Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Өлкетану Қасиетті жерлер

СЫБАНБАЙ БИ ҚОРЫМЫ

admin
2025/05/30
Қасиетті жерлер
0

Орналасқан жері: Алакөл ауданы, Ырғайты ауылдық округіне қарасты Көктұма ауылының аумағындағы Жалаңаш көлдің бойында орналасқан. Ұрпақтары 2014 жылы басына белгі қойып, зират тұрғызған.
Зерттелуі: ҚХР-да шыққан Мұрат Сұлтанұлының «Сәменбет шежіресі» және «Сыбанбай би», Мұқаш Әтейбекұдының «Қызай елі» кітаптарында және Андас Омарақынның Қазақстанда шыққан «Тарих толқынында» кітапында өмірі жайлы деректер жинақталған. Кейінгі кезде өлкетанушы-журналист Қажет Андас зерттеп жүр.
Сипаттамасы Сыбанбай би XVIIІ ғасырдың соңы мен XIХ ғасырдың алғашқы жартысында жасаған тарихи тұлға. Жоңғарлар жойылып, қазақ ауылдары өздерінің байырғы атақонысына қайта оралғанда, Сыр бойындағы қызайлар ең алғаш Есенгелді би Құдайназарұлының бастауымен 1740 жылдардың ортасында Аягөзге қоныстанған(«Құрбанғали Халиддің «Тауарих хамса» еңбегіндегі деректер бойынша). Кейін Қаракерей елімен қоныстас ірге жайған қызайлар Тарбағатай өңіріне, одан кейін Тоқта мен Барлық тауларының маңайына 100 жыл бойы қоныстанған. Дәл осы тұста қызайларды Есенгелді бидің інісі Сұлтангелдінің шөбересі Сыбанбай би басқарды. Ол қызайлардың өріс-қонысын белгілеп, ішкі-сыртқы қарым-қатынасын, рулар арасындағы жер-жесір даулары мен ағайын арасындағы араздықты реттеп отырған тарихи тұлға.
Аңыз-әңгіме: Сыбанбай бидің дәуірі қазақ қоғамында ірі өзгерістер орын алған, тай-таласқа толы мезгіл еді. Ресей патшалығының қазақ жеріне өңмеңдей кіріп, жаппай отарлауы қазақ ауылдарының өміріне екіталай күн тудырды. Осы тұста Сыбанбай Мәскеуге елшілікке барып, Аға сұлтан атанған. Кенесары хан Тарбағатайды жайлаған елден көмек сұрап барғанда, қызайлар қол жасақтап аттандырмақшы болғанда Ресей патшалығының айтақтауымен бейбіт елге қатер төндірген Сыбанқұлдың ауыр қолын Еміл (Арғы бетте) өзенінің бойында талқандап, жұртты бұлап-талаудан құтқарады. Бірақ Кенесары ханға көмектесу арманы орындалмай қалады. Кейін Матай Тәнеке батыр Кенсары ханның кегін қуып, қырғыз Орман ханның ауылын шапқанда қызайлардан Cұлтангелді Боқаш болыс, Есенгелді Біртері батыр, малтабар-шәкіл Ұлтарақ батыр, тағы да басқа алпыс жігітті ұйымдастырып, Кенесарының кегін алу жорығына атсалысқан. Өмірінің соңғы жылдары қызай елінің ру басшыларын бекітіп, елді Тоқта-Барлықтан Бұраталаға (Бөрілі дала) қоныстандыруға кеңес беріп, ізбасарларын белгілеп, өмірден өтеді.
Сыбанбай би Ресей мен Қытайдың екі жақты қысымына тап болған елді тәуелсіз ету үшін күрескен тұлға. Оның ұрпақтары атасы жерленген жерден 150 жылдай қиыр жәйлап, шетте жүрсе де, тұлғаның ұлылығын осы мекенді қоныстанған ел ұмытпай, тәу ететін қасиетті жердің біріне айналдырған. Кеңес билігі орнаған соң Сыбанбай бидің зиратына тәу ететіндер қудаланған. Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін оның ұрпақтары баба зиратын қайта жаңғыртып, басына белгі қойды. Сыбанбай би туралы ел арасында көптеген аңыз-әңгіме тараған. Ол қазірге дейін жергілікті жұрттың арасында айтылып келеді.
Қазір бұл орын ары-бері өткен елдің тәу етіп аттанатын жеріне айналып үлгерген. Енді осы бір нысанды Қазақстанның қасиетті нысандары тізіміне енгізудің уақыты келді деп есептейміз.
Сілтемесі:
1. «Сәменбет шежіресі», Мұрат Сұлтанұлы, Іле халық баспасы.
2. «Сыбанбай би», Мұрат Сұлтанұлы, 2014, Ұлттар баспасы.
3. «Қызай елі», Мұқаш Әтейбекұлы, 2004, Мұра журналы.
4. «Тарих толқынында», Андас Омарақын, 2022, Алматы, «Офсет» баспаханасы.

Қаралым 89
Қаратал алқабындағы өзендер
Қасиетті жерлер

Қаратал алқабындағы өзендер

August 31, 2026
Қора шатқалы
Қасиетті жерлер

Қора шатқалы

August 31, 2026
Дауылбай тауы
Қасиетті жерлер

Дауылбай тауы

August 31, 2026
Мүнидың зираты
Қасиетті жерлер

Мүнидың зираты

August 30, 2026
Мұзарт асуы
Қасиетті жерлер

Мұзарт асуы

August 30, 2026
Сөк сұлтан Абылайханұлы
Қасиетті жерлер

Сөк сұлтан Абылайханұлы

August 30, 2026
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz