyqqan. Qarakerei namysyn qorǵaǵan Sydyq, Áshimbai, Jaqyp syndy paluandardy dúniege ákelgen. Kieli meken Aidyndy Alakól qasietti jerdiń biregeii bolar. Alakóldiń tóraly bir basqa syr shertedi, aita berse tausylmaidy, úzaq áńgime. Tarihta óz orny bar oiyp alar. YA, meniń aitaiyn degenim, Toqpaq ruynan shyqqan. Ermyrza  batyr Kópjasarúly (Tasy. Jaubasar).
     Ermyrza 1819-1892 j.j. Alakól óńirinde dúniege kelgen boluy kerek. Ákem aityp otyratyn naqty esimde qolmapty. Súiegi qazirgi Jońǵar Alatauynyń Jalpaq qiaq degen jerde jerlengen. Qarauyl Tóbeniń batys jaq irgesinde. 2001 jyly basyna as berip belgi qoidy.
  Ańyz-áńgime: Ermyrza óz zamanynda batyr adam bolyp, halyqtyń alǵysyn alǵan adam. El auzynan estigenim, Ermyrza batyr bir shaiqasta meken naizasymen  shauyp kele jatyp, quyp jetken jauyn naizamen túirep, denesine darytpai shapanyna attyń sol jaǵynan, oń jaǵynan laqtyryp otyrǵan deidi. Naizager bolsa kerek, jáne de asqan mergen bolǵan desedi.
Kókúmalyq aqyn ruy tasy ishinde SHoqan Súleimen Sopyúlynyń tasydan shyqqan batyrlaryn beinelep jazyp aitqanyn myna bir óleńniń úsynyp otyrmyn.
Kim asqan Qarakerei Qabanbaidan,
Kóp dúshpan kóre almaidy.
Tu ústap túlpar mingen ata-babań,
Tileui Naiman-baba qabyl bolyp,
Taradyq Tólegatai Belgibaidan.
Bi bolys kórgen eken tóresinde,
Kóz salyp ótken kúndi kóresińde.
Tuǵan jer altyn aimaq Alakólim,
Aitqany Sadyq atam áli esimde.
Bolypty bir aitamyz Qarǵa batyr,
Úrpaqqa úlgi bolyp kele jatyr.
Meńlim men Qarǵa mamyr bir tuysqan,
Ótipti sodan beri talai ǵasyr.
Qarǵa atam, kósh bastaǵan batyr bolǵan,
Estigen el auzynan aqyndardan.
Qar jauyp, jel soǵady, túman túsip,
Belgisi kórinedi ashulanǵan.
Kóregen perisi bar adam edi,
Sol ańyz bizge jetti ǵasyrlardan.
SHoqaidy kim bilmeidi, shalabaidy,
Atqan oq, shapsa qylysh qaramaidy.
Qarańǵy  tún bolsa da kúndizgidei,
Qiynnan joldy tauyp aralaidy.
Boiyndaǵy qasieti mine, osyndai
Jalǵyz qurai bolsa da panalaidy.
Tarlauy arqan kergen asuynan,
Jylqysyn qalmaqtardan qoralaidy.
Aldynda Meiirman, SHaqbai, Aidyny bar,
Qandai pále japsa da jolamaidy.
Ermyrzanyń mekeni alty qalmaq,
Jeke dara shabatyn jauǵa úrandap.
Solarda el qorǵaǵan ótti ómirden,
Batyrdyń úrpaǵyna aty qalmaq.
Ái, keide sheshen bolǵan bir aitamyz,
Úlgi sózin úrpaqqa taratamyz.
SHeshenniń tili sheberliń qoly degen
Solarda ótti ómirden qarasańyz.
Meiirman bolys boldy eldiń basy,
Súttei úiyp tyńdaǵan kári jasy.
SHalabai, Áikemennen, Ermyrzalar,
El irgesin saqtaǵan qarlyǵashy.
Alakól alqabyna mekendegen,
Qarǵa, Mamyr, Meńlimbai atam Tasy.
Qalai dep, surettesem keter syiyp,
Kógildir kóktem nóser núryn qúiyp.
Tabiǵat tórt túligin túgel bergen,
Aitamyn bastan-ayaq bárin jiyp,
Jabyqtyń biiginen shyqqanymda.
Jaltaqtap kete almadym kózim qiyp.
       ERMYRZA BABAMYZDYŃ BEL BALASY MOLDAHAN.
 Moldahan Ermyrzaúly 1860 jyly dúniege kelgen. Ataqty kúishi, dombyraǵa til bitirgen myqty kúishi bolǵan. Ol kisi dombyradan qol úzbei 105 kúige deiin shertushi dep aityp otyratyn, kóne kózder.
Búl kúnde kózden ǵaiyp bolǵan sol kisi Alakóldiń arǵy jaǵyndaǵy Mámbet elinde bir saiysqa túskende, kezekti alǵan áriptesi bastai bere ishekti úzip alyp, endi jóndeimin degenshe Moldahan atamyz bastyrmalatyn  10-15 kúidi tógip-tógip jiberse kerek.
Sonda tóreshi álgi áriptesine: Boldy, endi jeńis «Moldaqandiki»- degen eken.Sondai bir saiysta dombyrashy, qyzǵa kezdesip, jeńistik bere qoimaǵan soń, másisin sheship, ayaǵynyń bashpaiymen tartqan eken. Álgi qyz iba saqtap, ayaǵyn sheshpegendigi úshin júlde (báige) alypty degen ańyz bar.
Aqyn Qorabaiúly Qúdaibergen Moldahan turaly bylai tolǵaidy.
Kim biler asqan kúishi Moldahan,
Sarqylmas kúi búlaǵyn aǵyzǵandy,
Búl kúnde bir derek joq, sondai janan,
Otyrmyn ishtei tynyp, soǵyp sandy.
Dombyra qaraǵaidan qolǵa alypty,
Zamana saǵymyna tolǵanypty.
Toqtausyz 105 kúidi jalǵap tartyp,
Jylatyp ta, kúldirgen ol halyqty.
Ketkende kúige túsip yqylasy,
SHaiqalyp terbelipti onyń basy,
Jorǵalady on sausaǵy eki ishekte.
Basynda bileidi eken taqiyasy,
On jailau oǵan kuá qara jabyq.
Til bitse aitar edi-au, ony da anyq,
Ainaldym atameken, ata júrtym,
Ósirgen  sondai úrpaq osy halyq.
Ermyrzaev Erkin Ahmethanúly
Q-Andas ақпарат.
Post Views: 6
Қаратал алқабындағы өзендер
Jetisýdyń asıetti jerler

Qaratal alqabyndaǵy ózender

August 12, 2026
Қора шатқалы
Jetisýdyń asıetti jerler

Qora shatqaly

August 5, 2026
Дауылбай тауы
Jetisýdyń asıetti jerler

Dauylbai tauy

August 4, 2026
Мүнидың зираты
Jetisýdyń asıetti jerler

Múnidyń ziraty

February 2, 2026
Мұзарт асуы
Jetisýdyń asıetti jerler

Múzart asuy

December 1, 2025
Сөк сұлтан Абылайханұлы
Jetisýdyń asıetti jerler

Sók súltan Abylaihanúly

November 28, 2025
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz