رەداكتسيادان: «قىزىلجار شايقاسىنا – 327 جىل» سەرياسى اياسىندا جارىق كورگەن «اينالايىن، اتامەكەن!» جيناعى – تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا تاريحي وتانىنا ورالعان قانداس اقىن-جازۋشىلاردىڭ ەل مەن جەرگە دەگەن ساعىنىشىن، رۋحاني تولعانىسىن، وتانسۇيگىشتىك سەزىمىن ولەڭ جانە كوركەمسوز ارقىلى بەينەلەگەن تاعىلىمدى تۋىندى.
بۇل جيناققا ەنگەن شىعارمالاردا اتاجۇرتقا دەگەن شەكسىز ماحاببات، تۋعان توپىراققا تابان تىرەگەن ساتتەگى قۋانىش پەن تولقىنىس، ەلدىك سانا مەن ۇلتتىق رۋح ايقىن كورىنىس تاپقان. قالامگەرلەردىڭ جۇرەك سۇزگىسىنەن وتكەن جىرلارى مەن پروزالىق تولعانىستارى وقىرماندى وتكەن مەن بۇگىندى ساباقتاستىرا وتىرىپ، تاريحي جادى مەن رۋحاني تۇتاستىققا جەتەلەيدى.
كىتاپ كولەمىنىڭ شەكتەۋلى بولۋىنا بايلانىستى ءار اۆتوردىڭ تەك ءۇش تۋىندىسى عانا جاريالانعانىمەن، بۇل جيناقتاعى شىعارمالار ولاردىڭ شىعارماشىلىق بولمىسىن، ازاماتتىق ۇستانىمىن جانە ەلگە دەگەن ادال نيەتىن ايقىن تانىتا الادى.
وسىعان وراي، Qandas.kz اقپاراتتىق-تانىمدىق پلاتفورماسىندا اتالمىش جيناققا ەنگەن اۆتورلاردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىق جولىن، سونداي-اق ولاردىڭ ەلگە، جەرگە ارنالعان وزگە دە تۋىندىلارىن كەڭىنەن تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. بۇل جوبا – قانداس قالامگەرلەردىڭ رۋحاني مۇراسىن جۇيەلى تۇردە ناسيحاتتاۋعا، وقىرمان مەن اۆتور اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
كىناراتتار
دەۋىردە وسى جەڭىسپەن قۇزار اتتار,
كۆرسەتتى ۆزىن بوسبەلبەۋ شىداماستار.
جۇرت جانىنا جاقپايتىن جات قىلىقپە ,
كۆبەيۇدە قاتەرلى كىنەراتتار.
نەپسى ۈشىن ارلانباي ارىن ساتىپ,
كىسىلىككە جاسالعان قييانات بار.
ۋلى شۆپتى ۆربىتپەي وتاۋ كەرەك,
زارەدەي جەر قالماسىن تيياناقتار.
قوعامنىڭ قاس ىستەرىن كەسىرى بار,
ۋاقىت جەتتى ارادان شىن الاستار.
ابايلا, دوس
ساباقتاس ەدىك بىرگە ۆسكەن ارمان قۋىپ,
تالاي تەرگەن راۋعاش تاۋدان جۈرىپ.
ادال ەدىك, وندا بىز سىرلاس ەدىك,
تۋلپارىنا ارماننىڭ سالعان قۇرىق.
الداماۋشى ەدىك ۆزارا جالعان كۈلىپ,
تولعاندىردى ەندىگىڭ قايران قىلىپ.
ەكى تۆستىك تۈسىرەر بىر توقتىدان,
بىر «ۆنەردى» العانسىڭ قايدان بىلىپ.
كۆتەرگەنىڭ قاپ ەمەس قالتالاعان,
بولساداعى جەڭىل جۈك بارشاعا ايان.
كۆلىگىڭنىڭ قاپسىڭ ەينەگىنەن,
وسقىرانا قارايتىن تارپاڭ ادام.
تەرى يسى جەيدەمنىڭ تارقاماعان,
يىعىمدا كۆپ جۈك بار ارقالاعان.
شايتانشاققا سوندا دا قولىم جەتپەي,
قيىندىقتا كەلەمىن قانشالاعان.
ۆتىمىڭدى باسقادان اسىرىپ كىل,
قالاي عانا بوپ العان باسىڭ ۈشكىر.
ۇعىندىرماي دوستارعا بۇندايىڭدى,
جۋاس بەينەڭ بۇرىنعى جاسىرىپ تۈر.
دەسەمداعى المايىن شامداندىرىپ,
ساباقتاس ەك بىرگە ۆسكەن ارمان قۋىپ.
ەزەزىلدىك جاراسپاس ابايلا, دوس,
شالىپ جىعىپ كەتپەسىن ايلاندىرىپ.
سەمىزدىك بىزگە جاراسپاس
بىر كۆرىپ دارقان ۆمىردىڭ جۇمساق ەلديىن,
تىڭداعان ەدىك بۇلبۇلدىڭ تاڭعى سازدى ۈنىن.
جاستىقتىڭ جارقىن باقشاسىن بىرگە ارالاپ,
تەرگەمىز تالاي جۇپارىن شاشقان تاڭ گۈلىن.
دوس ەدىك بىزدەر دەيتىندەي بال جالاسقان,
ريياسىز كۈلكى, جىرمەنەن جارقىن تاڭ اتقان.
جارتى تال تارى, شاقپاق قۇرتتى دا بۆلىپ جەپ,
ريزالىقپەن تاتۋشى ەدىك بىرگە دەمدى استان.
تالاي جىل قاتار قويىلىپ ستول بۆلمەدە,
ىستەدىك بىرگە ەل ۈشىن تىنباي ەرلەنە.
ەكەۋمىزدى ەگىز قىيىسپاس جاقىن جاندار دەپ,
بىر سەزىم تەرەڭ قالىپتاسقان ەدى ەلگە دە.
تىرلىكتىڭ تىنباي ارقاۋىن بىرگە ناقتى ۆرىپ,
كۈندەلىك كۈيبەڭ وسىلاي ۋاقىت جاتتى وزىپ.
سايلانا قالدىڭ ورىنباسار بولىپ كەڭسەنىڭ,
قالايدان-قالاي باسىڭا بىر كۈن باق قونىپ.
وسىدان باستاپ شەكارا بىزدەن بۆلىندى,
(ۇقپادىم مەنىڭ قىمباتتى دوسىم نە بىلدى?).
قاعىلەزدىك قالىپ, بوعاعىڭ ۋ مەن سالبىراپ,
سيرەتتىڭ سونان ىسكە دە جيى كەلۋدى.
جارالعان جاندى بۆلەكشە تۋىپ وسى ەلدەن,
شەكشيە سىزداپ قارايتىندى تاپتىڭ شەكەڭنەن.
قامپييا قالدى شوشايعان قوزى قارىنىڭ,
ىڭقىلىڭ ارتىپ تۈيەدەي كۆپ جۈك كۆتەرگەن.
ساناسپاي ەشبىر كۈيىمەنەن باسقانىڭ,
بۆلىپ الدىڭ جالعىز قاراعاي استىنداعى اسپانىن.
«يت جۋانى بوق بەرمەس» دەگەندەي بولىپ,
ۆزىڭە تارتتىڭ جىلىكتىڭ مايلى باس جاعىن.
اتتام جەرگە دە ماشينا كۆلىك شاقىرىپ,
تىلەيسىڭ بىلەم تۇرۋىن جۇرتتىڭ باس ۇرىپ.
سالماسا ىسكە شۆكىمدەي ميدى باستاعى,
ادام دا ەشبىر اۋماعان تىلدى ماقۇلىق.
جاراتقانداي بوپ ۆزگەنى ۆزىڭ قولىڭمەن,
ايقۇلاقتانىپ جۈرەسىڭ جەردە كۆرىنگەن.
ەرتەڭگى كۈنى اينالعان تىرى ارۋاققا,
كۆرگەمىز تالاي ادامداردى ارام سەمىرگەن.
سوندىقتان بىزگە جاراسپاس ەر كەز سەمىزدىك,
(كۆتەرەر ونى مال عانا دەيتىن نەگىزدى ۇق).
وڭقال بۇل مانساپ, بىل سوننى, دوسىم, پايداسىز,
جىيساڭ دا بايلىق سارقىلماس ۇشان-تەڭىز عىپ.
ۆتكەن كۈندەردى ۇمىتپا دەيتىن حالقىمىز,
تارتقان شاقايدى قۇرعاتپاي ساقتار سالتىمىز.
كەۋدەسىمەن تاۋ سوعار, اۋسار باسقادان,
كىشىلىكپەن, كىسىلىكپەن ايقىن پارقىمىز.
سۈتكە تيگەن كۈشىكتەي سوقسا كەرەك
قاراقشىدا قىلىعى ۇقساعان بار,
قولتىعىنا جاسىرىپ قىسقا قانجار.
بىرەۋلەر بار جۈرەتىن قانى تاسىپ,
ايعاي «اتتان» ماڭايدان شىقسا جاڭجال.
نوعالاسى اسقىنىپ باسبۇزار جان,
«لاۋشى» دەگەن بىر لاقسا ات شىعارعان.
ەلسىزدەرگە تۈيەدى جۇدىرىعىن,
بويىن اۋلاق ۇستايدى مىقتىلاردان.
ماڭايىنىڭ تاقىرلاپ قاز-تاۋىعىن,
سۈرەسىندە سىپىرىپ بار تەۋىرىن.
ەكەسىنىڭ كۆزى قۇنى سوندا بارداي,
اينالدىرار اۋىلدىڭ مال تابىنىن.
اسىن ىشپەي ادالدان جارتى قاسىق,
ارامدىق پەن كەلەدى شالقىپ اسىپ.
كۈندىز ۇرلاپ مونشاعىن اۋىل ۈيدىڭ,
تۈندە تاعىپ شىعادى جارقىراتىپ.
ۆن بويىڭدى, قالتاڭدى الاستايدى,
بولسا ۈمىتىڭ جانىڭنان, سەل اقشانى, –
دەپ قاراڭعى بۇرىشتا پىشاق بىلەپ,
تارتىپ الار جوعىڭا قاراتپايدى.
جۇمىسى جوق ارمەنەن, نامىسپەن دە,
تابا المايسىڭ كىسىلىك قالىس بەينە.
كۆشەمىزدىڭ قوجاسى, قۇدايى سول,
كۆكالا مىي, جۈن باسقان تالىس كەۋدە.
اۋىزدىقتار وسىنداي دەلبەلەردى,
قاتاڭ تەرتىپ ەزىرگى ەڭ كەرەگى.
الاڭسىزدىق ادامعا باعىشتايتىن,
شىن كۈتەمىز ۋاقىت تەز كەلەدى.
جۇرت قارعىسىن قارۋعىپ وقتاپ ەرەك,
اساۋ باسقا قىساتىن نوقتا كەرەك.
تۇنىعىڭدى لايلاعان تەنتەكتەردى,
سۈتكە تيگەن كۈشىكتەي سوقسا كەرەك.
سالتىمىزدان ساداعا ول
كۆرىپ جۈرگەن بالا ەدى تانىپ بۇرىن,
اعات كەتسەم ال بۇندا جازىقتىمىن.
كەشىرەرسىڭ باستاپتا بايقاي الماي,
ەيەلمە دەپ قالىپپىن جارىقتىعىم.
اۋىلداعى مىرزامىز وسى مىقتى,
مەرە-سەرە دوستارمەن وتىرىپتى.
جەلكە شاشى بىر بۋدا, جۈزى جۈدەۋ,
بۇيرالانا جاۋىپتى قوس يىقتى.
ايتۋ قيىن جىلدا بىر تارايدى دەپ,
جالقاۋلىق پا جابىسقان باياعى دەرت?
كۈتىمى جوق كۈشىكتىڭ باۋىر جۈنى,
قالۋشى ەدى وسىنداي جاباعى بوپ.
تۈسىنۋگە بولادى قالاي مۇنى,
كۆرسەقىزار بولىپتى تالايعا ۈلگى.
جىبەرىپتى ەركىنە مىسىق مۇرتتى,
سالاقۇلاش قوسىلعان سامايلىعى.
قىزىل جىبەك بىرتۈرلى الا-قۇلا,
كيىمىنىڭ سىيقىنا قارا مىنا.
جابىستىرىپ قىلتاسىن قيىلارداي,
كەڭ, مول كۆڭىلى اۋىپتى بالاعىنا.
ۈلدە مەنەن ورانىپ بۈلدە مەنەن,
ەلەم-جەلەم تاعى دا كيگەنى ەرەن.
قييا-شييا تىپتى دە كەلىسپەپتى,
بەيشارالىق, قاراڭىز, بۇل نە دەگەن.
مەدەنيەت وسى ما, كۆرىكتىلىك,
قايسى ەلەمنەن ەاكەلگەن كۆرىپ-بىلىپ.
سالتىمىزدان ساداعا ول ەسىڭدى جي,
قىزبالىققا جۈرگەندەر بەرىپ قۇرىق.
الاياقتار
«بەيگە بولار جىلقىنىڭ الاياعى», –
دەيتىن بىر سۆز جادىمدا باياعى ەلى.
ادامنىڭ دا سوندايىن كەزىكتىرىپ,
تۈسىنىگىم تەرەڭدەپ بارادى ەرى.
مۈمكىن سولار ادامدار الاياق پا?
كۈن-كۈن سايىن كەنەلەر جاڭا باققا.
وراق ورماي, بىر مەزەت بەل اۋىرتپاي,
ەلدەن ەرەك بۆگەدى دايار اسقا.
جەل اۋىزدى جەلپىنبەي تۇرا المايدى,
جىمسىماسىن سىرتقا تۈك شىعارمايدى.
تۆمەنگىنى نىعارلاپ, جوعارىعا
بۇرالقى يتتەي قىڭسىلاپ بۇراڭدايدى.
قان شىعارماي ماقتامەن باۋىزدايدى,
سۋ باسىنىڭ تۇنىعىن اعىزبايدى.
بۈگىن دوس بوپ, باسىڭا ىس تۈسسە ەگەر,
بىر تامشى نەر اۋزىڭا تامىزبايدى.
ساقتانىڭدار ويى بار ازاماتتار,
وندايلارعا تاعىلار جامان ات بار.
قۋ باستان قۋىرداقتىق ەت الاتىن,
الاستالسىن ارادان الاياقتار.
اتقارايىق اتا سالتىن
قالتا تولىپ قۋانىپ قالار,
ۆتكەندى ايتىپ قىز جاق حابار.
الدىن الا «سەلت ەتكىزۋ»,
ۆتكىزىلگەن «سىرماق قاعار».
باۋىر, تۆستىك قۋىرىلىپ,
قۇدالىقتىڭ ىرىمى عىپ.
اق سارباستار باۋىزدالىپ,
مۇرتتار مايعا ماتىرىلىپ.
ەزىرىنشە قالىڭ مالعا,
ريزا بول بارىمدى ال دا.
تىرشىلىكتى پەندەمىن عوي,
قيمىلدارمىن جانىم باردا.
قۇلدىق ۇرا جاپىرىلىپ,
بار تاپقانىن جاتىر ۈيىپ.
كەكىرەيگەن قۇدا الدىندا,
ارىسىڭىز باسىن يىپ.
قوس قاراگەر, كۈرەڭ جورعا,
جارادى ەرەڭ بىرەر جولعا.
جولدىق باسى كىلەم, كۆلىك,
تاعىلدى ۈكى بىلەم زورعا.
التىن سىرعا, التىن جۈزىك,
قىمبات ساعات السىن بىلىپ.
الۋان اسىل پارلاستىرىپ,
كيىم كەلتىر ايتۋلىعىپ.
نەپسى قوزسا ەسە قىلىپ,
ار-ۇياتتان كەتەدى ەرىك.
قىزدىڭ قۇنى «قىرىق قارا»,
بەرىلدى بەس ەسەلەنىپ.
قىز جاق كەتتى قىراڭ اسىپ,
ۇل جاق قالدى تىراڭ اسىپ.
وتىرعىزدى تاقىر جەرگە,
كۆرگەن قىزىق قۇدالاسىپ.
ويلاماڭىز بۆستى دەپ شىن,
كەپ تۇراتىن كەسكىلەسكىڭ.
كۆپ سۇمدىقتار كۆرىلمەگەن,
تۋىنداپتى ەستىمەپپىن.
جوق تۋىسقان سال ساراپقا,
قارا جاڭا شارتاراپقا.
ۇل دا ۆز بالاڭ, ۆز ۆرىسىڭ,
ۋايىم, مۇڭ ارقالاتپا.
سالتتان اتتاپ كەتسەك ەگەر,
جۇرت قارعىسى دەرت بوپ ۆنەر.
اتقارايىق اتا سالتىن,
تەڭىن تاپسا تەككە بەرەر.
ويلانشى, دوسىم
بىز دەگەن دوسىم, كەپپەگەن تەرى كۆلىكپىز,
الداۋعا ەرىپ, ىلەسىپ شاڭعا جۈرىپپىز.
ەندەۋسىز كەتىپ قاز تابان اياق, مىنە, ەندى,
رازمەرى ۈلكەن قىرىق بەسىنشى ەتىك كيىپپىز.
شۋالشاڭ كەندىر, شۋاشتى جۈندى سىرماق قىپ,
كۆمەسكىدە ىزدەپ كۆلدەنەڭ ولجا تۈن قاتتىق.
تۇرسا دا اشتىق اش مىسىقتاي تىرناپ ىشەكتى,
تويىنعان جانداي كەراناۋ ەنجار تىل قاتتىق.
سۇراماي پەندە جابىرقاۋ تارتقان تۈرىڭدى ەش,
ۆنىمسىز ەڭبەك, كۈيبەڭگە مەنسىز سۈيىنبەس.
دەپ قانا كەيدە الدانىپپىز-اۋ, اق اۋىز,
كەدەيلىك جاقسى, كەمدىگىڭ جۇرتقا بىلىنبەس.
سونىمەن جۈرىپ سوڭىنا كۆشتىڭ قالىپپىز,
تاۋ مەنەن تاستان نەسىبەنى جيىپ الىپپىز.
ويلانشى, دوسىم , وسىلاي كەتە بەرسەك بىز,
بەرەمىز جاۋاپ ۇرپاققا نە دەپ جازىقسىز.
جۈيرىك ات مىنىپ, قىمىز ىشۋ بولىپ قۇر ماقتان,
جۈرگەنىڭ جەتتى اۋلاقتان ەندى قىلجاقتان.
سەزىنسەڭ قىمبات ەلىڭنىڭ كۆتەر ۈمىتىن,
جاتىر-اۋ, سالماق ارقالاپ بورىش مىڭ باتپان.
تالابى بيىك دەۋىردىڭ دارقان بۈگىنگى,
كۆپىرمە سۆزبەن كۈپىرلىكتەن ۆزگە تيىلدى.
سوندىقتان بىز دە بەل شەشىپ, بىلەك سىبانىپ,
تارتايىق العا, بەتكە الىپ الىس قيىردى.
سانادا مۈلدەم سەيىلسىن مۇنار كۈزگى بۇلت,
قۇيىلىپ شۇعىلا, ورناسىن جانعا ىزگى ۈمىت.
جاراتايىق جاڭالىق باسقامەن يىق تەڭەسىپ,
بولاشاق ۈشىن, ۇرپاقتار ۈشىن ىزگىلىك
قىزعانىش
بەزەي الماس ۆمىرىن سىرلاپ ەشكىم,
الاپەسىن كەي جاننىڭ شىنداپ ۇقتىم.
تۇساۋلى اتتاي كەلەمىن جازىلا الماي,
باتپاعىنا مالتىعىپ قىزعانىشتىڭ.
باسقالاردان العانىم كۆپپە مەنىڭ,
نەگە عانا كۆپ ىستەن شەكتەلەمىن.
وق اتاتىن ارتىڭنان الدارقاتىپ,
«دوس» بوپ جۈرگەن تالايعا ۆكپەلەدىم.
ونىڭ سەنەن كىشىلىك قالاعانى,
سەنىمدىكتەن ازىق نەر الا الادى.
قۋانىشىڭ تۈس الىپ كەرىسىنە,
جىميعانىڭ تۈرپىدەي قادالادى.
بىر سۈمدىقتى جاسىرىپ بۈيىرىنە,
قاراپ تۇرساڭ شەرتەتىن كۈيى مىنە,
كەي اعايىن بىر قوتان سۆز قىلادى.
كىرسىز كۆيلەك ىلسەڭدە يىنىڭە,
ونىسىنا تيتەيدە نامىستانباي,
ۆزى يگىلىك كۆرسە جۆن تابىستان باي.
قايعىسى جوق زارەدەي نەرسە ساعان,
جىلت ەتكەننىڭ كۆزىنەن قاعىس قالماي.
جالعىز سۆزىڭ كۆڭىلىنە جاقپاسا دا,
تاس اتادى باس قاعىپ ناق تاسادا.
ۈلكەن ايىپ تارتقانداي قينالادى,
ەكى ەشكىڭنىڭ بىرى ەگىز لاقتاسا دا.
اعايىنىم وسىنداي «دەرتىڭ» بار-اق,
ويلانىپ قوي ۆمىرگە ەركىن قاراپ.
«اعايىننىڭ اتى وزىپ كەلگەنىنشە,
اۋىلداستىڭ تايى وزسىن», – دەيتىن قازاق.
قالماي تۇرىپ سىم تورعا شىرمالىپ شىن,
ادامدىقتى كەلسە دوس شىنداپ ۇققىن.
تارتا جۈرشى بويىڭدى اۋلاق ودان,
قويى تەرەڭ باتىرار قىزعانىشتىڭ.
ىستەسىمە
شەشەننەن سۆزى, شەبەردەن مىن قالادى,
قۋا بەرمەي قويىڭدار بىر بالانى.
قىلت ەتكەندە توبىقتان قاعا بەرسەڭ,
ويلاشى ۆزىڭ ۆمىردە كىم قالادى?
مۈمكىن اڭعىرت بىر-ەكى باستى دەلىك,
ول, ەرينە, ەمەس قوي قاسكۈنەمدىك.
كيگىزگەنىڭ ورىندى شاقتاپ قالپاق,
كەمشىلىگىن تۈزەتسە ناقتى كۆرىپ.
باسبۇزارلىق, جۈگەنسىز ىسكە اساتىن,
كۈرەس-ايقاي كۈندىز-تۈن جالعاساتىن.
ەلگى جىلدار قالدى ارتتا اتى شۋلى,
ايىرىلماستان جاعاعا جارماساتىن.
ەزىر مىنە تۈسىندىك ويىم دا اشىق,
كىسىلىكتىڭ كەلەمىز جولىن باسىپ.
ادامدار دا باۋىرمال, جاقسى ىستەر,
كۈن-كۈن سايىن بارادى قويۇلاسىپ.
البىرتتىقتار بولادى جاس دەگەندە,
جاقسى جاندار جاقىنىن قاس كۆرەر مە.
اعاتتىعىن اڭعارتىپ بىر نيەتپەن,
بولماس پا ەدى ەل جۈگىن تارتساق ۆرگە.
اقىل ايتىپ قولتىقتان جەبەگەنىڭ,
پايداسى مول جاقسى ۈلگى, ۆنەگەنىڭ.
ول ىسىڭە قوڭىراۋ شالماساڭ دا,
ۆزىڭنەن دە جاقسىراق كۆرەدى ەلىڭ.
دەسەداعى كەرىلە شالقىدىم مىڭ,
جال-قاناتسىز ۇشا العان ايتىڭىز كىم.
تەربيەلەۋ ۇرپاقتى جالىقپاستان,
سالتى ەمەس پە دەستۈرلى حالقىمىزدىڭ.
شەشەننەن سۆز, شەبەردەن مىن قالادى,
(ىستەسىمنىڭ جۆن بە ەكەن تىڭداعانى?).
جەر تاڭدايدى جۈيرىك ات شەكي جۈرىپ,
ەلى تالاي ول الدا جۈلدە الادى.
اراق جايلى از ايال
ۋا, دوستارىم, ىنىلەر مەن اعالار,
ۇسىنايىن ۆزدەرىڭسىڭ سارالار.
كۆڭىلىمە كۆپتەپ بۈككەن ىس ەدى.
اراق جايلى كەرەك بولدى از ايال.
اراق ەر كەز تازا ميدى ۋلايدى,
ىزدەتەدى مايلى ەت پەنەن سۋمايدى.
بۆتەلكەدە تۇنىق تىنىش تۇرعانمەن,
اسقازان دا تەنتەك كۈشپەن تۋلايدى.
اراق ۋلى, اراق ەر كەز شىرىتكىش,
سول اراقتان نەلەر جامان تۋىپتى ىس.
ارتىق ىشىپ كايفساپا بولعاندا,
كۆپ ەڭگىمە تۋدىرادى قىزىپ تىس.
اراق بىزگە تالاي اپات ەكەلدى,
سۈيرەپ باردى جاعاعا دا قاتەرلى.
اراق ىشكەن ۋاقىتتاردىڭ بەرىندە,
ماقتان ەمەس, ىلعي ۇيات ەپەردى.
سىرىم مەلىم, سۇرقييا ول تىم بۇزىق,
كەلسە-كەلمەس الااۋىزدىق تۋعىزىپ.
بۇقارادان, ىنتىماقتان ايىردى,
سەنىمدەرگە قىرعي قاباق جۈرگىزىپ.
سەنىڭ بەدەل, مەرتەبەڭە قاراماي,
كۈلكى ەتكەنى از ەمەس قوي بالاداي.
باس جارىلسا بۆرىك, قول سىنسا جەڭ ىشىندە,
اقشا بەتكە ىز سالدىڭ-اۋ اياماي.
ايمالاعان اق كۈشىكتى سەزبەستەن,
جاتقان كەزدەر بولدى اراق مەڭدەتكەن.
بىر كۈن ىشسە ۈش كۈن تۆسەك تارتقىزىپ,
ەش سەبەپسىز قول ۈزدىرەر ەڭبەكتەن.
ورناپ ويعا ماقاتانىشپەن جات ەلەس,
ارتى جانجال, سۆزدىڭ بولعان باسى ەگەس.
بۇل پەلەڭىز جولدان تاپقان «تاپقىرلىق»,
اتامىزدان قالعان ميراس اس ەمەس.
كۆپ قۇيىندى كۆڭىلگە ەكەپ ىقتىرعان,
جۈرەكتەرگە سۈڭگى قاتىپ, شىق تۇرعان.
كۈيەنى وسى كەلە قويلىق ۆربىتكەن,
سول سويقاندى جىلداپ ەكەپ جۇقتىرعان.
بۇل شىندىقتى تۈسىنەدى كۆپ حالىق,
كەيبىر دوستار سول شيىرعا سوقپالىق.
ارتىعىن كەش, قاجەتتىسىن پايدالان,
اراق جايلى ۆتتىم بىراز تولعانىپ.
ۇستاز ۈمىتى
كۆزىڭنەن ەرتەڭ كۆرىنگەن,
وتىرساڭ ۇلان پارتادا.
سىنىپقا كىرەم ۆزىڭمەن,
كۆتەرىپ كۆپ جۈك ارقاما.
سەندەر دەپ كەلەم تۆگىپ تەر,
جانىممەن ىستىق سۈيەمىن.
كۆڭىلىم شالقىپ ەلىكتەر,
تەبىرەنە شەرتەر كۈيى ۆزىڭ.
ون رەت بۆلىپ ۇيقىمدى,
ويانام سەن دەپ ازاننان.
دوعاردىم كەيدە كۈلكىمدى,
ۆزىڭ بوپ ايتار اياۋلى ەن.
كۆكىرەگىڭە توقىپ كۆپ,
سىڭىمدى بولىپ ساباعىڭ.
جۈز باعا الساڭ وقىپ كەپ,
بالاداي مەز بوپ قالامىن.
تاسقىنداپ كۈشىم بويىمنان,
الاۋلار سوندا جىگەرىم.
ارمانىم ىزگى, قولىمنان,
ۇشىرسام وتان تۈلەگىن.
بيىككە ۆرلەپ باسپالداق,
بولا السام بولدى ناق ساعان.
ۆيتكەنى, ادام ماقتانباق,
تەرىمەن تەگىن اقپاعان.
ەل ۈشىن بەرىن ارنايتىن,
بويىڭنان جانىپ قۇشتارلىق.
بولىپ ۆس قىران تالمايتىن,
ۈمىتىم وسى ۇستازدىق.
ايالاي بىل
شەرتىلسە ەگەر بىر ەڭگىمە سۋ جايلى,
ىستىق اعىن بويىڭىزدا تۋلايدى.
قايىرا ساپ شارۋالارىن ىڭعايلى,
بارلىق ادام ۇيي قۇلاپ تىڭدايدى.
ترۋبامىز توقتاعانعا ەكى كۈن,
بولدىق سۋسىز جىل كەشكەندەي جەتى مىڭ.
كىرىپ كەتكەن سەكىلدى بوپ قالدىق-اۋ,
ايقارا اشىپ اقىر زامان ەسىگىن.
قىييىنشىلىق بولساداعى بىردەمدىك,
ايتىڭىزشى, بۈعان قالاي ۈيرەندىك?
پالاتانى بىرتۈرلى بىر كۆڭىلسىز,
كۈيگە تۈسكەن باۋراپ الدى كىربەڭدىك.
كەتەتىن سۋ بولماعا سوڭ سىيىرىپ,
سىپىرىندى بۇرشاقتارعا ۈيىلىپ.
دەمالدىرماي قولقاڭدى كەپ قابادى,
قاپىرىق بىر ساسىق اۋا ۈيىرىپ.
بىر مينۋتتا بولماسا سۋ شىرقىراپ,
كەتەدى ەكەن بار تىرشىلىك سۋسىراپ.
سۋ بولماسا قۇبا جونعا قۇت قونىپ,
جاسالماقشى ەمەس ەكەن تىڭ تۇراق.
سۋ – جان تامىر, سۋ – ايتىلار جىر بۈگىن,
شەرتە الادى ۈنسىز تولعاپ جۈيدى كىم?
وسى سۋ مەن تەحنيكانى يگەرىپ,
قىرباسىنا ىلدىك جەردىڭ جۇلدىزىن.
جىبەرەتىن قيىندىقتان قۇتقارىپ,
قۇدىرەتىن حالىق بۈگىن ۇقتى انىق.
سۋ مەن وسى شىراينالدىق ەلەمدى,
ايشىلىق جول التى اتتامعا قىسقارىپ.
مول سەنىمىن, بار مەيىرىن ارناعان,
سۋعا سونشا ىنتىق نەتكەن بار عالام.
تىرشىلىكتىڭ تامىرىنان قان بولعان,
سۋ كەرەمەت ەكەنىنە تاڭعالام.
بەرمەسەك تە بىلمەيدى دەپ كۆپكە سىن,
سۋعا مول قول كەيبىرەۋلەر تەكتەسىن.
ەي, ادامزات, ايالاي بىل ايتارىم,
بىر تامشى سۋ ىسىراپ بولىپ كەتپەسىن.
دوسىما
ادال دوستىق ادامعا قاسيەت شىن,
وسى ۆتكەلدى كەلەدى باسىپ ۆتكىم.
اجىراماس شىن دوستىق باقىتپەنەن,
تۆنسەداعى باسىڭا قاسىرەت كۈن.
دوستارىم كۆپ بولسا دا تۋىسپاعان,
بولاتۇعىن وتتەگى تىنىس ماعان.
اعا بولىپ اتويلاپ كۈرەستەردە,
الداپ جۈرىپ جۆن سىلتەپ تۋ ۇستاعان.
ۆزىڭمەنەن شىعاتىن تۆبەمىز بىر,
دوستىققا ارناپ سوندىقتان تۆگەمىز جىر.
تىزە قوسا وتىرىپ بىر نيەتتە,
شۆلەيت قۇمعا تەر تۆگىپ ەگەمىز گۈل.
بىر شىعادى شىعىستان كۈندەرىمىز,
سوندىقتان دا جەڭىمپاز جۈلدەلىمىز.
جارتى قۇرتتى جارىپ جەپ كەلەمىز بىز,
ورتاق بىزدىڭ بىلمەگەن, بىلگەنىمىز.
بىرگە ايقاسقان تابىسىپ قۇلاشىمىز,
ارالاسىپ كەلەدى تۇز, اسىمىز.
ىستىق, سۋىق بىر ۆتكەن باسىمىزدان,
ورتاق بىزدىڭ بولاشاق مۇراتىمىز.
بىرگە شىرقاپ كەلەمىز دەۋىر ەنىن,
كۈلسەڭ كۈلىپ, جابىقساڭ جابىعامىن.
سىن ساعاتتار تىلەسە تالقىسىنا,
ۆزى قاسىڭنان تابجىلماي تابىلامىز.
دوس-جولداسپەن شىنايى ەتەنەمىز,
ورتاق ويلار جالعاسىپ كەتەدى ەگىز.
قويۇ دوستىق وسىنداي بولعاندىقتان,
تەڭدەسى جوق ەلەمدە ەسەلى ەلمىز.
سۋ – جانتامىر
تابيعاتپەن شىن ايقاسقان باتىرمىز,
باۋ-باقشامەن سالدىق ەسەم تاتىرعا ىز.
بالالاردىڭ كەلەشەگىن ويلاپ بىز,
سۋ–جان تامىر, ۆستەڭ قازىپ جاتىرمىز.
ۇلى دۈبىر, جەلپىنەدى باي دالام,
ۆستەڭ بويى بىر جەرمەنكە قايناعان.
توڭ قوپارىپ, تاس قاشاعان قولداردا,
جارق-جۋرق ەتىپ وت ۇشادى قايلادان.
بۋ بۋرقىراپ تەرشي كۈلگەن جۈزدەردەن,
جىبىتكەندەي تاندىر جەردى مۇز كەرگەن.
تىنار ەمەس, ىعار ەمەس قالىڭ قول,
سوقساداعى قارلى بوران كۈندە ۆردەن.
دەگەندەي بىر قۇلاعىڭدى سالشى جان,
قۋانىشتى ەڭبەك جىرى شالقىعان.
ەن ەۋەنى, جەل تەربەگەن بيىكتە,
قىزىل تۋلار جەلبىرەيدى سامساعان.
جاماپ-جاسقاۋ جارماسپادىق ۆتكەنگە,
جازدى ورناتىپ تاس جاتقىزدىق ۆستەڭگە.
كەرتىپ ۆتىپ بيىك جوتا, قىرقانى,
تەنتەك سۋدى جەتەلەدىك بۆكتەرگە.
اتا-بابام بۇرىن ىستەپ كۆرمەگەن,
ساعاتىمدى سان جاڭالىق تەربەگەن.
سۋ – جان تامىر, يگەردىك بىز مىنەكي,
تاۋ, ۆزەندى قايتا قۇرىپ قول مەنەن.
ماقتانشاق دوسىما
و, دوسىم, بۇل نە ماقتانىڭ,
قىسقارتساڭ ەدى بىر ۋاقىت.
تىڭدايىق ەنىن باسقانىڭ,
ەلدى دە بىردەن جىرلاتىپ.
ۆڭەشتى سوزدىڭ قىرىلداپ,
سەزبەدىڭ بولماي جاتسا شىن.
قىزدارعا قاراپ قىرىنداپ,
كۆرىنۋ بولدى ماقساتىڭ.
جاڭىلىپ كەيدە ۆتىرىك,
تەلىمسي قالدىڭ اقىرىن.
ورىنسىز كەيدە ەسىرىپ,
وت بولىپ جاندىڭ «باتىرىم».
كرىلوۋ ايتقان باقانى,
تەڭەسەم كۆڭىلىڭ قالار ما?
جاقسىلىق, داڭق, باعانى,
ماقتامەن ادام تابار ما?
سىرتىنان ەلدى جامانداپ,
كۆپىرىپ ۆسەك تاسىدىڭ.
ويلاما بۇلاي امالداپ,
ۆتەم دەپ سۋدان جاسىرىن.
ۇيات قوي مىناۋ تىنىسىڭ,
بىتىپسىڭ ەلگە مازاق بوپ.
بالتىرىڭنان كەيىن بۇل ىسىڭ,
الماسىن بەكەر ازاپ بوپ.
جالىنداپ ۆسكەن جانىپ تىم,
بويىڭدا بولسا جىگەرىڭ.
ايتپاساڭ دا حالىقتىڭ,
كۆرەدى ۆزى-اق بىلەمىن.
اسپاندا كۈننىڭ نۇرى بار,
گۈل ۆسپەس ونسىز الىپ سەن.
كۈنىڭ جوق ەلسىز ۇعىپ ال,
ارتىقپىن دەمە حالىقتان.
سۈيەنۋ كەرەك ەرقاشان,
بىرلەسۋ كەرەك كۆپپەنەن.
سارقىلماس قايرات شارشاساڭ,
تابىسىڭ سوندا كۆپ دەگەن.
ماقتانشاق, دوسىم, سۆزىمدى,
ەستىسەڭ اشۋ شاقىرما.
ايايمىن بەكەر ۆزىڭدى,
ويلاپ كۆر سالىپ اقىلعا.
كيەسى اتىپ كەتەر-اۋ
بىرەۋلەرمەن كيكىلجىڭ جاعالاسىپ,
كەسىپ ەتكەن باسقاعا اران اشىپ.
ون ەكى, ون ۈش جاستاردا ەكى بالا,
اۋتوبۋسقا شىقتى ەلمەن جاعالاسىپ.
دۈرلىكتىرىپ, وتىرعان قالىڭ ەلدى,
سۈمەلەك يت يىسشىل تاعى كەلدى.
تىشقان كۆرگەن مىسىقتاي تورۋىلداپ,
يەككە الدى ەيەلدەر, كەرىلەردى.
تىمىسكىلەپ, قاراشى, اينالاسىن,
جۈرىسىنە شاڭ جۇقپاس تاڭداناسىڭ.
قاي جاعىمنان كەتەر دەپ قاعىپ, جۇلىپ,
جانقالتاڭدى سىيپالاپ, قامداناسىڭ.
بىلەگىنە جەلبەگەي شاپان ىلىپ,
كيمەلەيدى يىقتان باسا جۈرىپ.
نە بار-جوعىن ەڭ تۈپكى قالتاڭدا دا,
سۇماقاي قول بىر سىيپاپ جاتادى ۇعىپ.
ەلگىلەردى ۆزىنشە ەرمەكسىنىپ,
وتىر ەدى بىر ادام سەرگەك كۈلىپ.
سەل سۈيكەنىپ كەتكەندەي بولىپ ەدى,
قالشىلدادى قالعانداي بەزگەك بۋىپ.
ۇرىلعانمەن امال نە جارعا باسىڭ,
ۇرلاتىپ-اپ اقشاڭدى زار قاعاسىڭ.
جۆنەلەدى ولجالى ۇرلىقشىلار,
بىر بەكەتتە كۆرسەتپەي ماڭ قاراسىن.
قالتاشىلار تويىمسىز جۇمىپ كۆزىن,
كەتسەداعى دايار اس جيىپ تەگىن.
شەمەن بولىپ بايلانىپ جۇمىرىنا,
كيەسى اتىپ كەتەر-اۋ تۇنىق تەردىڭ.
شىنىندا سىرە قاندايمىن?
قورعانى بولعان بار ماڭنىڭ,
اياۋلى ەلىم, تاڭداۋلىم.
ۇلاعاتىڭدى بيىك كۆتەرىپ,
اتالار ىزىن جالعايمىن.
قۋانىشىم ورتاق بۆلىسەر,
ۆزىڭمەن ورتاق بار قايعىم.
تاسقا سالساڭ قايتپايتىن,
سۋعارعان ۆزىڭ قانجارمىن.
مۈددەم بىر مەڭگى, ەز حالقىم,
تالعامىڭدى عانا تاڭدايمىن.
قوسا بەر سايىس, جارىسقا,
تاسىرقاپ جولدا قالمايمىن.
ۆزىڭ دەپ قاعىپ قاناتتى,
سامرۇعىڭ بولىپ سامعايمىن.
مىندەت بەر اۋىر جۈك ارتىپ,
پاروۋوزىڭ بولىپ زاۋلايمىن.
جەڭىلدىك العا جەتكىزبەس,
قيىندىقتان قورقىپ تالمايمىن.
تارپاڭدىق بەرگەن تابيعات,
پاڭدىعى ەرەك تاۋدايمىن.
اتا سالت سىيلار دەستۈرىم,
ۇستانعان جولدان تايمايمىن.
قاپتاسا اياز, ۈسكىرىك,
ەرىتەر وت بوپ مازدايمىن.
ەڭكەيسەڭ بۈگىلە باس يەم,
شالقايساڭ سوناۋ شالعايمىن.
قالتقىسىز ۆستىم اقەدىل,
سويقانعا سۇمدىق بارمايمىن.
جالتاقتاپ ۆتتىم تالاي جىل,
يەسى بولماي ايقايدىڭ.
قارماققا ىلىپ كۈنشىلدەر,
قىلمىستى دا بولىپ بايلاندىم.
عازەز باس نەنى كۆرمەدى,
ۇمىتىلدى بىراق سان قايعىم.
ادالدىق قانا اڭسادىم,
تۈيىر دەن ارام المادىم.
بۆگدە التىن جاتسا الدىمدا,
قيىعىن كۆزدىڭ سالمادىم.
بۈركىت بوپ سوڭىنا تۈسپەدىم,
قۋ تۈلكى دۈنيە جالعاننىڭ.
ۆتىرىككە تەرگەن, ۆسەككە,
شايتانعا ەرىپ ازبادىم.
كىسىلىك قىلدىم كىسىگە,
جەلپ ەتىپ جەڭىل جانبادىم.
ۆيتكەنى ونى كۆز كۆرىپ,
ۇستاماي تۇرىپ نانبادىم.
تەتتىگە تەنتى دەندەتەر,
سەزەمىن قۋدىڭ ارباۋىن.
سوندىقتان سەرگەك سەزىمىم,
الدانىپ جاڭساق جازبايمىن.
قۇلقىنعا قۇل بوپ نەپسى ۈشىن,
ۇياتقا مۈلدە قالمادىم.
ەڭبەكتەن قاجىپ كۆرمەدىم,
تىرشىلىك ۈشىن قارماندىم.
كۆپ سۆزدى تەردىم, اعايىن,
يمان, ۇياتى بار جاننىڭ.
شىڭدارعا قۇلاش سەرمەدىم,
ايدارىن ۇستاپ ارماننىڭ.
بەرىن ايت تا, بىرىن ايت,
بۆسپەلىككە بارمايمىن.
جولىڭا حالقىم, جان قۇربان,
ۆزىمدى مەڭگى ارنايمىن.
مەن كىممىن بەلكىم بىلمەيمىن,
بارمىن با ىشىندە تالداۋدىڭ.
ىسىڭە حالقىم تولام با,
نىساناسى بولىپ تالعاۋدىڭ.
ۆزىڭسىڭ ناعىز تۆرەشى,
شىنىندا سىرە قاندايمىن?
شتات
بار جۇمىسقا ۆزىمشە سەرپىندى ەدىم,
ىس قيسىنىن سوندا دا كەلتىرمەدىم.
ەيتەۋىر مەنىڭ تۈسپەدى ۋىسىما,
شتات سۇراپ بىرتالاي تەنتىرەدىم.
كۈزەتپەگەن قالمادى تەسىگىم دە,
قاقتىم تالاي ۇلىلار ەسىگىندە.
ال ماقۇلعا كەلەدى, ارتىنان جوق,
كەي ىستەردى كەلمەيدى كەشىرۋگە.
ەرتە تۇرىپ كۆڭىلمەن مەرە-سەرە,
تاعى باردىم باستىعىم ەل ەتە مە.
كۈمىلجيدى جەتپەدىم بايىبىنا,
نە تىلەيدى, بىر نەرسە دەمەتە مە.
اشىپ-جارىپ ايتسا دا ريزاسىڭ,
نە امال بار جاراتقان بۇيىرعاسىن.
مومىندار مەن جۋاستار جەتە المايتىن,
شتات ىسى قۇرىسىن قيىن با شىن.
كۆرىپ جۈرمىز تالايدى شتاتى بار,
زاتىندا جوق ەيتەۋىر نۇسقاسى بار.
جەڭ ۇشىنان سولارداي قىمتي الماي,
مۈمكىن قولىم بىرتۇتام قىسقا شىعار.
مەيلى باتا تىلەيمىن بەرسىن ەلىم,
قولداۋىمەن حالقىمنىڭ سەرپىلەمىن.
قاراپايىم قازاقپىن سۇمدىعى جوق,
جىلپوستار-اق مەڭگەرسىن جەر تيەگىن.
زامانانىڭ قولداسام جۈلگەسىمەن,
تاريح جاتىر كەتپەستەي مۈلدە ەسىمنەن.
قويدىم ەندى توزبايىن ەلميساقتان,
قايسى قازاق شتاتپەن كۈن كەشىرگەن.
مەيلى وعان نەسىنە ۆكپەلەيىن,
اق نيەتىم كەتپەسىن تەككە مەنىڭ.
شتاتسىز-اق نان تاۋىپ جەي بەرەمىن,
بولدى ەمەس پە ۇناسا كۆپكە ۆلەڭىم.
جارىلقاۋشىم وسىدان جارىلقاسىن,
ۆزىڭە ارنار ۇلىڭمىن بار ىنتاسىن.
شتاتسىز-اق ەل ۈشىن ىستەي بەرەم,
ەكەتكەنشە كەۋدەمنەن بارىمتاسىن.
ەلگە بازىنا
جەتكىزىپ كىم بەرە العان باستا زارىن,
اقىن بوپ وتتى ۆلەڭىن جازسا دا مىڭ.
سولاردىڭ بىرى بولعان قوراش كۈيمەن,
شەرتىلسىن سىزدەرگە ەندى از تالابىم.
دايىندىق جۈرمەسەم دە بىر اي كۆرىپ,
قاڭباقتاي جەل ايداعان قۇلاي كەلىپ.
بولىپ مەن اق سامايلى كەرى ۇستاز,
وتىرمىن تاعى, مىنە, سىناق بەرىپ.
باسىمدا قالپاعىم بار دەيكى دەگەن,
مەن مۈمكىن وسى كۆپكە جەيسىز ۆرەن.
مەڭدەتكەن كۈيكى تۇرمىس كۆنەلىكتى,
جانىمنان شىعار ويلا قايتىپ ۆلەڭ.
مەيلى وعان مەن نەسىنە ۆكپەلەيىن,
جەتپەگەن شىعار زارىم كۆپكە مەنىڭ.
ىستەتىپ, قاراماعان اش-توعىنا,
ەيتەۋىر, كۈيسىز كۆلىك بوپ كەلەمىن.
مەن داعى تەر تۆگۋدى ۇشپاق كۆرەم,
ارمان بار ەلدەن بيىك ۇشساق دەگەن.
بويىمدا جۈرەدى ىلعي بىر جىلى ۈمىت,
حالىقتىڭ تىلەگىنەن شىقساق دەگەن.
سىزدەرگە جاسىرماستان جارييا ەتەم,
ويىمدى كۆپتەن بەرى قىستاپ كەلگەن.
تۈلكىدەي قىردان قاشقان بۇلاڭ قاعىپ,
قولىما ىلىكپەدى-اۋ شتات دەگەن.
كۆرەيىن قاي جەرىمنەن, قاي ىسىمنەن,
جان ەمەسپىن قىرسىقتىڭ تابى سىڭگەن.
ەكەم باي, ماناپ بولسا ۆز الدىنا,
ەسەپ بەردى كەزىندە ەر ىسىنەن.
ادام ەدى ەشكىمگە زەبىرى جوق,
ونى دا تەزگە سالدى تاعدىرى كۆپ.
تالايعا شاپاعاتى تيگەنىمەن,
سول ىسى كۈنە بولدى اقىرى كەپ.
كۈرەسسە ەلىم دەدى, جەرىم دەدى,
جاماندىق, جالتاقتىققا بەرىلمەدى.
ادالدىق باعىتىنان اينىعان جوق,
ۆزىنىڭ ادامشىلىق كۆگىندەگى.
جاۋ كۆرىپ, جاقسى جاندى جەبىرلەدى,
«شەتكە قويىپ», «كۈرەسكە الدى», جانىن جەدى.
جامانعا جاماندىق بوپ ەسەپتەلدى,
جاقسى بول دەپ ايتقان اقىل-تەلىمدەرى.
كەدەيلەر باي بولعان دەپ كىنەلادى,
قاي ادام بۇعان شىداپ تۇرا الادى.
باي بولسا ەڭبەگىنىڭ نەتيجەسى,
بىرەۋدىڭ قولدا بارىن بۇلامادى.
قىلمىس بولىپ تابىلدى وقىعانى,
بويىنا اقىل, تالاپ توقىعانى.
ەركىندىك ۈشىن قولعا قارۋ السا,
ەزىلىپ ۆمىر سۈرگەن سونىڭ قامى.
ەيتپەسە بىر باسىنا نە جەتپەدى,
ەل دەپ سوقتى نيەتى جۈرەكتەگى.
قىلمىس بولىپ جابىستى تاعى كەلىپ,
ەن دالاعا جايقالتىپ گۈل ەككەنى.
جاقسى ادام جاقسىلىققا جول شالادى,
ۆمىردىڭ ۆز زاڭى بار, ۆز تالابى.
ەكە ۈشىن بالا جاۋاپ بەرمەيدى عوي,
مەيلى ول قانشا جامان بولساداعى.
اششى سۆز قينالعاندا شىعادى ەكەن,
ويىم جوق ەكەم جايلى الا-بۆتەن.
الدىما ەكىتالاي تاڭداۋ تۈسسە,
ەكەمنىڭ ەربىر ىسىن شىراق ەتەم.
ەكەمدى جاماندايتىن نيەتىم جوق,
مەنىڭ ۆمىر جولىمدا ۈلەسى كۆپ.
قيىندىقتى كەلەمىن كۈلە سۈيرەپ.
بۇل دا قالار تىرلىكتىڭ بەدەرى بوپ.
دەۋىر بۇل ەڭبەكشىنىڭ دەسى ۆرلەگەن,
كىنە ىزدەپ سابىلاسىڭ بەكەر مەنەن.
اتاننىڭ جۈگىن سۈيرەپ جۈرگەنىڭمەن,
قيىن ەكەن ۈلەسىڭ ۆتەلمەگەن.
ىستەستەر قويدىڭ شيىر جول باستىرىپ,
ارتىق ايتسام ورىنسىز بولماس قىلىق.
قايداعى بىرەۋلەرگە تيگەن شتات,
كەلەدى ەرتە وياتىپ, جاي جاتتىرىپ.
بەرمەسەڭ, بەرمەي-اق قوي شتاتىڭدى,
سىيلاساڭ بولار ەدى بىر باسىمدى.
سىرتى بۈتىن, ىشى تار قىلىقتارىڭ,
بولاشاققا, ويلاڭدار, بولماس ۈلگى.
بىر باسقا ۆمىر سان وي سالادى عوي.
بۇل كەزەڭ اقىماقتىڭ زامانى عوي.
كۆرەرمىز تىرى بولساق كىم وزارىن,
«كۆن قاتسا قالىبىنا بارادى» عوي.
اشىنۋ
ەجەلدەن مەن بىر جۋاس جان,
قاناعات بارىن كۆرەتىن.
كەڭەس ساپ ەگەر سۇراساڭ,
جۈرەگىن جۇلىپ بەرەتىن.
كۆڭىلىم جۇمساق, پەك جانىم,
بەينەتقور بولىپ جارالعان.
ۇعىنۋ قيىن باسقانىڭ,
قاۋاشاق اشقان سانامنان.
سىندىرىپ تەگى كۆرمەدىم,
قۇمىرسقانىڭ دا نەزىك قاناتىن.
حالقىم دەپ ىلعي تەرلەدىم,
بولعان سوڭ بيىك ساناتىم.
قالپىممەن جۇمساق وسىنداي,
كۈن كەشىپ قامسىز جۈر ەدىم.
بىرەۋلەر جاساپ توسىنجاي,
سىبانا شىقتى بىلەگىن.
مومىندىق نەتكەن قاۋىپتى,
الدادى ارتىق سەنگەنىم.
قايىرىلا قابۋدى تاۋىپتى,
جاقىن جان كۆرىپ كەلگەنىم.
بۇنىڭ نە قىمبات, دوسىم-اۋ,
ىزىمنەن نەگە شۆپ تەردىڭ.
جالعاننان جالپاق وسىناۋ,
مەن عانا نەگە شەكتەلدىم.
جاپالاق سىندى جالباڭداپ,
سوڭىمنان نەگە قالمادىڭ.
تۇساپ قويۇدى ارمانداپ,
جۈر مە ەكەن ارام تالعامىڭ.
بولماشى مانساپ تيگەنگە,
ماستانىپ كەتتىڭ ۆلەرمەن.
ۆسەككە باستىڭ بىردەمدە,
الىسىپ اڭقاۋ كۆپ ەلمەن.
بىرتۈرلى كۈشتى وت كەرنەپ,
قىزدىردى توپاس جانىڭدى.
ىشتارلىق سىندى دەرت كەرنەپ,
قىزعانشاق نەپسىڭ قاعىندى.
شىناشاق باتپاس قارىنىڭ,
قۋ كەۋدەڭ دەرتتىڭ اپانى.
تابانىن جالاپ جالدىنىڭ,
ازعىنداپ ارىڭ جاتادى.
قاتىنىڭ, قىزىڭ قوجايىن,
كۆلىك تە سونىڭ استىندا.
كەلتىردىڭ ىستىڭ قولايىن,
ايارلىققا باستىڭ دا.
كەۋدەڭ بىر قۋىس دۈڭگىرشەك,
قولقاڭ كۆك تۈتىن بىز بىلسەك.
ۆلەردەي زاپى بولۋشى ەك,
امالسىز كەيدە بىز جۈرسەك.
قۇدايدىڭ كەندە ۇلى ەمەس,
سالبىراپ كۆكتەن تۈسپەگەن.
وقىعان جاننىڭ بىرى ەمەس,
ىس قىلدىڭ قارا كۈشپەنەن.
سونشالىق ساعان تىرناقتاي,
بەرمەپتى تاعدىر تۈسىنىك.
اۋسارلىققا باسىپ مىز باقپاي,
كەلەسىڭ كەتكەن كىسىلىك.
ۆتكەن ەك باردى الماسىپ,
شىندىقتان وسى بۇلتارماي.
قيسىنسىز ەندى جارماسىپ,
جاعامدى بولدىڭ جىرتارمان.
يتەكەش يت تە قاپپايدى,
ۆزىنە سۈيەك بەرگەنىن.
قاراقشى دا حالقىن ساتپايدى,
ساڭلاۋى بولسا كۆرگەندى.
جەي الماس مۈلدە قاسقىر دا,
تەڭىرى باققان توقتىنى.
جوق-جىتىك قارنى اشتى دا,
نىسابى بولماق توقتىعى.
سىلتەنسە تەكسىز تاياعىڭ,
جۇدىرىق مەن دە جۇمسارمىن.
تۈيىلسە تەگىن قاباعىڭ,
تۈنەك بوپ كەلەر تۇمسارعىم.
قورقاقتى كۆكەم كۆپ كۆرىپ,
باتىر عىپ الىپ جۈرمەگىن.
كەتپەسىن جانىن كەك بۋىپ,
جۆن شىعار بۇنى بىلگەنىڭ.
ۆزىم دەپ بىلسەڭ كەي ىستە,
ۆزىم دەپ مەن دە بىلگەمىن.
تۇزاقتا بولسىن بەيىشتە,
دەيتىنمىن سوندا بىرگەمىن.
بۇل كىم دەپ دوستار سۇراما,
ۇعىنار ۆزى سول ادام.
ات كەكىلىن كەستىم بىرجولا,
ماڭىنا ەندى جولامان.
ويلاسام كۈيەم قاراداي,
سايلاعان تالاي قىستىعىن.
بۈركەر ەم شايناپ اياماي,
امال نە بولدى باستىعىم.
تىك شىققان شىڭدا شانارمىن,
ۆتىندە داۋىل شىنىققان.
ارامزاعا سىعان ساراڭمىن,
جاقسىدان جايساڭ سىر ۇققان.
جاراتقان يەم جاندىرما,
وسى بىر مومىن كۈيىمنەن.
ەز حالقىم, دارقان الدىڭدا,
ۇلىڭمىن ەركەز يىلگەن.
ىستەسىن اقىل, ەسىمىن,
ەرتەڭگە مانسۇق اسىعۋ.
كەلەڭسىز ىستەن كەشىڭىز,
تۋىندىم تۋدى اشىنۋ.
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى
