Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Ata múra – saptayaq

Ұлтарақ батырдың саптаяғы Редакциядан: Қазақтың дәстүрлі қолөнері – ұлттың рухани жады, тұрмыс-тіршілігінің тірі куәсі. Уақыт озған сайын күнделікті өмірден алыстап бара жатқанымен, ағаштан жасалған тұрмыстық бұйымдар, соның ішінде саптаяқ, шара, тегене секілді ыдыстар халқымыздың табиғатпен етене өмір сүргенін, затты тұтынумен ғана емес, оған мән-мағына жүктей білгенін айғақтайды. Qandas.kz сайтында ұлттық мұраны жаңғырту, ұмыт бола бастаған дәстүрлі кәсіптер мен қолөнер үлгілерін кейінгі ұрпаққа таныстыру – басты бағыттардың бірі. Осы орайда оқырман назарына ұсынылып отырған «Ата мұра – саптаяқ» атты танымдық материалда қазақтың ағаш ыдыс жасау өнері, оның технологиясы мен қолдану әдебі кеңінен баяндалады. Бұл жазба – өткен мен бүгінді жалғаған, тұрмыстық мәдениеттің терең тамырынан сыр шертетін тағылымды дүние. Ұлттық қолөнерді қастерлеу – ата аманатына адалдықтың бір көрінісі.

admin
2026/01/06
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
0
Ата мұра – саптаяқ

Qazaq halqy álmisaqtan beri ónerli júrttyń biri. Qazaqtyń qolóneri san aluan, sonyń ishinde ydys-ayaq jasau óneri erekshe oryn alady. Qazaq halqy erte dáuirlerden bastap túrmystyq tútynu jabdyqtaryn óz qolymen jasap kelgen. Aǵashtan jasalǵan tegene, shara, saptayaq, ojau sekildi búiymdar búginde sirek úshyrasqanymen, halqymyzdyń igilikti jasampazdyǵynyń aishyqty belgisi retinde el jadynda saqtalyp keledi.

Qazaq qolóner sheberleri ydys-ayaqty negizinen qaiyń, qara aǵash, alma, órik sekildi qatty ári sapaly aǵashtardyń úiyly men tamyrynan, qúndyzdyǵynan jasaǵan. Ydys-ayaq jasauǵa tańdalǵan aǵashty laiyqty mólsherde kesip, jobalap alǵan soń músindep shabady. SHabu belgili bir mólsherge jetkende toqtatylyp, jarylyp ketpeui úshin kún men jel timeitin, qalypty temperaturada keptiru qajet. Al keptiruge qolaily jaǵdai bolmaǵan jaǵdaida, músindep shauyp alynǵan búiymdy siyrdyń jas qiyna kómip keptirgen.

Túrmystyq tútynu búiymdarynyń biri – saptayaq. Qazaqtyń tamaq ishetin aǵash ydystary shara, saptayaq, qos saptayaq jáne shóshek bolyp tórt túrge bólinedi. Bir kilodan joǵary, úsh kilodan tómen taǵam siyatyn ydys shara dep atalady. Al saptayaqtyń syiymdylyǵy jarty kilodan joǵary, bir kilodan tómen bolady. Tostaǵan (shóshek) eki júz gramnan joǵary, bes júz gramnan tómen súiyqtyq syidyrady.

Tostaǵan, saptayaq, sharalar atalyq shot (quys shot), yńǵyru siyaqty qúral-jabdyqtarmen jasalady. Búl ydystardy jasau barysynda jyldamdyq talap etiledi. Sondyqtan qalyń jerin eki santimetr, júqa jerin bir santimetr shamasynda júqartyp alu shart. Osylai istelse, búiym tez kebedi ári jarylmaidy. Saptayaq jasauǵa negizinen aǵashtyń úiyly, túp qúndyzdyǵy paidalanylady.

Saptayaq júqartylyp bolǵannan keiin óńdeu júmysy úzdiksiz júrgizilui tiis. Ár óńdeu barysynda mailap otyru qajet. Jalpy úsh ret óńdelip, úsh ret mailanady. Mailau úshin mindetti túrde álip maiy qoldanylady.

Saptayaqty paidalanu tártibi de erekshe. Álip maiymen mailanǵan saptayaqqa ystyq tamaq qúimau, ystyq sumen jumau shart. Múndai ydysqa tek suyq taǵam qúiyp, suyq sumen juu kerek. Osy talaptar saqtalǵan jaǵdaida saptayaq óziniń bastapqy túsi men sapasyn úzaq uaqyt boiy joǵaltpaidy.

Qazaq halqy úshin túrmystyq búiym tek kúndelikti qajet zat qana emes, tarihi jad pen ruhani mánge ie qasietti múra sanalǵan. Sonyń aiqyn bir dáleli – enki ǵasyr bioy saqtalyp, búginge jetken Últaraq batyrdyń saptayaǵy turaly derekter.

Últaraq batyr joryqqa attanarda nemese el ishindegi mańyzdy jiyndarda ózine ǵana tán aǵash saptayaqty paidalanǵany aitylady. Búl saptayaq qarapaiym túrmystyq ydys bola túra, batyrdyń ómir salty men dúnietanymyn aishyqtaityn nyshan retinde qabyldanǵan. Batyrlar úshin saptayaq – tek as ishetin qúral emes, tártip pen tazalyqtyń, sabyr men ústamdylyqtyń belgisi bolǵan.

Últaraq batyrdyń saptayaǵy aǵashtyń úiysqan túp bóliginen jasalǵan dep aitylady. Múndai aǵashtan jasalǵan ydys úzaqqa shydamdy, jarylmaityn ári ystyq-suyqqa tózimdi keledi. Búl – kóshpeli ómir saltyna tolyq beiimdelgen sheberliktiń kórinisi. Batyrdyń saptayaqty jeke alyp júrui – dala zańyndaǵy jeke zatqa degen jauapkershilikti, ár búiymdy qadir tútqan mádenietti ańǵartady.

Halyq jadynda Últaraq batyrdyń saptayaǵy erlikpen, el qorǵaumen, adaldyqpen astasqan qasietti búiym retinde saqtalǵan. Sondyqtan da saptayaq qazaq úshin jai ǵana ydys emes, úrpaqtan-úrpaqqa jalǵasqan ruhani sabaqtastyqtyń simvoly bolyp tabylady. Qasietti jádiger búginde Andas otbasynda saqtauly túr.

 

Aueshan MAJAI,

«Q-andas» aqparattyq agenttigi.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 15
Қонақ шақыру ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Qonaq shaqyru oiyny

April 23, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 21, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 20, 2026
Омарақын Жансарбайұлы соққан үзеңгі
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Omaraqyn Jansarbaiúly soqqan úzeńgi

March 4, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 27, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 24, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz