Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Jetisýdyń asıetti jerler

SYBANBAI BI QORYMY

admin
2025/05/30
Jetisýdyń asıetti jerler
0

Ornalasqan jeri: Alakól audany, Yrǵaity auyldyq okrugine qarasty Kóktúma auylynyń aumaǵyndaǵy Jalańash kóldiń boiynda ornalasqan. Úrpaqtary 2014 jyly basyna belgi qoiyp, zirat túrǵyzǵan.
Zerttelui: QHR-da shyqqan Múrat Súltanúlynyń «Sámenbet shejiresi» jáne «Sybanbai bi», Múqash Áteibekúdynyń «Qyzai eli» kitaptarynda jáne Andas Omaraqynnyń Qazaqstanda shyqqan «Tarih tolqynynda» kitapynda ómiri jaily derekter jinaqtalǵan. Keiingi kezde ólketanushy-jurnalist Qajet Andas zerttep júr.
Sipattamasy Sybanbai bi XVIII ǵasyrdyń sońy men XIH ǵasyrdyń alǵashqy jartysynda jasaǵan tarihi túlǵa. Jońǵarlar joiylyp, qazaq auyldary ózderiniń baiyrǵy ataqonysyna qaita oralǵanda, Syr boiyndaǵy qyzailar eń alǵash Esengeldi bi Qúdainazarúlynyń bastauymen 1740 jyldardyń ortasynda Ayagózge qonystanǵan(«Qúrbanǵali Haliddiń «Tauarih hamsa» eńbegindegi derekter boiynsha). Keiin Qarakerei elimen qonystas irge jaiǵan qyzailar Tarbaǵatai óńirine, odan keiin Toqta men Barlyq taularynyń mańaiyna 100 jyl boiy qonystanǵan. Dál osy tústa qyzailardy Esengeldi bidiń inisi Súltangeldiniń shóberesi Sybanbai bi basqardy. Ol qyzailardyń óris-qonysyn belgilep, ishki-syrtqy qarym-qatynasyn, rular arasyndaǵy jer-jesir daulary men aǵaiyn arasyndaǵy arazdyqty rettep otyrǵan tarihi túlǵa.
Ańyz-áńgime: Sybanbai bidiń dáuiri qazaq qoǵamynda iri ózgerister oryn alǵan, tai-talasqa toly mezgil edi. Resei patshalyǵynyń qazaq jerine óńmeńdei kirip, jappai otarlauy qazaq auyldarynyń ómirine ekitalai kún tudyrdy. Osy tústa Sybanbai Máskeuge elshilikke baryp, Aǵa súltan atanǵan. Kenesary han Tarbaǵataidy jailaǵan elden kómek súrap barǵanda, qyzailar qol jasaqtap attandyrmaqshy bolǵanda Resei patshalyǵynyń aitaqtauymen beibit elge qater tóndirgen Sybanqúldyń auyr qolyn Emil (Arǵy bette) ózeniniń boiynda talqandap, júrtty búlap-talaudan qútqarady. Biraq Kenesary hanǵa kómektesu armany oryndalmai qalady. Keiin Matai Táneke batyr Kensary hannyń kegin quyp, qyrǵyz Orman hannyń auylyn shapqanda qyzailardan Cúltangeldi Boqash bolys, Esengeldi Birteri batyr, maltabar-shákil Últaraq batyr, taǵy da basqa alpys jigitti úiymdastyryp, Kenesarynyń kegin alu joryǵyna atsalysqan. Ómiriniń sońǵy jyldary qyzai eliniń ru basshylaryn bekitip, eldi Toqta-Barlyqtan Búratalaǵa (Bórili dala) qonystandyruǵa keńes berip, izbasarlaryn belgilep, ómirden ótedi.
Sybanbai bi Resei men Qytaidyń eki jaqty qysymyna tap bolǵan eldi táuelsiz etu úshin kúresken túlǵa. Onyń úrpaqtary atasy jerlengen jerden 150 jyldai qiyr jáilap, shette júrse de, túlǵanyń úlylyǵyn osy mekendi qonystanǵan el úmytpai, táu etetin qasietti jerdiń birine ainaldyrǵan. Keńes biligi ornaǵan soń Sybanbai bidiń ziratyna táu etetinder qudalanǵan. Elimiz táuelsizdik alǵannan keiin onyń úrpaqtary baba ziratyn qaita jańǵyrtyp, basyna belgi qoidy. Sybanbai bi turaly el arasynda kóptegen ańyz-áńgime taraǵan. Ol qazirge deiin jergilikti júrttyń arasynda aitylyp keledi.
Qazir búl oryn ary-beri ótken eldiń táu etip attanatyn jerine ainalyp úlgergen. Endi osy bir nysandy Qazaqstannyń qasietti nysandary tizimine engizudiń uaqyty keldi dep esepteimiz.
Siltemesi:
1. «Sámenbet shejiresi», Múrat Súltanúly, Ile halyq baspasy.
2. «Sybanbai bi», Múrat Súltanúly, 2014, Últtar baspasy.
3. «Qyzai eli», Múqash Áteibekúly, 2004, Múra jurnaly.
4. «Tarih tolqynynda», Andas Omaraqyn, 2022, Almaty, «Ofset» baspahanasy.

Post Views: 6
Қаратал алқабындағы өзендер
Jetisýdyń asıetti jerler

Qaratal alqabyndaǵy ózender

August 12, 2026
Қора шатқалы
Jetisýdyń asıetti jerler

Qora shatqaly

August 5, 2026
Дауылбай тауы
Jetisýdyń asıetti jerler

Dauylbai tauy

August 4, 2026
Мүнидың зираты
Jetisýdyń asıetti jerler

Múnidyń ziraty

February 2, 2026
Мұзарт асуы
Jetisýdyń asıetti jerler

Múzart asuy

December 1, 2025
Сөк сұлтан Абылайханұлы
Jetisýdyń asıetti jerler

Sók súltan Abylaihanúly

November 28, 2025
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz