ۇستازدىق جول – اۋىر جول. ونىڭ بيىگىنە تەك قاجىرى مەن قايراتى بەكەم، جولاي كەلگەن قيىندىققا مويىمايتىن بىربەتكەي جاندار عانا شىعا الاتىنىن ءومىر سان مارتە دالەلدەپ بەردى.
«اركىمنىڭ تۋعان جەرى – مىسىر شاھارى» دەمەكشى، سەگىز وزەن ورنەكتەگەن، سەرى قىردىڭ مەكەنى بولعان جاركەنت جەرىنەن تۇلەپ ۇشقان ماۋليپا تاجيەۆا بالا كەزىنەن ۇستاز بولسام دەگەن ۇلى ارمانىنىڭ جەتەگىندە ءجۇردى.
ارمانى الدامادى. الماتىداعى اباي اتىنداعى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتىڭ جاراتىلىستانۋ-گەوگرافيا فاكۋلتەتىنىڭ حيميا-بيولوگيا ءبولىمىن ءبىتىرىپ شىققاننان كەيىن قاراپايىم عانا، بىراق ەركە سامالىمەن جانىڭدى جەلپىپ وتكەندە بار ۋايىمنان ايىعاتىن ايدارلى اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپكە مۇعالىم بولىپ ورنالاسادى. ەگەر باسقالار سياقتى بيىكتىكتى قالاپ، جايلى ورىن ىزدەسە، مۇمكىندىك كوپ ەدى. بىراق ول بيىكتىكتەن گورى بالالارعا ءبىلىم بەرۋدى ارتىق سانادى.
ءاربىر تاڭىن ۇمىتپەن اتىرىپ، شاكىرتىنىڭ جەتىستىگىنە قۋانىپ، قۋانىشتى كەشتەرىن ءماندى وتكىزگەن 28 جىلدىق ۇستازدىق قىزمەتىندە قاداپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتتى. ەڭ باستىسى، بالا بويىنا ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردى ءسىڭىرۋدى، پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدى، وقۋشىلاردى ورتاعا قاراي دامىتا وقىتۋدى باستى ۇستانىم ەتتى. سونداي-اق وقۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق ءورىسىن وسىرۋگە بار قاجىرىن جۇمسادى. قولىنان تۇلەپ ۇشقان شاكىرتتەرىنىڭ تابىسىمەن مارقايىپ وتىردى. قينالسا بىرگە قينالىپ، قۋانسا بىرگە شاتتاناتىن.
جاراتىلىستانۋ سالاسىنداعى ءبىلىمدى، اسىرەسە بيولوگيا مەن حيميا ءپانىن بالالارعا ۇعىندىرۋ وڭاي ەمەس. مۇنداي پاندەردى تەك كىتاپپەن عانا ەمەس، تاجىريبە ارقىلى دا دالەلدەپ، وقۋشىعا كوزبە-كوز ءتۇسىندىرۋ قاجەت. ەندەشە، اتالعان پاندەردى وقىتۋدىڭ قيىندىعىن باعامداي بەرىڭىز. دەسە دە، جاڭاشىل ۇستاز قيىننان جول تاۋىپ، وقۋشىلارىن كىتاپتاعى جاتتاندى ءبىلىمدى يگەرۋدەن گورى زەرتتەۋ جۇمىسىنا جۇمىلدىرىپ، ىزدەنۋ ادەتىن قالىپتاستىرۋعا باۋلىدى. ولار وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا توپ جارىپ، ۇستاز ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىن دالەلدەپ جاتتى.
سونىڭ ءبىرى – ايگەرىم مولداحمەتوۆا. ونىڭ «كەۋرەكقاسقىر وسىمدىگىنىڭ ەكولوگياسى جانە ونى قورعاۋ» تاقىرىبىنداعى زەرتتەۋى 2003 جىلى الماتى قالاسىندا وتكەن وقۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن قورعاۋ بايقاۋىندا ءبىرىنشى ورىندى جەڭىپ الىپ، اۋىلدىڭ بەدەلىن ءبىر كوتەرىپ تاستاعان ەدى. ارينە، شاكىرتتىڭ وسىنداي جەتىستىككە جەتۋى ءۇشىن ۇستازدىڭ ءوزى دە سونداي ىزدەنىستە بولۋى كەرەك. دەي تۇرعانمەن، بۇگىنگى باس پايداسىن كوبىرەك ويلايتىن كەزدە مۇنداي باتىلدىققا تەك ماۋليپا سەكىلدى ىقىلاستى ۇستازداردىڭ عانا بارا الاتىنىن سەزەمىز.
ەڭبەكتىڭ دە وتەۋى بولادى. ونىڭ جۇمىسقا بەلسەندىلىگىن مەكتەپ ۇجىمى مەن باسشىلىعى جوعارى باعالادى. ءجيى-ءجيى ءبىلىم بەرۋ سالاسى ماماندارىنىڭ باسقوسۋلارىنا شاقىرىپ، تاجىريبەسىن تىڭدايتىن. ەڭبەگى ەلەنىپ، 2005 جىلى ءوزى جەتەكشىلىك ەتەتىن سىنىبى اۋدان كولەمىندە تەحنيكا ءپانى بويىنشا وتكەن سەميناردا «شەبەر» العىس حاتىمەن ماراپاتتالدى. سول جىلى جەڭىستىڭ 60 جىلدىعىنا وراي بالالارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدەگى جەتىستىگى ءۇشىن مەكتەپ اكىمشىلىگىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىنا يە بولدى. بىرنەشە جىل قاتارىنان اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىن الدى. سونداي-اق ۇزاق جىلدار بويى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا جيناقتاعان تاجىريبەسىن رەسپۋبليكالىق، وبلىستىق مەرزىمدى باسىلىمداردا جاريالاپ، وي-پىكىرىن وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىردى. ءتىپتى، ونىڭ شاكىرتتەرىنىڭ جەتىستىگى اۋدان مەكتەپتەرىندەگى وقۋشىلارعا ۇلگى بولىپ كەلەدى.
ءومىر دالەلدەگەندەي، ءوز ماماندىعىنىڭ شەبەرى، ءوز ءپانىنىڭ بىلگىرى ماۋليپا تاجيەۆانى ۇستازدار اۋلەتىنىڭ يگى ءداستۇرىن جالعاستىرۋشى دەۋگە دە بولادى. اكەسى توقتاربەك، شەشەسى ءايتبۇبى دە تالاي جاستىڭ تالابىن ۇشتاپ، ارمانىنا جول اشقان ۇستازدار بولسا، بۇگىنگى كۇنى توقتاربەك اتانىڭ ەكى نەمەرەسى دە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بىلگىرلەرى. اتاقپەن، داڭقپەن، مارتەبەمەن ەمەس، بالالارعا ولمەس ونەگە، وشپەس ءبىلىم بەرۋدى ماقسات ەتكەن جاندار وسىلار.
تاعدىردىڭ قاتالدىعى بولماسا، ول ءالى تالاي بيىكتەردەن كورىنەر ەدى. وعان اۋدان مەكتەپتەرى اراسىندا وتكەن «شەبەر مۇعالىم» بايقاۋىندا ءۇشىنشى ورىندى يەلەنىپ، مەرەيلەنگەنى دە دالەل بولا الادى. ءتىپتى، وسىدان جيىرما جىل بۇرىن ءوز قولىمەن ۇشىرعان تۇلەكتەرىنىڭ كەزدەسۋى ءوتىپ، اسىعا كۇتكەن شاكىرتتەرىنىڭ جەتكەن بيىگىن كورىپ، جىگەرلەنە تۇسەر ەدى. نە شارا، بەيمەزگىل اجال ارامىزدان الىپ كەتتى.
بىراق ۇستازدار ۇلاعاتىنىڭ بويىنا ۇيالاعان ماۋليپا اپايدىڭ وزىنە عانا ءتان، قايتالانباس بولمىسى، ەشقانداي ماراپاتتى مىسە تۇتپاي-اق، شاكىرتتەرىنىڭ جان-جاقتى ءبىلىمدى ازامات بولۋىنا بارىن ارناپ، جان اياماي ەڭبەك ەتىپ، كاسىبىنە بارىنشا ادالدىق تانىتقان كىرشىكسىز قاسيەتى ونىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ماقتانىشىنا اينالىپ، اۋىل جۇرتىنىڭ جۇرەك تۇكپىرىندە ساعىنىش بولىپ قالا بەرەتىنى شىندىق.
قاجەت انداس،
«جەىتسۋ» گازەتى، №139، سەنبى، 11 جەلتوقسان 2010
