Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى

اتا مۇرا – ساپتاياق

ۇلتاراق باتىردىڭ ساپتاياعى رەداكتسيادان: قازاقتىڭ ءداستۇرلى قولونەرى – ۇلتتىڭ رۋحاني جادى، تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ ءتىرى كۋاسى. ۋاقىت وزعان سايىن كۇندەلىكتى ومىردەن الىستاپ بارا جاتقانىمەن، اعاشتان جاسالعان تۇرمىستىق بۇيىمدار، سونىڭ ىشىندە ساپتاياق، شارا، تەگەنە سەكىلدى ىدىستار حالقىمىزدىڭ تابيعاتپەن ەتەنە ءومىر سۇرگەنىن، زاتتى تۇتىنۋمەن عانا ەمەس، وعان ءمان-ماعىنا جۇكتەي بىلگەنىن ايعاقتايدى. Qandas.kz سايتىندا ۇلتتىق مۇرانى جاڭعىرتۋ، ۇمىت بولا باستاعان ءداستۇرلى كاسىپتەر مەن قولونەر ۇلگىلەرىن كەيىنگى ۇرپاققا تانىستىرۋ – باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى. وسى ورايدا وقىرمان نازارىنا ۇسىنىلىپ وتىرعان «اتا مۇرا – ساپتاياق» اتتى تانىمدىق ماتەريالدا قازاقتىڭ اعاش ىدىس جاساۋ ونەرى، ونىڭ تەحنولوگياسى مەن قولدانۋ ادەبى كەڭىنەن باياندالادى. بۇل جازبا – وتكەن مەن بۇگىندى جالعاعان، تۇرمىستىق مادەنيەتتىڭ تەرەڭ تامىرىنان سىر شەرتەتىن تاعىلىمدى دۇنيە. ۇلتتىق قولونەردى قاستەرلەۋ – اتا اماناتىنا ادالدىقتىڭ ءبىر كورىنىسى.

admin
2026/01/06
اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
0
Ата мұра – саптаяқ

قازاق حالقى الميساقتان بەرى ونەرلى جۇرتتىڭ ءبىرى. قازاقتىڭ قولونەرى سان الۋان، سونىڭ ىشىندە ىدىس-اياق جاساۋ ونەرى ەرەكشە ورىن الادى. قازاق حالقى ەرتە داۋىرلەردەن باستاپ تۇرمىستىق تۇتىنۋ جابدىقتارىن ءوز قولىمەن جاساپ كەلگەن. اعاشتان جاسالعان تەگەنە، شارا، ساپتاياق، وجاۋ سەكىلدى بۇيىمدار بۇگىندە سيرەك ۇشىراسقانىمەن، حالقىمىزدىڭ يگىلىكتى جاسامپازدىعىنىڭ ايشىقتى بەلگىسى رەتىندە ەل جادىندا ساقتالىپ كەلەدى.

قازاق قولونەر شەبەرلەرى ىدىس-اياقتى نەگىزىنەن قايىڭ، قارا اعاش، الما، ورىك سەكىلدى قاتتى ءارى ساپالى اعاشتاردىڭ ۇيىلى مەن تامىرىنان، قۇندىزدىعىنان جاساعان. ىدىس-اياق جاساۋعا تاڭدالعان اعاشتى لايىقتى مولشەردە كەسىپ، جوبالاپ العان سوڭ مۇسىندەپ شابادى. شابۋ بەلگىلى ءبىر مولشەرگە جەتكەندە توقتاتىلىپ، جارىلىپ كەتپەۋى ءۇشىن كۇن مەن جەل تيمەيتىن، قالىپتى تەمپەراتۋرادا كەپتىرۋ قاجەت. ال كەپتىرۋگە قولايلى جاعداي بولماعان جاعدايدا، مۇسىندەپ شاۋىپ الىنعان بۇيىمدى سيىردىڭ جاس قيىنا كومىپ كەپتىرگەن.

تۇرمىستىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ ءبىرى – ساپتاياق. قازاقتىڭ تاماق ىشەتىن اعاش ىدىستارى شارا، ساپتاياق، قوس ساپتاياق جانە شوشەك بولىپ ءتورت تۇرگە بولىنەدى. ءبىر كيلودان جوعارى، ءۇش كيلودان تومەن تاعام سياتىن ىدىس شارا دەپ اتالادى. ال ساپتاياقتىڭ سىيىمدىلىعى جارتى كيلودان جوعارى، ءبىر كيلودان تومەن بولادى. توستاعان (شوشەك) ەكى ءجۇز گرامنان جوعارى، بەس ءجۇز گرامنان تومەن سۇيىقتىق سىيدىرادى.

توستاعان، ساپتاياق، شارالار اتالىق شوت (قۋىس شوت)، ىڭعىرۋ سياقتى قۇرال-جابدىقتارمەن جاسالادى. بۇل ىدىستاردى جاساۋ بارىسىندا جىلدامدىق تالاپ ەتىلەدى. سوندىقتان قالىڭ جەرىن ەكى سانتيمەتر، جۇقا جەرىن ءبىر سانتيمەتر شاماسىندا جۇقارتىپ الۋ شارت. وسىلاي ىستەلسە، بۇيىم تەز كەبەدى ءارى جارىلمايدى. ساپتاياق جاساۋعا نەگىزىنەن اعاشتىڭ ۇيىلى، ءتۇپ قۇندىزدىعى پايدالانىلادى.

ساپتاياق جۇقارتىلىپ بولعاننان كەيىن وڭدەۋ جۇمىسى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلۋى ءتيىس. ءار وڭدەۋ بارىسىندا مايلاپ وتىرۋ قاجەت. جالپى ءۇش رەت وڭدەلىپ، ءۇش رەت مايلانادى. مايلاۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە ءالىپ مايى قولدانىلادى.

ساپتاياقتى پايدالانۋ ءتارتىبى دە ەرەكشە. ءالىپ مايىمەن مايلانعان ساپتاياققا ىستىق تاماق قۇيماۋ، ىستىق سۋمەن جۋماۋ شارت. مۇنداي ىدىسقا تەك سۋىق تاعام قۇيىپ، سۋىق سۋمەن جۋۋ كەرەك. وسى تالاپتار ساقتالعان جاعدايدا ساپتاياق ءوزىنىڭ باستاپقى ءتۇسى مەن ساپاسىن ۇزاق ۋاقىت بويى جوعالتپايدى.

قازاق حالقى ءۇشىن تۇرمىستىق بۇيىم تەك كۇندەلىكتى قاجەت زات قانا ەمەس، تاريحي جاد پەن رۋحاني مانگە يە قاسيەتتى مۇرا سانالعان. سونىڭ ايقىن ءبىر دالەلى – ەنكى عاسىر بيوى ساقتالىپ، بۇگىنگە جەتكەن ۇلتاراق باتىردىڭ ساپتاياعى تۋرالى دەرەكتەر.

ۇلتاراق باتىر جورىققا اتتاناردا نەمەسە ەل ىشىندەگى ماڭىزدى جيىنداردا وزىنە عانا ءتان اعاش ساپتاياقتى پايدالانعانى ايتىلادى. بۇل ساپتاياق قاراپايىم تۇرمىستىق ىدىس بولا تۇرا، باتىردىڭ ءومىر سالتى مەن دۇنيەتانىمىن ايشىقتايتىن نىشان رەتىندە قابىلدانعان. باتىرلار ءۇشىن ساپتاياق – تەك اس ىشەتىن قۇرال ەمەس، ءتارتىپ پەن تازالىقتىڭ، سابىر مەن ۇستامدىلىقتىڭ بەلگىسى بولعان.

ۇلتاراق باتىردىڭ ساپتاياعى اعاشتىڭ ۇيىسقان ءتۇپ بولىگىنەن جاسالعان دەپ ايتىلادى. مۇنداي اعاشتان جاسالعان ىدىس ۇزاققا شىدامدى، جارىلمايتىن ءارى ىستىق-سۋىققا ءتوزىمدى كەلەدى. بۇل – كوشپەلى ءومىر سالتىنا تولىق بەيىمدەلگەن شەبەرلىكتىڭ كورىنىسى. باتىردىڭ ساپتاياقتى جەكە الىپ ءجۇرۋى – دالا زاڭىنداعى جەكە زاتقا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى، ءار بۇيىمدى قادىر تۇتقان مادەنيەتتى اڭعارتادى.

حالىق جادىندا ۇلتاراق باتىردىڭ ساپتاياعى ەرلىكپەن، ەل قورعاۋمەن، ادالدىقپەن استاسقان قاسيەتتى بۇيىم رەتىندە ساقتالعان. سوندىقتان دا ساپتاياق قازاق ءۇشىن جاي عانا ىدىس ەمەس، ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسقان رۋحاني ساباقتاستىقتىڭ سيمۆولى بولىپ تابىلادى. قاسيەتتى جادىگەر بۇگىندە انداس وتباسىندا ساقتاۋلى تۇر.

 

اۋەسحان ماجاي،

«Q-andas» اقپاراتتىق اگەنتتىگى.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 21
Қонақ шақыру ойыны
اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى

قوناق شاقىرۋ ويىنى

April 23, 2026
Балалар ойыны
اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى

بالالار ويىنى

April 21, 2026
Балалар ойыны
اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى

بالالار ويىنى

April 20, 2026
Омарақын Жансарбайұлы соққан үзеңгі
اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى

وماراقىن جانساربايۇلى سوققان ۇزەڭگى

March 4, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى

التى ورمەلى، تاسپا جۇگەن

February 27, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى

التى ورمەلى، تاسپا جۇگەن

February 24, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz