ورنالاسۋى: كۆكتۇما اۋىلىنىڭ وڭتۈستىگىندە 5-6 شاقىرىم قاشىقتىقتا سىڭىرلى جەنە جامانتى ۆزەندەرىنىڭ ارالىعىنداعى تۆبەدە ورنالاسقان
زەرتتەلۋى: گەوگرافييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. ى. جانسۈگىروۋ اتىنداعى ۋنيۋەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى ەركىن توقپانوۋ, ۆلكەتانۋشى-جۋرناليست قاجەت انداس.
سيپاتتاماسى: جامانتى ۆزەنى اڭعارىنداعى «دىڭ» ەسكەرتكىشتەرى – الاكۆل ۆڭىرىندەگى مۇسىلماندىققا دەيىنگى قارلۇقتاردىڭ كەسەنەلەرى دەۋگە بولادى. سولاردىڭ بىرى Vىى-Vىىى عاسىرلارداعى قارلۇق كەزەڭىنە جاتاتىن «قوس كەلىنشەك» قورىمى .
اڭىز-ەڭگىمە: جەرىمىزدە سەۋلەت ۆنەرىنىڭ تاماشا ەسكەرتكىشتەرى كۆپتەپ كەزدەسەدى. 7-8 عاسىرلاردا باستالىپ, بىتپەي قالعان اقىرتاس عيماراتى تۆرتبۇرىشتى كەسەك تاستاردان قالانعان. بىلەۋلى عيماراتى قازاقستان مەن قاراقالپاقستان شەكاراسىندا ورنالاسقان. قۇدىق ۈستىنە سالىنعان قۇرىلىستى پارسىشا “ساردوبا” دەپ اتايدى. 6-9 عاسىرلاردا مىرزاشۆل كەرۋەن جولىنىڭ بويىنا سالىنعان ەكى ساردوبا بەلگىلى. ەكى ساردوبانىڭ قۇرىلىسى جەنە كۈمبەزدەرى كيىز ۈيدىڭ جوباسىنا ۇقسايدى.
دىڭ ەسكەرتكىشتەرى قازا بولعان ادامدى جەرلەگەن جەرگە تۇرعىزىلعان. ولار ورتالىق قازاقستان, جەتىسۋ, تارباعاتاي, ماڭعىستاۋ جەرلەرىنەن كۆپتەپ تابىلدى. اقبەشىم, سۋياب قالالارىنان بۋددا عيباداتحانالارىنىڭ ورىندارى تابىلعان (7-8 ع.ع.). 9 عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ يسلام دىنىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق قۇرىلىس جۈيەسى سالىنا باستاعان. بابا-اتا قالاسى ورنىنان مەشىتتىڭ قالدىعى تابىلعان. بالبال (مۈسىن تاس) قازا بولعان قولباسشى, اتاقتى ادامداردىڭ باسىنا قويىلعان. بالبال تاستار ورتالىق قازاقستاندا, جەتىسۋدا ۆتە كۆپ كەزدەسەدى. قولدانبالى ۆنەر تۈرلەرىنە بالشىقتان جاسالعان تەرراكوتا, كۆركەم كەراميكا جەنە ۇساق پلاستيكا جاتادى. تەرراكوتالاردا ادامنىڭ بەت-ەلپەتى, شاشى, كيىمى بەينەلەنەدى.
تۈرگەش, قارلۇق, قاعاناتى تۇسىندا ادامداردى جەرلەگەن تانىمال
ادامداردىڭ زيراتىنا بيىكتىگى 2-3, ديامەترى 3 مەتر بولاتىن شەڭبەر
تەرىزدى دۆڭگەلەنگەن كەسەنە تۈرىندە تاستان قالاعان. بىز تانىسقان «دىڭ» جەرگىلىكتى جەردە تاۋدان ەكەلىنگەن قارا تاستاردان قالانعان. بايلانىستىرۋشى ماتەريالدار رەتىندە جەرگىلىكتى سازدى پايدالانعان. بىر قىزىعى 8-10 عاسىر ۆتسە دە ەلى جاقسى ساقتالعان. قازىرگى بيىكتىگى 2,3م. مۇسىلمان زيراتتارىنا ايىرماشىلىعى كۈمبەزى مەن ۆرنەكتتەرى جوق. سالىنۋ ماقامى اياگۆز ۆزەنىنىڭ تۆمەنگى اعىسىنداعى قوزى كۆرپەش پەن بايان سۇلۋ كەسەنەسىنە ۇقساس.











