Otyz jetinshi jyldyń zobalańy tarih qoinauyna sińip, zapyrandy da kandy jyldar tizbegi bizden qanshalyqty alystaǵan saiyn, onyń qoǵamǵa, elge, árbir otbasyna ákelgen qaiǵy-qasireti áli kúnge deiin júrekterdi syzdatady. Keńestik solaqai sayasattyń qúrbanyna ainalyp, ataqty «úshtiktiń» ámirimen aidalyp, sotty bolyp, jazyqsyzdan-jazyqsyz «jazyqty» atanyp, qoǵamǵa sińirgen eńbegi eskerilmei, tuǵan halkyna «jau» atanǵan arystarymyz keiinnen aktalyp, tom-tom isi múraǵattardan tabylyp jatyr. Búginde tarih aqtańdaqtarynyń betperdesin ashuǵa qalamgerler qauymy da aitarlyqtai úles qosuda. Teginde, aqiqat ádilettilik jaǵynda ekenin uakyttyń ózi dáleldep otyr.
Bizdiń qolymyzǵa qalam alyp, esh kinásiz quǵyn-súrgin qúrbanyna ainalǵan aǵa úrpaq ókili jaily oi terbeuimizge el gazeti – «Egemen Qazaqstanda» jariyalanǵan (24 jeltoqsan, 2008 jyl.) belgili jazushy Qoǵabai Sársekeevtin «Álihan Bókeihanov pen Nyǵmet Núrmaqov» atty maqalasy sebep.
Máskeude atylǵan…
Osy zertteu maqalasynda avtor alty Alashtyń arystary, qazaqtyń arda úldary – Álihan Bókeihanov pen Nyǵmet Núrmaqovtyń 1937 jylǵy 27 qyrkúiekte bir bappen aiyptalyp, bir kúnde atylǵandyǵy, olardyń Máskeu túbindegi monostyrь audany atalatyn baiyrǵy «Don ziratynda» jerlengeni turaly tyń derek keltiredi. Jazushy búl derekterdi shyqqan «Memorial» qoǵamynyń («Zvenьya» baspasy) «1935–1953 jyldar aralyǵynda atylǵandar tizimi» kitabynyń alynǵanyn tilge tiek etedi. Odan ári zertteushi «Osyǵan orai «1935–1963 jyldar aralyǵyndaǵy atylǵandar» kitabyndaǵy «Kazahskaya SSR» degen taraudyń da kóp qúpiyany ashuǵa sebep bolatynyn aitpaqpyz. Múnda sol zúlmat jyldarynda jazyqsyz japa shegip, qúrban bolǵan qandastarymyz ben jerlesterimizdiń tizimi keltirilgen. Maqalada osy derekterdi tolyq jariyalaudy jón kórdik. Búl tizim habarsyz ketken atasyn, ákesin, tuysyn izdegen búgingi úrpaqqa kerek ekeni anyq» dei otyryp, atylǵandardyń tizimin keltiredi. Qalamgerdiń túisigi aldamapty. Biz osy tizimnen ákesi Kóshkinniń tuǵan aǵasy Seidahmet Bosqynbaevtyń esimin kórip, úi úiyqtasa túsine kirmeitindei oqiǵanyń jai-japsaryn birge tolǵana otyryp jetkizgen eńbek ardageri, kezinde «Mal sharuashylyǵynyń Jukovy» atanǵan, búginde derbes zeinetker, Qazaqstan Respublikasynyń eńbek sińirgen auyl sharuashylyǵy qyzmetkeri, Raiymbek, Panfilov audandarynyń Qúrmetti azamaty Súleimen Kóshkinov aqsaqal úsynǵan múraǵattyq qújattarǵa den qoidyq.
Tozyǵy jetip, sarǵaya bastaǵan, biraq úqypty saqtalǵan múraǵattyq derekterde, Seidahmet Bosqynbaevtyń ómirbayany men qyzmeti turaly málimetter bar. Sonymen qatar, quǵynǵa úshyrap, jazyqsyz ústalyp, túrmede otyrǵanda jazǵan óleńderi de jaqsy saqtalǵan.
– Repressiyaǵa úshyraǵan azamattardyń taǵdyry turaly materialdardy nazarymnan tys qaldyrǵan emespin. Sondyqtan «Egemen Qazaqstan» gazetinde jariyalanǵan jazushy Qoǵabai Sársekeevtiń maqalasyn múqiyat oqyp shyqtym. Bir mezette, óz kózime ózim senbedim. Jazushy keltirgen tizimniń arasynda ákemniń tuǵan bauyry, joly jaǵynan maǵan úlken áke bolyp keletin Seidahmet Bosqynbaev esimi kózime ottai basyldy. Ne quanarymdy, ne jylarymdy bilmei, ári-sári kúide otyryp qalyppyn,- dep Súleimen Kóshkinúly aqsaqal áńgimesin sabaqtady – Osy uaqytqa deiin ákemiz turaly qanshama múraǵatty aqtardyq, qanshama jerge hat jazdyq. Tolyqqandy aqparat ala almai, salymyz suǵa ketkendei kúi keshken kúnder boldy. Keiin bilgenimiz, 1937 jyldyń 13 qarashasynda jazyqsyz ústalyp, bir jyl boiy tergeu júrgizilip, sottalǵan eken. Tiptu, auyzeki, anyqtalynbaǵan keibir derekterde ol kisi 1943 jyly túrmede qaitys bolǵan degen sózder de aitylǵan edi. Biz qaisynyń shyn, qaisynyń jalǵan ekenin osy kezge deiin anyq bilmei keldik emes pe? Arysymyzdyń súieginiń qaida qalǵanyn da bile almai, mine, qanshama jyldan beri ishqúsa bolyp kelemiz. Dál osyndai jaǵdaida, Qoǵabai Sársekeevtiń myna jańa deregi bizidiń úmitimizdi qaita oyatty.
Jazushy mysalǵa kelgen, «Kazahskaya SSR.2-ya kategoriya» degen tizimde Seidahmet Bosqynbaev 16- shy bolyp tirkelgen. YAǵni, Seidahmet Bosqynbaev Almatyda nemese Qazaqstannyń basqa óńirinde emes, odan áldeqaida alys, áldeqaida júmbaq jaǵdaida atylǵanyn bilip, Máskeu túbindegi monostyrь audany atalatyn baiyrǵy «Don ziratynda» jerlengen bolar dep topshylap otyrmyz. Biraq, qai jyly qaitys boldy? Búl bizge áli de júmbaq. Óitkeni, jazushy derekterdi, «1935-1963 jyldar aralyǵyndaǵy atylǵandar» kitabynan keltirilgen. Osyǵan súiener bolsaq, búl jyldar aralyǵynda atylǵan azamattardyń qatarynda S.Bosqynbaev ta bar bolyp shyqta. Biz kóz jetkizgen naqty derek- ákemizdiń Máskeude atylǵany. Arada qanshama jyl ótti deseńizshi!..Tizimnen úlken ákemniń aty-jónin oqyp, joǵymyz tabylǵandai, óligimiz tirilip kelgendei boldy. Búl derekter – biz úshin baǵa jetpes qúndylyq. Sondyqtan da osy habardy jetkizushi, belgili jazushy Qoǵabai Sársekeevke jáne «Egpemen Qazaqstan» gazetine myń da bir alǵys,- dep Súleimen aqsaqal aǵynan jaryldy.
«HALYQTYŃ SÓILEUSHI EDIM SÓZIN KILEŃ…»
Halyqtyń sóileushi edim sóziń kileń,
Áli sol elimdi oilap kózimdi ilem.
Keńestiń qasy emes, dosymyn ǵoi,
Aman bolsam tanytam ózimdi men.
… Ata-anamdy keledi sayalaǵym,
Aruymdy keledi ayalaǵym.
Qalyń elim túsime engen kezde
SHyrt úiqymnan shyńǵyryp oyanamyn.
Búl jyr shumaqtary eli-jeri úshin eseli eńbek etip, halqym degende jarǵaq qúlaǵy jastyqqa timegen, bar jastyq shaǵyn memleketti nyǵaitu jolyndaǵy qyzmetke arnaǵan, alaida, keiinnen zamannyń alai-dúlei dauylyna úshyrap, «halyq jauy» degen jalamen ústalǵan Seidahmet Bosqynbaevtyń bolmys-bitimin, azamattyq-qairatkerlik túlǵasyn bildirse kerek. Túrmege qamalyp, jan dúniesin múń-nala bassa da óziniń kinásiz ekendigin óleń joldary arqyly keler úrpaqqa amanattap ketken qaisar azamat – Seidahmet Bosqynbaev kim edi?
Súleimen Kóshkinúly aqsaqal 2004 jyly Qazaqstan Respublikasy Prezidentiniń múraǵatynan alǵan anyqtamada úlken ákesi Seidahmet Bosqynbaevtyń ómirbayany men qyzmeti turaly málimetter tolyǵyraq bayandalǵan.
Seidahmet Bosqynbaev 1904 jyly Almaty oblysy, Kegen audanyndaǵy, Merki auylynda sharua otbasynda dúniege kelgen. 1916 jyly tórt ailyq qazaq auyldyq mektebin bitiredi. Sodan keiin segiz jyl boiy Toraiǵyr auylynda mal baǵady. Odan keiingi eki jylda egin egumen ainalysyp, sharuashylyqtyń san-salasymen belsene shúǵyldanady, Keńes úkimetin Seidahmet quana qarsy alyp, jalshy-eńbekkerleriniń múńyn múńdap, joǵyn joqtaityn bastamasyna molynan senim artady. Jańa ornaǵan úkimettiń júmysyna bilek sybana kirisip ketedi. Iskerlik jáne úiymdastyrushylyq qabilet-qarymymen tanylǵan S.Bosqynbaev «Qosshy» odaǵynyń auyldyq úiymynyń tóraǵasy qyzmetin atqardy. Búl jas jigittiń jigerin janyp, memleket isin meilinshe berilip atqaryp, arman-múddesin jáne keleshegin Keńestik úkimettiń ideologiyasymen tyǵyz bailanystyruyna jol ashady. Kommunistik partiyaǵa degen senimi nyǵaya túsip, 1930 jyly partiya qataryna ótedi. Árine, aqyl men parasatyn qatar alyp júrgen isker úiymdastyrushy, batyl da bastamashyl basshy retinde ósip, mol tájiribe jinaqtaǵan Seidahmet qoǵam múddesine kóbirek den qoyady. Onyń búl adaldyǵy eskerusiz qalmaidy. Jauapty qyzmetter oǵan senip tapsyrylady. Atap aitqanda, 1927-1929 jyldary Kegen audanyndaǵy Toraiǵyr auyldyq keńesiniń tóraǵasy, 1929-1931 audandyq jer komitetiniń tóraǵasy, 1931-1933 jyldar aralyǵynda jer bóliminiń meńgerushisi, direktory qyzmetterin abyroimen atqarady. Memlekettik qyzmette is-tájiribe jinaqtap, el aldynda bedeli arta túsedi. Al 1933-1934 jyldary Kegen audandyq atqaru komitetiniń jauapty hatshysy, odan keiin audandyq partiya komitetiniń núsqaushysy bolyp eńbek etedi. Jauapty júmysta ózin-ózi tanytqan azamatqa partiya basqa audandaǵy úiym júmysyn jetildiru mindeti júkteledi. Qai óńirde júrsin, qandai júmys uchaskesinde bolsyn, jańa ortany jatsynbaǵan Seidahmet Bosqynbaev újymdy biliktilikpen basqara otyryp, adamdardy nátijeli iske júmyldyra bildi. Sonyń arqasynda ol 1935-1936 jyldary Úiǵyr audandyq partiya komitetiniń núsqaushysy, 1936 jyly Almaty oblysy, Bórlitóbe audandyq partiya komiteti hatshysynyń orynbasary qyzmetterin atqarady.
Derekterdi saralai kele, Seidahmet Bosqynbaevtyń kórnekti memleket jáne qoǵam qairatkeri Oraz Jandosovpen úzeńgiles seriktes, el múddesi jolynda múrattas bolǵanyn ańǵaramyz. Biraq, búl jaǵdaidy 37-shi jylǵy zobalańda tasada túryp tas atatyn aryzqoilar ózderiniń qaskói maqsattaryna sheber paidalana bilgen. Búl jaiynda álde-kimderdiń jalasymen ústalyp, túrmede otyryp jazǵan óleń joldarynda S.Bosqynbaev bylai degen:
Oraz aǵa, mynalardy qara basty,
Sybailas dep meni sizben búlar sasty.
SHash al dese, ba alatyn súm pendeler,
Aiyra almai otyr ǵoi dos pen qasty.
Keńes úkimetiniń barlyq últtardyń, ár tap ókilderiniń tańdigin jariyalaǵan sayasatyna meilinshe senip, teń qúqyly qoǵamdy ornatuǵa barynsha óz úlesin qossam degen maqsatty kózdegen S.Bosqynbaev búkil qajyr-qairatyn júmsauda ayanyp qalmaidy. Búl jóninde ózi keiinirek jazyqsyz ústalyp, túrmede toryǵyp otyrǵanynda bylaisha tolǵanady:
Tiri bolsam aqtalam búl jaladan,
Janym meniń aiyǵar kil jaradan.
Elim úshin kúndiz-túni eńbek ettim,
Basqa oidy syzyp tastap sanadan.
Auyl mektebinen tórt ailyq bilim alyp shyqqan azamat, ómir kóre kele, iste shynyǵady, shyńdala túsedi. «Otyzynda orda búzbaǵan, qyrqynda qamal almas» degendei, otyz úsh jasynda Andreev audandyq partiya komitetiniń ekinshi hatshysy bolyp bekitildi. Sóitip, audan kóleminde úlken lauazymǵa joǵarylatylady.
Keleshegine senimdi, óz isin bes sausaǵyndai meńgergen azamat bilimin údaiy tolyqtyra túsuge yntaly bolǵan. Mysaly, 1935 jyly Almatydaǵy oblystyq partiya kamiteti janyndaǵy núsqaushylar jáne audandyq partiya kamiteti hatshylaryn dayarlaudyń eki ailyq kurstarynda oqyp, bilimin tereńdete túsken. Osyndai bilim men iskerliktiń arqasynda plenum múshesi, audandyq partiya komiteti byurosynda kondidat bolǵany anyq.
Myna bir derekterden onyń búqaralyq úgit-nasihat júmystaryna da belsene aralasqanyn biluge bolady. Atap aitqanda, 1934 jyly Kegen audandyq keńester sьezinde úiymdastyru jáne partiyalyq-búqaralyq júmysty úlgili júrgizgeni, bekitilgen jerde sharuashylyq sayasi sharalardy belsendi oryndaǵany úshin oǵan arnaiy syilyq beriledi.
Kim meni «halyq jauy» atandyrǵan?»
Óz isine shynaiy berilgen S.Bosqynbaev 1926-1932 jyldary aralyǵynda keńes jáne partiya júmysyn múltiksiz atqara júrip, eńbek demalysyn almaǵanyn, sondai-aq zań ayasynda tiesili kurorttyq emdeu-sauyqtyrudy paidalanbaǵanyn óz ómirbayanynda ashyq jazady. Úzaq uaqyt demalyssyz júmys isteu, árine, onyń densaulyǵyna keri áserin tigizgeni de sózsiz. Osyndai sebeptermen Seidahmet 1937 jyly qarasha aiynyń basynda zańdy demalysyn alyp, otbasymen birge Almatyǵa keledi. Alaida, «Jau joq deme – jar astynda, bóri joq deme» degendei, naq osy kezde japtym jala, jaqtym kúiemen isti bolyp shyǵa keldi. Demalysy jaiyna qalyp, 1937 jyly, 13 qarashada Andreev audandyq partiya komitetiniń ekinshi hatshysy Seidahmet Bosqynbaev oilamaǵan jerden qamauǵa alynady. Búl turaly óziniń túrmede jatyp jazǵan óleńinde bylaisha syryn shertedi:
Tilegen joq edi ǵoi Otan qúrban,
Zaman-ai, aq qarasyn qatar qyrǵan…
Júrtymnyń joǵyn joqtap júrgen kezde,
Kim meni «halyq jauy» atandyrǵan?
Bir edi meniń jolym halyqpenen.
Bireuler «halyq jauy» dese daǵy,
Eshkimge jaulyq qylyp dánikpegen.
Arystai azamatqa Kegen audanynda sharuashylyqtyń san salasyn basqaryp júrgeninde Oraz Jandosovpen qyzmettes ári úzeńgiles serigi bolǵany kiná bolyp taǵylady. Óitkeni, Oraz Jandosov búl kezde «halyq jauy» bolyp «qara tizimge» ilikken edi.
Mine, onyń artynan O.Jandosovtyń kadry degen jeleumen, bireulerdiń aramzalyq piǵyldy kórsetuimen S. Bosqynbaev ta ústalyp, sotty bolady. Biraq, odan keiingi taǵdyry onyń otbasyna, tuǵan-tuystaryna úzaq jyl boiy belgisiz bolyp keledi.
Jurnalist SHayahmet Aljanbaidyń «Zaman-ai, aq qarasyn birdei qyrǵan…» degen zertteu materialy repressiya qúrbandarynyń biri Seidahmet Bosqynbaevtyń taǵdyry turaly biraz málimet bergen edi. («Zań gazeti», 11.06.1997 j.) Maqala avtory osy zertteuinde S.Bosqynbaevtyń túrmede jatyp elin ańsap, «Tilegen joq edi ǵoi Otan qúrban, Zaman-ai, aq-qarasyn qatar qyrǵan» dep tuǵan tuystaryna óleńmen jazǵan júrek tolǵanysyn jetkizdi. Avtor «Bir ókinishtisi, Seidahmet úzaq jylǵa aidaluǵa ketti me, álde atu jazasyna kesildi me, ol jaǵy belgisiz edi»,- dep keiipkerimizdiń keiingi júmbaq taǵdyryna alańdaidy. Al S.Bosqynbaevtyń tuǵan inisi Kóshkinniń úly Súleimen aqsaqal óziniń «Oryndalǵan arman» atty kitabynda: «Elde júrgende Oraz Jandosovpen birge júmys istegenin, ári ol kisiniń ákeme (S.Bosqynbaevqa – N.Q.) naǵashylyq jaǵy barlyǵyn jipke tizgen, tyrnaq astynan kir izdegen «jansyzdardyń janashyrlyǵymen» qara tizimge ilingen. Sol kezdegi súrqiya sayasattyń súrqy búl. Sonymen 1937 jyldyń 13 qarashasynda qamauǵa alynyp, bir jyl tergeu júrgizip 1938 jyldyń qarashasynda sottalyp kete barǵan. Keiingi alynǵan derekter boiynsha, 1943 jyly túrmede júrip, 39 jasynda qaitys bolǵan. Marqúm ákemizdiń súieginiń qai jerde jatqanyn áli kúnge bilmeimiz. Biletinimiz, – adaldyǵy, naqaqtan naqaq kúigeni», – dep jazǵan («Qazyǵúrt» baspasy, 2006 jyl.)
Seidahmet Bosqynbaevtyń óz basy ǵana emes, otbasy, tuǵan-tuystary men auyldastary da onyń jalǵan jalamen, negizsiz isti bolyp ketkenine imandai senip edi. Memleket isine shyn berilgen, jas ǵúmyryn qoǵam múddesi jolyna arnaǵan azamattyń bir kúnde «»halyq jauy» bolyp shyǵa kelgenine ony biletin eshbir adam sene almaǵan-dy. Al partiya jáne keńes qyzmetkeri S.Bosqynbaev óziniń aldyǵyna myna jyr joldarynda tuǵan tuysyna ǵana emes, keler úrpaqtarǵa amanattap ketkendei:
Amandyqty ait Ayashym tuysma,
Esh kemshilik joq edi júmysymda.
Seidahmet jalamenen qamaldy de,
Senip ótken isimniń dúrysyna.
Degenmen, arystai azamat bir shetinen, óziniń jazyqsyz ústalǵanyna ókine otyryp óleń joldaryna ainaldyrsa, ekinshiden, túptiń túbinde, ádilettilik saltanat qúryp, aqtalyp shyǵaryna imandai senip ketkenine myna joldardy oqyǵanda kóshz jetkize túsesiz:
Aqylshym Oraz aǵa, ne desek te,
Qylyǵyńdy saralap, el esepter.
Aq adamdy qaralap qamaǵany,
Dúrys bolmai shyǵady keleshekte.
Arada qanshama uaqyt ótse de, eline adal qyzmet etken Seidahmen Bosqynbaev solaqai sayasattyń qúrbany bolǵanyn uaqyt aqtap shyqty. Máselen, KSRO Joǵarǵy Soty ásker kollegiyasynyń 1958 jylǵy anyqtamasynda marqúm Seidahmen Bosqynbaevtyń aqtalǵany turaly málimet taiǵa tańba basqandai kórsetilgen. Osy derekten keiin-aq el qamyn jegen abzal azamattyń 37-niń jazyqsyz qúrbany bolǵanyn aiqyn ańǵardyq. Ol ol ma, «Ákesi úshin balasy jauap bermeidi»,- dep úrandaǵan keńestik ókimettiń súrqiya sayasatynan, jan-jaqtan úiymdastyrylǵan quǵyn-súrgin zardabynan Seidahmet ústalǵannan keiin araǵa úsh jyl salyp bauyry Kóshkin 30 jasynda dúnieden ozdy. Eki arystyń artynda ańyrap qart ata-anasy Bosqynbai men SHynybala, asyl jarlary Ayash pen Áliya, shiettei alty bala qaldy.
«Ornynda bar ońalar» deshendei, búginde táuelsiz elimizdiń ósip-órkendeui jolynda ayanbai eńbek etip júrgenderdiń qatarynda Mereke Bosqynyuaev, Aitbai, Súleimen Kóshkinovter, Núrbapa Seidahmetovtiń de úrpaqtary bar. Olar búginde atalar jolyn berik ústanyp, táuelsiz elimizdiń damuyna shama-sharqynsha ózindik úlesterin qosyp keledi.
BÚL TIZIM-SÓILEITIN TIZIM»
«Baiqaisyz ba, ótken kúnder enshisinde qanshalyqty taǵdyr toǵysy jatyr, bastan netken auyr kúnder ótken. Osy retten de aldaǵy uaqyttarda da búl taqyryp jalǵassa igi. Oqushy qauym tanysyp otyrǵan tizimder astarynda nebir syr bar, teginde, búl tizim jai tizim emes, sóileitin tizim, úrpaqtary tabylyp jatsa qúba-qúp, áńgime sonda jańǵyrady», – dep Q. Sársekeev jazǵandai, tizim sóilep bergende, jazyqsyz zardap shekken azamattyń Almatyda, tipti Qazaqstanda emes, kezinde «Otanymyzdyń júregi» atanǵan Máskeude atylyp, súiegi sonda jerlengeni anyqtalyp otyr. Joǵaryda mysalǵa keltirip ótken jańa derekke qanyqqan eńbek ardageri Súleimen aqsaqal úlken ákesi Seidahmet Bosqynbaev jerlengen Máskeuge baryp-kaituǵa, kóp jyl boiy beimálim bolyp kelgen máseleniń anyq-qanyǵyna jetip, tapqan jaǵdaida marqúm jerlengen jerden bir uys topyraq alyp, tuǵan jerine, ata-babalar máńgilik tynym tapqan ziratka jetkizudi jón kórip otyrǵan jaiy bar.Biyl Almaty oblysynyń Kegen (kazirgi Raiymbek),
Úiǵyr, Andreev (qazirgi Úigentas) audandarynda jauapty basshylyq qyzmetter atqarǵan keńes jáne partiya kyzmetkeri Seidahmet Bosqynbaevtyń tuǵanyna 105 jyl tolady. Osy oraida, «Óli riza bolmai, tiri baiymaidy» degendei, Ota- nymyzda emes, Máskeude atylǵan Alash arysyn ardaqtap, er esimin este qaldyru maqsatynda onyń tuyp-ósken auyly Jalańashta bir kóshege esimin berip, 60-shy jyldary úrpaqtary irgetasyn qalaǵan Jaidaqbúlaq auylyndaǵy mektepti Seidahmet Bosqynbaev atymen atau jáne basqa da is-sharalardy qolǵa alu búgingi úrpaqtyń azamattyq boryshy. Múndai is- sharalar jazyqsyz atylyp, nebary otyzdyń ishinde ómirden ótken S. Bosqynbaevtai azamattyń aty-jónin jas úrpaq bilip, halkyna adal qyzmet etudiń jarqyn bir úlgisi retinde ónege alyp ósui úshin kerek ekeni shúbásiz.
TÚIIN
Ótken ǵasyrdyń 30-shy jyldarynda respublika kólemin aitpaǵannyń ózinde, bir ǵana Kegen óńirinen (Búginde Raiymbek audany) kóptegen sanaly da kózi ashyq, oiy úshqyr, bilimge júirik azamattar shyqty. Olardyń qatarynda, belgili zertteushi-ǵalym Saǵatbek Medeubekovtiń dereginshe, keiinnen halyq «Mailynyń Qara tamy» atap ketken Úzynbúlaq mektebinde múǵalim bolǵan Maily Ormanov, Toǵyzbúlaq, Aqtoǵai, Podgornyi auyldarynda mektep ashyp, oqytu-metodikalyq ádistemeler jazǵan, ádisker-pedagog, ánshi-kompozitor Kapez Baiǵabylov, Qarqarada ústazdyq etken Sydyk Baibúlynov, sondai-aq, Jarqynbek Saǵymbekov, Músilim SHákirov, B. Botybaev, respublika Halyq aǵartu komissariatynda qyzmet atqarǵan, keiinnen audandyq oqu bóliminiń meńgerushisi bolǵan Núrbek Balabekov syndy arystarymyz 37-niń zobalańynda jazyksyzdan jazyksyz «halyq jauy» atanyp qudalandy. «Aqqa qúdai jaq» demekshi, halyq qamyn jegen esil erlerimizdiń barlyǵy da keiinen aqtaldy.
Biz repressiya qúrbandaryna árdaiym taǵzym etip, olardyń ónegeli isteri men órshil ruhtary aldynda árqashan bas iemiz. Órkendegen elimizdin irgetasyn qalauǵa jastyq jalynyn, bar kúsh-jigerin júmsaǵan aǵa úrpaktyn eseli eńbegi, erlik isteri men esimderi eshuaqytta da úmytylmaq emes.
Núrlan QALQA,
Raiymbek audany.
Jariyalandy. -Taldyqorǵan: “Jetisu” gazeti. №61.2009. -5 b.
