Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
  • Қазақ
  • Qazaq
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ تۇلعا تانۋ

حالىقتىڭ قاجىرلى پەرزەنتى

admin
2026/03/11
تۇلعا تانۋ
0
Халықтың қажырлы перзенті

بەلگىلى ءبىر ۋاقىت كەزەڭىندە عۇمىر كەشىپ، تاريح قويناۋىنا ەنگەن سايىن، ارتىندا قالدىرعان مۇرالارى جارقىراي تۇسەتىن تۇلعالار بار. كۇن وتكەن سايىن ولاردىڭ قايراتكەرلىگىمەن بىرگە ادام بالاسىنىڭ وركەنىن ءوسىرىپ، ونىڭ بولاشاعىنا ۇلەس قوساتىن رۋحاني يگىلىگىنىڭ قادىر-قاسيەتى دە ارتا تۇسەدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ەگەۋەك دالباعاەۆتىڭ رۋحاني جانە ادامگەرشىلىك قاسيەتىن ارىپتەستەرى، جەرلەستەرى، ارالاس-قۇرالاس وتكەن جاندار جوعارى باعالايتىنى بەلگىلى.    سان ءتۇرلى قوعامدىق جۇمىس، مەملەكەتتىك قىزمەت، حالقىمىزدىڭ كەشەگى اسىلدارىن ۇلىقتاۋ، ەل ەرتەڭى جولىنداعى ەلەۋلى باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا ەگەۋبەك اعامەن سان رەت ارىپتەس بولدىم. اعالىق اقىلىن تىڭداپ، ارىپتەستىك پىكىرىمىز ءبىر جەردەن شىعىپ، بىرقاتار يگىلىكتى ءىستى ىستەدىك. بۇگىندە سول كىسىنىڭ شۇعىلالى ءىزى قالعان الماتى وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىن باسقارىپ، داڭعىل جولدى  جالعاستىرىپ كەلە جاتقانىمدى  بولاشاققا سالىنعان ۇلگەن قادام دەپ ەسەپتەيمىن. ەگەۋبەك اعانى ەسكە السام، ول كىسىنىڭ بىرنەشە ىزگى قاسيەتى كوڭىلىمە ورالادى.

ەگەۋبەك اعا ەڭ الدىمەن قازاق حالقىنىڭ اسىل قاسيەتىن بويىنا جيعان، ۇلكەنمەن سىيلاسىپ، كىشىمەن سىرلاسىپ، ارىپتەستەرىمەن ءتىل تابىسىپ، جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ەڭبەگى سىڭگەن ادام. ارينە، ءومىر وتكەنىمەن قىزىقتى، ناتيجەلى. دەسەك تە، ول اعىن سۋ سياقتى وتەدى، وزگەرەدى. الايدا، سول وزگەرىستىڭ استارىندا انىقتاپ قاراماساڭ جەتە تۇسىنە المايتىن اقيقاتتار جاتادى. بۇگىندە قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرى بۇگىنگى الەمدىك وركەنيەتكە ىقپال ەتە الاتىن دەڭگەيگە شىقتى. بۇل ايتۋعا جەڭىل بولعانىمەن، وسى جولدا قانشاما ادام ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت ءبولىپ، تىنىمسىز ەڭبەك ەتكەنىن ءدال قازىر ساناپ بەرە المايمىن. دەي تۇرعانمەن، وتكەن كۇننىڭ سارعايعان ەستەلىكتەرىن پاراقتاپ وتىرىپ، كوپ ويدى كوڭىلگە تۇيەمىن. تۇيەمىن دە سول جاندارعا ەرىكسىز باسىمىزدى يەمىن. ولاردىڭ تاعدىر تالايى ءبىر-بىرىنە ۇقساس بولماسا دا، ماقساتى، مۇراتى،  ارمانى ءبىر ارناعا توعىسىپ جاتقانىن اڭعارامىن. سول قاتاردان ەگەۋبەك اعانى كورەتىنىم انىق.

«اركىمنىڭ تۋعان جەرى مىسىر شاћارى» دەمەكشى، ادام بالاسىنا كىندىك قانى تامىپ، كىندىك باۋى كەسىلگەن جەردىڭ ىستىق بولاتىنى انىق. ەگەۋبەك اعا 1931 جىلى 19 قىركۇيەكتە اقسۋ اۋدانىنىڭ كەڭقارىن اۋىلىنلا تۋدى. كەزىندەگى قازاق زيالىلارىنىڭ تاعدىر-تالايىنا جول اشقان سول ءبىر كىشكەنتاي اۋىل ەگەۋبەك دادانبەكۇلىنىڭ كەلەشەكتەگى ءومىر جولىنا ەرەكشە نۇر قۇيدى. بالا كۇنىندە قاتارلاستارىمەن بىرگە تايىنشا-توراق، قوزى-لاق باعىپ ءجۇرىپ، ەڭبەككە شىڭدالدى. العاش مەكتەپ تابالدىرىن اتتاعاننان-اق بىلىمگە قۇشتار، وقۋعا ىنتالى بولعانىن زامانداستارىنىڭ اۋزىنان تالاي رەت ەستىدىم. سول ىنتا جىگەرىمەن اباي اتىنداعى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا ءتۇستى. ينستيتۋت ءومىرى مادەنيەتتىڭ مايەگىن ۇيرەنىپ، بىلىكتىلىكتىڭ نەگىزىن قالاۋعا ىقپال ەتتى. قازاقستاننىڭ جان-جاعىنان جينالعان ىنتالى جاستارمەن بىرگە ارۋ الماتىنىڭ الاقانىندا الپەشتەلدى. كەيىن الماتى جوعارى پارتيا مەكتەبىن ۇزدىك ديپلوممەن ءبىتىردى. جاسىراتىنى جوق، ول تۇستا اتالعان وقۋ ورنىنا ءتۇسۋدىڭ ءوزى دە سان سىناقتى تالاپ ەتەتىن. ونىڭ ۇستىنە بولاشاق بىلىكتى مامانداردى دايارلايتىن وقۋ ورنىن ۇزدىك ديپلوممەن ءبىتىرۋ دە جالىقپاي ىزدەنۋ، جان-جاقتىلى تالپىنۋمەن قولعا كەلەتىنىن جاقسى بىلەمىن. العىرلىعى مەن ىزدەنگىشتىگى، جۇرتپەن ءتىل تابىسىپ، تىرىسىپ ناتيجەگە جاراتۋعا دەگەن قۇلشىنىسىنىڭ جاس كەزىنەن-اق ومىرلىك قاعيداسىنا اينالعانىڭ بەلگىسى. سوندىقتان دا كەيىنگى سان ءتۇرلى قىزمەت باسپالداعىن دا سول وقۋ ورنىنان العان تاربيەسى مەن تاجىريبەسى، ءبىلىمى مەن ۇيرەنگەن ۇلگىسىنىڭ ارقاسىندا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتىپ وتىردى دەۋگە بولادى.

ءيا، «ءومىردىڭ جولى سان تاراۋ»، –  دەپ حالىقۇ دانالىعىندا ايتىلعانداي، ونىڭ بيىگىنە تەك قاجىرى مەن قايراتى بەكەم، جولاي كەلگەن قيىندىققا مويمايتىن ءبىر بەتكەي جاندار عانا شىعا الاتىنىن ءومىر سان مارتە دالەلدەپ بەردى. ونى ەگەۋبەك اعانىڭ ءومىر جولىنان دا كورۋگە بولادى. الماتىداعى ەڭ ايدىك وقۋ ورنىن بىتىرگەنىمەن ەگەۋبەك اعا ەڭبەك جولىن 1953 جىلى قاراتال اۋدانىنىڭ تاستوبە اۋىلىنداعى جامبىل ورتا مەكتەبىنەن باستادى. وسى اۋداندا 18 جىل مۇعالىم، اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى، وقۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، كەڭەس اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ ەڭبەك ەتتى.

اۋىل – ادامدى شىڭدايتىن، شىنىقتىراتىن ورتا. ودان اركىم وزىنە كەرەكتى ادامگەرشىلىكتى، كەڭپەيىلدىلىكتى، سۇيىسپەنشىلىكتى، ۇلكەنگە ىزەت، كىشىگە قايىرىمدىلىقتى ۇيرەنەدى. سول تۇستا ەگەۋبەك دادانبەكۇلى پارتيالىق جۇمىسقا تارتىلعان مامان رەتىندە ەمەس، ايماقتىڭ جالپى جاعدايىن، ونداعى تۇرعىنداردىڭ حال-اقۋالىن، اسىرەسە، وبلىستىڭ مادەنيەت، ونەر سالداسىنداعى كەمشىلىكتەرىن تۇزەتىپ، جاقسىلىقتارىن ارتتىرۋعا بارىنشا بەلسەنە كىرىستى. ونىڭ جاڭاشىلدىعى، اۋىل، اۋداندا اتقارعان جۇمىستارى باسشىلاردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى. ناتيجەسىندە، 1971 جىلدان 1980 جىلدار ارالىعىندا كوكسۋ اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، تالدىقورعان وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى قاتارلى ماڭىزدى قىزمەتتەردى اتقاردى.

ءبىز كەيدە: «قىزمەت قولدىڭ كىرى سياقتى»، – دەپ جاتامىز. بۇل سول مىندەتتى جەتە تۇسىنبەي كىرلەتىپ الاتىندارعا قاراتىلسا كەرەك. البەتتە، كەشە دە بۇگىندە قىزمەتتى مارتەبەنىڭ بيىكتىگى ەمەس، حالىقتىڭ سەنىمى دەپ قابىلداپ، وعان شاڭ جۋىتپاي، قايتا باسقالارعا ساۋلەسىن شاشىپ كەلگەن تۇلعالار جەتكىلىكتى. ەگەۋبەك اعا، مىنە، وسىنداي تازا دا كىرشىكسىز قالپىمەن اينالاسىنداعىلاردىڭ جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاعان ادام. سوندىقتان ونىڭ كىسىلىك، ازاماتتىق تۇلعاسىن تەبىرەنە تۇرىپ ايتاتىن ارىپتەستەرى جەتەرلىك. اعامىزدىڭ ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىنىڭ جوعارىلىعى، تازالىعى،  اسىپ-تاسپايتىن مىنەزى جاۋاپتى جۇمىستار اتقارۋعا ىقپال ەتتى. وسىنداي قاسيەتتەرىنىڭ ارقاسىندا 1980 جىلدان زەينەتكە شىققان 1992 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا تالدىقورعان وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىن باسقاردى.

ەگەۋبەك دادانبەكۇلى تالدىقورعان وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىن باسقارىپ تۇرعان كەزدە ايماقتىڭ مادەنيەتىن مايەكتەتۋ ءۇشىن بىرقاتار تىڭعىلىقتى جۇمىس ىستەدى. ەڭ الدىمەن اعامىز مادەنيەت سالاسىنا شىنايى بەرىلگەن جاس كادرلاردى تاڭداپ ىستەتۋدە باسقالارعا ۇلگى بولدى. ارينە، ول تۇستا مامانداردى تاڭداۋ، ولارعا سالماقتى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەۋ، ساتىلاپ ءوسىرۋ ءىسى وتە قاتاڭ اتقارىلاتىن. اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ باسشىسى ەمەس، اۋىلدىق كلۋبتىڭ مەڭگەرۋشىلىگىنە وسى سالادا ءبىراز جىل جۇمىس ىستەگەن، تاجىريبەسى مول، ابدەن پىسكەن ادامدار تاعايىندالاتىن. بىراق ەگەۋبەك اعا وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىن باسقارعان تۇستا باسشىلىق ورىندارعا بولاشاقتا وسى سالانىڭ تىزگىنىن ۇستاپ، جۇرت ءۇشىن جاقسى جۇمىس اتقارادى دەگەن جاستاردى تاڭداپ قويىپ، ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋگە، تاجىريبەسىن مولايتۋعا اعالىق قامقورلىعىن ايامادى. سول شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى بۇگىندە الماتى وبلىستىق ىشكى ساسىت باسقارماسىنىڭ باسشىسى راحمەت ەسداۋلەتوۆ ەدى. سوناۋ 1981 جىلى جاڭادان ينستيتۋتتى ءبىتىرىپ كەلگەن جاس جىگىتتى ەسكەلدى اۋدانىنا كلۋب مەڭگەرۋشىسى ەتىپ تاعايىنداپ، كەيىن الماتى وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسىنا  كوتەرىلگەنگە دەيىن اقىلىن اياماعان ادام. تىزبەكتەي بەرسەك مۇنداي قامقورلىقتىڭ قاتارى كوپ. سونداي-اق، ايماقتاعى مۋزەي ءىسىنىڭ دامۋىنا ۇلكەن ۇلەسى ءسىڭدى. اسىرەسە، وبلىستاعى بارلىق اۋدان-اۋىلداعى مادەنيتەت كلۋبتاردىڭ ارت-ارتىنان بوي كوتەرۋىنە ەلەۋلى ەڭبەگى سىڭسە، سارقان اۋدانى مۇقان تولەباەۆ اۋىلىنداعى مۇقان تولەباەۆ اتىنداعى مۋزەيدىڭ، اقسۋ اۋدانى اقسۋ اۋىلىنداعى ءىلياس جانسۇگىروۆ مۋزەيىنىڭ، تالدىقورعان قالاسىنداعى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ادەبي مۋزەيىنىڭ بۇگىنگىدەي كەمەلدەنۋىنە بارىنشا ەڭبەك ەتتى. ءتىپتى، زەينەتكەرلىككە شىققاننان ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن تالدىقورعانداعى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ادەبي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى رەتىندە كوپ جۇمىس ىستەدى. سونداي-اق، قۇلاگەر اقىن ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ 10 تومدىعىن قۇراستىرىپ، 100، 120 جىلدىق مەرەيتويىن وتكىزىپ مۇقان تولەباەۆتىڭ 100، 120 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ يۋنەسكو كولەمىندە تويلاۋىنا  مۇرىندىق بولدى. 1992 جىلى باتىر بابالار مەن بي-شەشەندەردى ۇلىقتاۋ جىلىندا وبلىستاعى كوپتەگەن ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنا قۇلشىنا كىرىستى. ەلدىكتىڭ بەلگىسىن ءبىلدىرىپ، قالامىزدىڭ سالتاناتىن اسىرىپ تۇرعان ەسكەرتكىشتەردىڭ قاز تۇرۋىنا سەپتىگى ءتيدى. بۇگىندە ولار ۇلت ۇرپاقتارىن تاريح ارقىلى تاربيەلەۋدىڭ ۇلگىسىنە اينالدى.

حالقىمىزدا: «كوپ ەستىگەننەن سۇراما، كوپتى كورگەننەن سۇرا» دەگەن دانا ءسوز بار. ءبىزدىڭ تاريحىمىز بەن ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز وسىلاي ورىلەدى. وسى رەتتە تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلىندا جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزدى دە ۇلتتىق قۇندىلىقتىڭ جالعاستىعىنان ىزدەستىرۋگە بولادى. البەتتە، بارىمىزگە ءمالىم، ساۋساقپەن سانارلىقتاي جىل ىشىندە بارلىق سالادا ۇلكەن تابىستارعا جەتتىك. ءتىپتى، وزگە ەلدەردى تاڭعالدىرعان باستامالارىمىز دا از بولمادى. ارينە، مۇنى مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ىرگەلى جوبالاردان قاراستىرۋعا بولادى. سول باعىتتاردىڭ جۇزەگە اسۋىندا قاراپايىم ادامداردىڭ دا قوسقان ۇلەسى جەتەرلىك. اسىرەسە، وسكەلەڭ ۇرپاققا سانالى، ساليقالى تاربيە بەرۋدە وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ اتقارعان كەشەندى شارالارى كوڭىل قۋانتادى. سول يگىلىكتەردىڭ دە باسى-قاسىندا ەگەۋبەك دادانبەكۇلى بولدى.

ءبىزدىڭ جەتكەن بيىگىمىز، جيناعان ابىروي-اتاعىمىز ءبىر نارسەگە وسكەلەڭ ۇرپاقتى سالت-ءداستۇر، ادەت-عۇرپىن ساقتايتىن، «ادال ەڭبەك ەتۋدى، ەڭبەكپەن تاپقان قارا نان، ەڭبەكسىز تاپقان جال-جايا، قازى-قارتادان ارتىقتىعىن» (بازار جىراۋ) ساناسىنا سىڭىرگەن ۇلتجاندى ۇرپاق تاربيەلەۋگە باعىتتالادى.  وسى تۇرعىدان كەلگەندە، قازاق قازاق بولعالى قايماعى بۇزىلماي، تازا، ءمولدىر، كىرشىكسىز قالپىمەن ءجىبىن ۇزبەي كەلە جاتقان جاس ۇرپاق تاربيەسىنىڭ ورنى ەرەكشە. جالپى، الماتى وبلىسىندا وسىنداي جولدا يگىلىكتى ءىز قالدىرعاننىڭ ءبىرى دە ەگەۋبەك دادانبەكۇلى ەدى.

ەگەۋبەك اعا 1992 جىلى زەينەتكە شىققان تۇستا تالدىقورعان وبلىستىق اقساقالدار كەڭەسى قۇرىلىپ، ونىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندى. ول كىسىنىڭ باستاماسىمەن “شەجىرە” وتاۋى قۇرىلىپ، جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ تاريحىن تۇگەندەپ، مادەنيەتىن مايەكتەتىپ، ونەرىن وركەندەتۋ جولىندا كوپ جۇمىس اتقارىلدى. سول تۇستا وبلىستىق اقساقالدار كەڭەسىنىڭ باسشىلىعىمەن “چايكا” كينوتەاترى نەگىزىندە “جەتىسۋ” اق مەشىتى اشىلدى. مەشىت جانىنا “نەكە زالى” اشىلدى. وسىلاي ەلدى يماندىلىققا، جاستاردى ۇلتتىق تاربيەگە باۋلۋدىڭ العاشقى نەگىزى سالىندى. جۇما كۇندەرى مەشىتكە مىڭداعان ادام جينالىپ، نامازعا جىعىلاتىن جاعداي جاسالدى. 1997 جىلى تالدىقورعان وبلىسى تاراتىلىپ، الماتى وبلىسىنىڭ قۇرامىنا ەنگەن تۇستا تالدىقورعان ايماقتىق ارداگەرلەر كەڭەسىن باسقاردى. سول ءبىر قيىن جىلدارى ايماقتاعى ارداگەرلەردى اينالاسىنا جيناپ، كۇيرەگەن ەكونوميكانى، قيراعان قالانى وڭالتۋ ءۇشىن جان-تانىمەن ەڭبەك ەتتى. سونداي-اق، وبلىس ورتالىعىن تالدىقورعان قالاسىنا قايتا كوشىرۋ تۋرالى باستامالاردىڭ باسى-قاسىندا بولىپ، ءوزىنىڭ بەلسەندىلىگىن بارىنشا تانىتتى.

سول تۇستاعى ەل ازاماتتارى مەن ارداگەرلەردىڭ ءبىراز جىلدىق تالپىنىسىنىڭ ناتيجەسىندە تالدىقورعان قالاسى الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى بولىپ، قايتادان تۇرلەنە باستادى. وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ دە قىزمەتىنە قان جۇگىردى. اعامىز الماتى وبلىستىق اقساقالدار كەڭەسىن باسقارعان تۇستا جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ دامۋى مەن وركەندەۋىنە ۇلەسى سىڭگەن قايراتكەرلەردىڭ ءومىرى مەن تاعىلىمىن زەردەلەگەن “جەتىسۋ جايساڭدارى” اتتى كىتاپتى قۇراستىرۋ ءۇشىن وبلىستاعى اۋدان، قالالاردى ارالاپ، ەل اعالارىنىڭ ءومىر تاريحىن جيناپ، بولاشاق ۇرپاققا ەسكەرتكىش بولار كىتاپتى باسىپ شىعاردى.

جالپى، ەگەۋبەك دادانبەكۇلى وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىن باسقارىپ تۇرعان تۇستا “ارداگەرلەر ءۇيىنىڭ” سالىنعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ويتكەنى ارداگەرلەردىڭ جۇمىسىن جۇيەلەپ، قارتتار مەن جاستاردىڭ ورتاسىنداعى ساباقتاستىقتى جالعاستىراتىن قاراشاڭىراق “ارداگەرلەر ءۇيى” تۇڭعىش رەت تالدىقورعان قالاسىندا بوي كوتەرىپ، باسقا ايماقتارعا ۇلگى بولعانى دا قۋانا جەتكىزەر جاڭالىقتىڭ ءبىرى. سونىمەن قاتار، وبلىس ورتالىعىنان زەينەتكەرلەرگە ارنالعان “ارداگەر” اتتى ەمحانانى اشىپ، جۇمىس جۇرگىزۋىنە مۇرىندىق بولدى. سودان بەرى اتالعان ەمحانا زەينەتكەرلەردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاپ، قولجەتىمدى باعادا ەم الۋىنا ءالى دە كومەك كورسەتىپ كەلەدى. وسى ەمحانادان ەم الىپ، سىرقاتىنان ايىققان قانشاما ارداگەردىڭ دۋالى اۋزىنان شىققان العىستار ەگەۋبەك اعانىڭ دا ارۋاعىنا اسپانداتىپ كەلەدى. سول تۇستا ارداگەرلەردى قوعامدىق جۇمىسقا قاتىستىرۋ ءۇشىن زەينەركەرلەردىڭ 580-نەن اسا باستاۋىش ۇيىمى قۇرىلدى. ولار وبلىستاعى سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ باسىن قوسىپ، قازىنالى قارتتاردىڭ جاستاردى پاتريوتتىق پەن وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋدىڭ ۇيىتقىسى بولدى.

ايتا كەتەرلىگى، زەينەتكەرلەردىڭ باستاۋىش ۇيىمى ولاردىڭ كاسىبي ماماندىقتارى بويىنشا دا قۇرىلدى. سول قاتاردا وبلىستاعى مەديتسينا سالاسى ارداگەرلەرىنىڭ كوميتەتى مەن “اجەلەر ءانسامبلىن” ەرەكشە اتاي كەتكەن ءجون.  اتالعان انسامبل كوپ وتپەي حالىقتىق دەگەن اتاقتى جەڭىپ الىپ، وبلىستاعى ونەرپاز اجەلەردىڭ داڭقىن اسىردى. وسىدان كەيىن اجەلەر ءانسامبلى اۋدان، قالالاردا قۇرىلىپ، جۇرتتىڭ ىقىلاسىنا بولەنىپ كەلەدى. بۇگىندە قاي وڭىردە وتكەن مادەني شارالار اجەلەر ءانسامبىلىنسىز وتپەيدى.

ارداگەرلەردىڭ ەلىمىزدەگى تانىمال ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىنا بارىپ، ەم الىپ، دەمالىپ قايتۋىنا دا جاعداي جاسالدى. سونىمەن قاتار، ەگەۋبەك دادانبەكۇلى وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىن باسقارىپ تۇرعان كەزدە “اتا-بابا ءداستۇرى – ۇرپاققا انامات” اتتى اۋقىمدى شارا باستاۋ الىپ، بۇگىندە وبلىستاعى قارتتار مەن جاستاردىڭ دانالىق تاعىلىمىن ساباقتاستىرۋعا، تاريحىن تانىپ، ادەت-عۇرپىن ۇيرەنۋگە، وتكەننەن ونەگە الىپ، بولاشاققا باتىل قادام جاساۋعا ىقپال ەتۋدە. قازىر اتالعان شارا وبلىس اۋماعىنداعى بارلىق ەلدى مەكەندە جىل سايىن جوعارى دەڭگەيدە وتەدى. دەمەك، وسىنداي يگىلىكتى ىستەر ەل كەلەشەگىنىڭ كەمەل بولۋىنا وزىندىك ىقپال ەتۋدە.

دالباعاەۆ ەگەۋبەك دادانبەكۇلى – تىل ارداگەرى،رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى زەينەتكەر، «قۇرمەت بەلگىسى»، «ەڭبەك قىزىل تۋ»، «قۇرمەت» وردەندەرى مەن 4 مەدال، كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان، كسرو مادەنيەتى مەن حالىق اعارتۋ جۇيەسىنىڭ ۇزدىگى جانە تمد ەلدەرى حالىقارالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ قۇرمەت بەلگىسىنىڭ يەگەرى، الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاقتارىنا يە بولدى.

ەگەۋبەك دادانبەكۇلى قوعامدىق جۇمىستاردىڭ مايتالمانى بولىپ قالماستان، وتباسىنىڭ دا ۇيىتقىسى بولا ءبىلدى. زاعيپا اپايىمىز دا  كەڭ پەيىلدى جان. كەيىنگى جىلدارى وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى بولىپ تۇرعاندا ەگەۋبەك اعامەن ءجيى ارالاسىپ تۇردىق. جۇمىس بارىسىندا ارىپتەس رەتىندە قوعامدىق ماسەلەلەردى تالقىلاساق، باسقا ۋاقىتتاردا اعا-ءىنى سياقتى سىيلاستىق. ەگەۋبەك دادانبەكۇلى مەن زاعيپا باقىتقىزى ءتورت بالا ءوسىرىپ، تاربيەلەدى. بالالارى دا اكە مۇراتىن جالعاستىرعان، انا تاربيەسىن ۇلىقتاعان پەرزەنت بولىپ ءوستى. ءبارى وزدەرى تاڭداعان ماماندىقتارى بويىنشا ەلدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن ايانباي ەڭبەكتەنىپ كەلەدى. نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرى دە اتاسىنىڭ اپسىل قاسيەتىن تۇمارداي تاعىنىپ وسەدى دەگەن سەنىمدەمىن.

ءيا، قاشاندا جۇرتقا مىنەزىمەن، پەيىلىمەن اسەر قالدىرعان ادام عانا ولاردىڭ ەسىندە ساقتالادى. كوزى بولماسا دا كوڭىلىمەن دۋعاسىن جاساپ، «جاتقان جەرىڭ جايلى بولسىن»، – دەپ اللادان جەڭىلدىك تىلەپ جۇرەدى. «باتامەن ەل كوگەرەدى» دەمەۋشى مە ەدى. ەگەۋبەك اعا ومىردەن وتسە دە ونىڭ ىزگىلىگىنە سۇيسىنگەن ادامداردىڭ  باتاسى قابىل بولىپ، ارتىندا قالعان ۇرپاقتارى ءۇمىتىن اقتاپ، اكە بەدەلىن اسقاقتاتىپ كەلەدى.

 

قاجەت انداس،

«Q-andas» اقپارات اگەنتتىگى

5 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 11
Шәкірт мақтанышына айналған
تۇلعا تانۋ

شاكىرت ماقتانىشىنا اينالعان

April 16, 2026
Ел анасы
تۇلعا تانۋ

ەل اناسى

April 15, 2026
Қыз Бәтес
تۇلعا تانۋ

قىز باتەس

April 3, 2026
Қайсар қызы қазақтың
تۇلعا تانۋ

قايسار قىزى قازاقتىڭ

April 3, 2026
Тәңірдің берген сыйы
تۇلعا تانۋ

ءتاڭىردىڭ بەرگەن سىيى

March 27, 2026
Дәстүрді жаңғыртқан шебер
تۇلعا تانۋ

ءداستۇردى جاڭعىرتقان شەبەر

March 26, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Біз үшін қастерлі есім

ءبىز ءۇشىن قاستەرلى ەسىم

April 16, 2026

Шәкірт мақтанышына айналған

شاكىرت ماقتانىشىنا اينالعان

April 16, 2026

Жаркент уезі (1926 жылғы мәлімет бойынша)

جاركەنت ۋەزى (1926 جىلعى مالىمەت بويىنشا)

April 16, 2026

Елдіктің жолы

ەلدىكتىڭ جولى

April 16, 2026

Саяқ болыс Бұланбайұлы

ساياق بولىس بۇلانبايۇلى

April 15, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2025. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • Қазақ
  • Qazaq
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz