ورنالاسقان جەرى: كەربۇلاق اۋدانى, نۇرىم اۋىلىنىڭ ياعني بۇرىنعى قالماققورانىڭ سولتۈستىك شىعىس جاعىندا ورنالاسقان
زەرتتەلدۋى: جەرگىلىكتى ۆلكەتانۋشى مۇراش سەمباەۋ زەرتتەۋ جۈرگىزگەن.
سيپاتتاماسى: بەردىقوجا قاجى 1850 جىلى تۋىپ, 1915 جىلى دۈنيە سالعان. قاجىنىڭ زيراتىندا ارابشا جازۋى باركۆرنەكتى كۈمبەز ورناتىلعان. دەۋلەتى, رۋحى كۈشتى قاجى ۈشىن ورناتىلعان كۈمبەز نۇرىم اۋىلىنىڭ ياعني بۇرىنعى قالماققورانىڭ سولتۈستىك شىعىس جاعىندا ورنالاسقان. كۈمبەزدى ۆتە شەبەر بىر نوعاي تۇرعىزىپتى. كىرپىشىن جەرگىلىكتى توپىراقتان ەشكىنىڭ قىلى مەن مايىن قوسىپ قۇيىپ, ونى جاسىل بۇل كىرپىش بۈگىنگى قىزىل كىرپىشكە مۈلدەم ۇقسامايتىندىعى دا سودان بولار.
بەردىقوجا قاجى ەكى ەيەل الىپتى. ەكى زايىبىنان 9 ۇل, 7 قىز كۆرىپ, ارتىنا ۇرپاق قالدىرعان.
اڭىز-ەڭگىمە: تەزەك تۆرە و باستا كۈرەڭبەل ۆڭىرىن مەكەندەپ, ۇلى جۈزدەگى البان ەلىنىڭ سۇلتانى بولعانى بەلگىلى. كۈندەردىڭ بىر كۈنىندە تەزەك تۆرە قاتتى ناۋقاستانىپ, جاتىپ قالىپتى. حال ۈستىندە جاتىپ اۋرۋدان جازىلۋ ۈشىن جان-جاققا كىسى سالىپ, تەۋىپ-مولدا, ەم-دومشى ىزدەيدى. جاقىن ماڭنان ونداي ادام شىعا قويمايدى. بىرەۋلەردەن ەستىپ-بىلىپ دەگەندەي, تەزەك تۆرەگە ۆزبەك ەلىنىڭ اندىجان شاحھارىندا سادىق دەگەن تەۋىپتى الدىرتىپتى. سادىق تەۋىپتىڭ ەمشىلىك قاسيەتى سونشالىقتى جوعارى ەكەن. تۈرلى شۆپتەن دەرىلەر جاساپ قولدانۋ ارقىلى حال ۈستىندەگى تەزەك تۆرەنى ناۋقاستان ايىقتىرادى. ناۋقاستان ساقايعان قۋانىشتى تەزەك تۆرە سادىقپەن حان جۆن سۇراسىپ, ەتەنە ارالاسادى. سادىقتىڭ باسى بوس, سالت ەكەن.
⦁ بىر كۈنگى جاقسىلىققا مىڭ كۈندىك سەلەم دەگەن بار. سەن مەنى ۆلىم اۋزىنان الىپ قالدىڭ. نە تىلەگىڭ بار, ايت, بەرىن دە ورىندايمىن, – دەيدى تەزەك تۆرە.
⦁ ەش تىلەگىم جوق, دەگەن سادىققا تەزەك تۆرە:
⦁ ەندەشە, مەنىڭ تىلەگىم بار. ۆزىڭنىڭ باسىڭ بوس, سالت ادام ەكەنسىڭ, سەنى اياقتاندىرايىن. بارلىق شىعىن مەنەن بولسىن. مەن تۆرە بولسام, سەن تۆلەڭگىت ىنىمنىڭ بىرى بول, – دەپ قولعا سالادى.
سادىقتى اقىرى وسىندا قالۋعا كۆندىرىپ, ونى ۈيلەندىرەدى. سۆيتىپ, سادىق تەۋىپ وسى ۆڭىردە قالادى. سادىق ۈيلى-جايلى بولىپ, بالا سۈيەدى, ۇلىنىڭ اتىن بەردىقوجا قويادى. باسقا دا ۇل-قازدارى بولىپتى.
بەردىقوجا ەرجەتىپ, مال باعۋعا جارايدى. وسى ۆڭىردەگى بەلگىلى بىر بايدىڭ مالشىسى بولادى. ەركىمنىڭ باعىنا قاراي دەگەندەي, بىر كۈنى سول باي مەككەگە دەم تارتىپ, ارتىنىپ-تارتىنىپ, مالدى ايداتىپ ساپارعا شىعادى. مال باقتىرۋ ۈشىن ۆزىمەن بىرگە بەردىقوجانى دا الا كەتەدى. جاستا بولسا پىسىق بەردىقوجا وسىلاي مەككەگە بارىپ, قاجى اتانىپ قايتادى.
بەردىقوجا مەككەگە بارىپ كەلگەن سوڭ باسىنا باق قونىپ, دەۋلەتى ارتىپ ەل اراسىندا بەدەلى ارتا تۈسەدى. قازىرگى باسشي اۋىلىنىڭ ماڭىنان ارى-بەرى ۆتكەن جولاۋشى مەن ساۋداگەرلەرگە ارناپ اسحانا, دۈكەن اشادى. دەمالاتىن ورىن ۇيىمداستىرىپ, بەكەت قۇرادى.
سىلتەمە: مۇراش سەمباەۋ, «باسشيىم – باقىت مەكەنىم». تالدىقورعان. «وفسەت» باسپاحاناسى. 1998. 96 ب. -56-57 ب.











